179 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `UN`
- er niet bij kUNnen (=het niet kunnen begrijpen)
- er niet over uit kUNnen (=er niet over kunnen zwijgen, er zwaar door getroffen zijn)
- er niet van kUNnen meespreken (=er niets over weten)
- er niet van tussen kUNnen (=er aan vastzitten)
- er zijn maal wel mee kUNnen doen (=er wel mee toekomen)
- ergens een potje kUNnen breken (=ergens graag gezien zijn)
- ergens geen kwaad kUNnen doen. (=een zeer positieve reputatie hebben ongeacht wat je doet)
- fiat justitia et pereat mUNdus (=het recht moet zegevieren ook al vergaat de wereld) (Latijn)
- geen bokkensprongen kUNnen maken (=weinig geld hebben om extra dingen te kunnen kopen)
- geen kip meer kUNnen zeggen (=zoveel hebben gegeten dat je niets meer kan eten. Volkomen verzadigd)
- geen oortje kUNnen schelen. (=iets onbelangrijk vinden (oortje = ± een halve cent))
- geen pap meer kUNnen zeggen (=verzadigd zijn)
- geen poot aan de grond kUNnen krijgen (=geen schijn van kans blijken te hebben)
- geen twee deUNtjes voor één cent zingen (=geen zin hebben hetzelfde nog een keer te herhalen)
- geen veer van de mond kUNnen blazen (=heel zwak zijn, heel arm zijn)
- gekken en dwazen schrijven hUN namen op deuren en glazen (=dwazen doen gekke dingen)
- geluk is de kUNst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kUNt (=gelukkig leven met de gegeven mogelijkheden/beperkingen)
- gestolen kUNnen worden (=van geen belang meer zijn - niet langer nodig zijn)
- goed je mondje kUNnen roeren (=er goed voor zorgen dat je mening wordt gehoord)
- goed zijn woord kUNnen doen (=een vlotte prater zijn)
- gUNst/winst baart nijd. (=succes leidt tot jaloezie)
- hebben is hebben maar krijgen is de kUNst (=iets hebben is goed, maar iets bijkrijgen is beter)
- het daglicht niet kUNnen verdragen/zien (=iets wordt stiekem of oneerlijk gedaan)
- het dUNkt elke uil dat zijn jong een valke is. (=iedereen is trots op zijn kinderen)
- het dUNnetjes overdoen (=het nog een keertje op dezelfde manier herdoen)
- het eten niet meer op kUNnen. (=spoedig moeten sterven.)
- het gras kUNnen horen groeien (=erg verwaand zijn - ook gezegd als het ergens muisstil is)
- het is dUN gezaaid (=het is zeldzaam)
- het is kruis of mUNt, zei de non en ze trouwde de bankier (=een keuze voor het materiële kan ten koste gaan van het spirituele)
- het licht in de ogen niet gUNnen (=niets gunnen, er niets van kunnen verdragen)
- het niet meer kUNnen navertellen (=er aan sterven)
- het op iemand gemUNt hebben (=steeds dezelfde persoon die ergens last van heeft)
- het op zijn pantoffels/sloffen afkUNnen (=het gemakkelijk aankunnen)
- het pUNtje van een scherpe pen is `t felste wapen dat ik ken (=met een kritisch woord kan het meest worden bereikt)
- het wel kUNnen schudden (=het wel kunnen vergeten)
- het zijn sterke benen die de weelde kUNnen dragen (=wie in weelde leeft moet oppassen om niet op het slechte pad te raken)
- huizen op iemand kUNnen bouwen (=sterk op iemand kunnen vertrouwen)
- iemand het licht in de ogen niet gUNnen (=iemand absoluut niet kunnen verdragen)
- iemand het voordeel van de twijfel gUNnen (=een onzekere factor voor hem zo gunstig mogelijk laten meetellen)
- iemand kUNnen maken en breken (=de mogelijkheid hebben te beslissingen over iemands leven en dood en welbevinden)
- iemand kUNnen verraden en verkopen (=iemand veel te slim af zijn)
- iemand niet kUNnen luchten of zien (=een hekel aan iemand hebben)
- iemand niet kUNnen zetten (=iemand niet aardig vinden)
- iemand om zijn vinger (kUNnen) winden (=alles van iemand gedaan (kunnen) krijgen of alles mogen)
- iemand wel achter het behang kUNnen plakken (=iemand heel vervelend vinden, waardoor je het liefst even helemaal niets meer met hem of haar te maken zou willen hebben)
- iemand wel kUNnen schieten (=zich bijzonder ergeren aan iemand)
- iemand wel kUNnen villen (=erg kwaad zijn op iemand / Een erge hekel hebben aan iemand)
- iemands bloed wel kUNnen drinken (=iemand niet mogen en daardoor alles doen om die persoon te hinderen)
- iemands maat niet kUNnen halen (=aan iemand niet kunnen tippen)
- iets in zijn holle kies kUNnen stoppen (=gezegd van eten : het is de moeite niet, het is te weinig)
338 betekenissen bevatten `UN`
- voorkomen is beter dan genezen (=door voorzichtig te zijn kUN je problemen en ongelukken voorkomen)
- door het lint gaan (=door woede je emoties niet (meer) onder controle kUNnen houden)
- dun van leer en dik van smeer (=dUNne boterham die dik gesmeerd is)
- de gekken krijgen de kaart (=dwaze en onverstandige mensen krijgen hUN gelijk of ze dat hebben of niet)
- de schepen achter zich verbranden (=een beslissing nemen en niet meer terug kUNnen)
- paradepaard (=een bezit, eigenschap, kUNst of vaardigheid waar iets of iemand trots op is)
- voor paal/schut staan (=een blUNder begaan voor de ogen van anderen (en schamen))
- een papieren zoldertje (=een dUNne ijskorst)
- voor het inkoppen hebben (=een eenvoudige kans om in een discussie een pUNt te maken dankzij een voorzet van een ander)
- tussen beurs en geweten geplaatst zijn (=een financieel goede - maar misdadige - zaak kUNnen doen)
- samen onder een deken liggen (=een gezamenlijk standpUNt innemen)
- eet vis, als er vis is. (=een gUNstige gelegenheid moet men niet ongebruikt laten voorbijgaan.)
- een loden pijp hebben (=een hete vloeistof snel kUNnen opdrinken)
- de kunst gaat om brood (=een kUNstenaar verdient moeizaam z`n brood)
- de bot kunnen gallen (=een moeilijke taak aankUNnen)
- de bui zien hangen (=een ongUNstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- iemand het voordeel van de twijfel gunnen (=een onzekere factor voor hem zo gUNstig mogelijk laten meetellen)
- de kool en de geit sparen (=een oplossing vinden waar beide partijen tevreden mee kUNnen zijn)
- een rots in de branding (=een persoon waarop je kUNt vertrouwen en die je steUNt.)
- de gulden middenweg (houden/bewandelen/verkiezen) (=een tussenstandpUNt of tussenoplossing verkiezen)
- een meid en een aardappel kies je zelf (=een vrouw kUN je niet door iemand anders laten uitkiezen)
- terminus ad quem (=eindpUNt van de tijdsberekening)
- op de schopstoel zitten (=elk ogenblik ontslagen kUNnen worden)
- op de wip zitten (=elk ogenblik ontslagen kUNnen worden)
- op de wipstoel zitten (=elk ogenblik ontslagen kUNnen worden)
- water en vuur zijn (=elkaar niet kUNnen verdragen)
- er een puntje aan kunnen zuigen (=er een goed voorbeeld aan kUNnen nemen)
- er niet aan kunnen tippen (=er een voorbeeld aan kUNnen nemen)
- er is altijd wel ergens een vogel die zingt (=er is altijd wel een lichtpUNtje als je maar goed je oren en ogen open zet)
- een baas boven baas zijn (=er is altijd wel iemand die het beter kan of het beter denkt te kUNnen)
- er een kleine jongen bij zijn (=er niet aan kUNnen tippen)
- er wel pap van lusten (=er niet genoeg van kUNnen krijgen)
- je lol wel opkunnen (=er niet mee kUNnen lachen)
- er niet over uit kunnen (=er niet over kUNnen zwijgen, er zwaar door getroffen zijn)
- er geen peil op kunnen trekken (=er niet van op aan kUNnen)
- in het duister tasten (=er niets over weten, geen aanknopingspUNten vinden)
- er de handen voor op elkaar krijgen (=er steUN (applaus) voor krijgen)
- er muziek in zitten (=er veel van kUNnen verwachten en/of plezier van beleven)
- er een melkkoetje aan hebben (=er veel voordeel uit kUNnen halen)
- er geen houvast aan hebben (=er weinig mee kUNnen doen)
- mogen lijden (=er wel tegen kUNnen - iemand wel kUNnen verdragen)
- de hand op iets leggen (=ergens aan kUNnen komen)
- iets in de vingers hebben (=ergens ervaring en deskUNdigheid over hebben opgebouwd, waardoor men met grote kwaliteit en zonder fouten te maken, zich hiermee bezig kan houden)
- je draai niet kunnen vinden (=ergens niet kUNnen aarden)
- iets niet over zijn hart kunnen krijgen (=ergens niet toe kUNnen komen of ergens op gesteld zijn)
- er is geen zalf aan te strijken (=ergens niets aan kUNnen doen of geen enkel zinvol advies mogelijk voor iemand)
- ergens een potje te vuur hebben staan (=ergens noch wat zeer ongUNstigs te verwachten hebben)
- het hoofd boven water houden (=financieel rondkomen, juist genoeg geld hebben om te kUNnen leven)
- geef, zodat je gevende blijft (=geef niet meer dan dat je kUNt missen.)
- geen been hebben om op te staan (=geen enkele verantwoording kUNnen geven)
50 dialectgezegden bevatten `UN`
- bitter'n auw perd kapot als UN jong overstuur (=de oudere generatie doet het wel) (Schijndels)
- bleij make met UN doeij mösj (=blij maken met een dode mus) (mestreechs)
- bloeien as UN vèrreke (=heel erg bloeden) (Astens)
- Brull'n as UN maeger verk'n (=Overdreven huilen) (Genemuidigers)
- buurvraaw, hè de meschient UN paor aajer in ooverènsie (=buurvrouw, hebt u misschien een paar eieren over (te leen) ) (Tilburgs)
- böter UN alve zoel, dan UN kwaer urvan (=beter een halve zool, dan een kwart ervan) (Volendams)
- d r zittum UN scheet dwars (=er zit hem iets dwars) (Oudenbosch)
- D' r geet oe nog wa UN wörm oaf! (=Je komt er nog wel achter.) (Twents)
- da gaat as dikke stront deur UN nauwe trechter (=dat gaat langzaam) (Harlingers)
- da gaot as UN flutje van ne cent (=dat gaat gemakkelijk) (Brabants)
- da kan wel UN kwasje gebruike (=dat moet nodig geverfd worden) (Oudenbosch)
- da klopt as UN bus (=geen speld tussen te krijgen) (Oudenbosch)
- da kult oe UN keer (=dat breekt je op) (Maas en waals)
- da s UN mihher (magere) hie -epe (=mager) (Zeeuws)
- da schil UN meukesmaandje (=dat maakt een groot verschil) (Oudenbosch)
- da slààij as UN tang op UN vaarekè (=dat slaat nergens op) (`t-Heikes)
- da waar UN mis mee driejere (=er kwam geen eind aan) (Oudenbosch)
- da wor UN pan mee spreeuwe (=dat wordt niets) (Oudenbosch)
- da zeetie meej UN staole gezicht (=dat beweerde hij glashard) (Oudenbosch)
- Da's UN gansen fienen. (=Die is heel gereformeerd.) (Aaltens)
- daddis alwir UN eul manneke geworre (=ook de jongste zoon is al weer groot aan het worden) (Oudenbosch)
- daddis UN ollebollewaai (=zij is een goedhartig opgeruimd iemand) (Oudenbosch)
- Dan eh je wel UN akkefeufie! (=Dan ben je wel de pineut!) (Volendams)
- dan gaode naar Jantje Worst dieee UN hondje en dat piest oe in oew mondje (=dorstige kinderen die om drinken vragen) (Oudenbosch)
- dan zijde wir UN bietje tuis ee (= () vertrouwd als vroeger) (Oudenbosch)
- daor aatie altijt wel UN aantje van (=zo deed hij altijd als hij de kans kreeg) (Oudenbosch)
- daor kan UN bliend peerd nog gin schaoi doen (=het is daar een zooitje) (Oudenbosch)
- daor kUNde beter UN paor biefstukke vor in de plek ete (=dat is weggegooid geld) (Oudenbosch)
- daor verdiende UN plekske in dUN emel mee (=daar doe je een goed werk mee) (Oudenbosch)
- das net UN engeltje da op oew tong piest (=dat smaakt lekker) (Oudenbosch)
- das UN aande over de brugge (=Dat is ver weg) (Flakkees)
- das UN dieng da zeker is (=dat in ieder geval) (Oudenbosch)
- das UN eule gewaorworring (=dat is een hele belevenis) (Oudenbosch)
- das UN flu-tje van ne sent (=dat kost geen moeite) (Oudenbosch)
- das UN kaaj (=dat is een gevaarlijke vrouw) (Gils)
- das UN luizeleve op UN zeer ooft (=die heeft het gemakkelijk) (Oudenbosch)
- Das UN mooi botje! (=Dat is een mooie boot!) (Roosendaals)
- das UN nummer (=dat is me er een) (Oudenbosch)
- das UN vlug ekster (=zij pikt precies het hare er uit) (Oudenbosch)
- das UN vroomn apostel (=schijnheilige) (Zeeuws)
- das wel UN mis weert (=dat is de zonde waard) (Oudenbosch)
- das zo vast as UN uis (=dat is zeker zo) (Oudenbosch)
- dasoek UN portret oor (=dat is een typisch mens) (Zaamslags)
- dat is zoe kroomp wie UN ziekel (=dat is zo krom als het maar kan) (Mestreechs)
- Dat ku'j baeter verdragen as UN möltjen op de latten. (=Dat smaakt goed, dat is niet slecht.) (Aaltens)
- dat liekt as UN flag op UN strontpraam (=dat staalt nergens naar) (Leewarders)
- dè gut hum tegen z' UN zjat (=dat valt hem tegen) (Neerpelts)
- dê jis UN hel weefke (=dat is een pienter vrouwtje) (Boakels)
- dè lèèkent wèl UN taartje (=dat is net een gebakje) (Tilburgs)
- de liste tèèt gao-g-ut wir UN bietje (=de laatste tijd gaat het weer een beetje) (Tilburgs)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen