36 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `gens`
- dan zijn we nergens (=dan is er geen oplossing)
- de degens kruisen (=de strijd aangaan)
- de krant brengt de leugens in het land. (=niet alles wat de media schrijft klopt.)
- de ochtendstond/morgenstond heeft goud in de mond (=door vroeg te beginnen kan men meer werk verrichten)
- donkere morgens mooie dagen. (=een slecht begin hoeft geen mislukking te zijn)
- een tegenslag (=een onverwacht nadelig feit of voorval)
- er is altijd wel ergens een vogel die zingt (=er is altijd wel een lichtpuntje als je maar goed je oren en ogen open zet)
- ergens als kind in huis zijn (=ergens bekend of goed behandeld worden)
- ergens een potje kunnen breken (=ergens graag gezien zijn)
- ergens een potje te vuur hebben staan (=ergens noch wat zeer ongunstigs te verwachten hebben)
- ergens geen kwaad kunnen doen. (=een zeer positieve reputatie hebben ongeacht wat je doet)
- ergens gezien zijn als een rotte kool bij een groenvrouw (=er niet graag gezien zijn)
- ergens kind aan huis zijn (=ergens graag en vaak gezien zijn)
- ergens met lood in de schoenen naar toe gaan (=er verschrikkelijk tegen opzien)
- ergens over inzitten (=zich zorgen over maken over iets)
- ergens verzeild raken (=ergens onbedoeld terechtkomen)
- haring of kuit ergens van willen hebben (=hij wil iets zeker weten of uitgezocht zien)
- het hart ergens aan ophalen (=ergens van genieten)
- iemand ergens voor warm maken (=iemands interesse voor iets opwekken)
- in ogenschouw nemen (=bekijken)
- je bekomst ergens van hebben (=ergens genoeg van hebben)
- je kruk ergens tussen steken (=ergens ter hulp komen)
- je licht ergens op laten schijnen (=iets duidelijk maken)
- je mag wel ergens anders honger krijgen, als je thuis maar komt eten. (=een getrouwde man mag wel met knappe meisjes flirten, daar moet het bij blijven.)
- je penaten ergens vestigen (=zich vestigen (zich ergens thuis voelen))
- jongens van Jan de Witt (=dappere jongens zijn)
- krakende wagens lopen/rijden het langst (=nieuw hoeft niet altijd beter te zijn / mensen die vaak ziek zijn worden vaak toch heel oud)
- leugens hebben korte benen (=met liegen kom je niet ver)
- niet volgens Lucas. (=niet controleren of iets wel klopt)
- tegenspel bieden/geven (=tegenstand bieden)
- van leugens aaneenhangen (=altijd maar liegen)
- volgens Bartjens (=de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer Willem Bartjens die een bekend rekenboekje schreef))
- volgens de regels der kunst (=zoals het hoort)
- volgens het boekje (=overeenkomstig de theorie of overeenkomstig de voorschriften)
- zo het handje thuis tost, tost het nergens (=uiteindelijk gaat er niets boven het eigen huis)
- zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens (=het is nergens zo goed als thuis)
195 betekenissen bevatten `gens`
- de morgen doet het werk. (=`s morgens ben je het productiefst)
- een groentje zijn (=(ook: Groen als gras zijn. ) Ergens nog geen ervaring mee hebben)
- zonder geluk vaart niemand wel (=alleen met hard werken komt men er niet, ook een beetje geluk is nodig om ergens te komen)
- de spits afbijten (=als eerste ergens aan beginnen aan iets moeilijks)
- wie a zegt moet ook b zeggen (=als je eenmaal ergens aan begonnen bent, moet je het ook afmaken)
- wie scheep is moet varen (=als je ergens aan begonnen bent moet je er mee voortdoen)
- kunst baart gunst. (=als je ergens bedreven in bent zijn anderen toegevender en welwillender)
- genoeg voor een heel weeshuis. (=als je ergens heel veel van hebt)
- gaan doet komen (=als je ergens moeite voor doet komen dingen ook jouw kant op)
- wie het dichtst bij het vuur zit, warmt zich het meest (=als je ergens nauw bij betrokken bent, geniet je het meeste voordeel ervan)
- wie zwijgt, stemt toe (=als je het ergens niet mee eens bent, moet je het zeggen)
- hoogmoed deed nooit iemand goed. (=arrogantie en overmoed zijn slechte eigenschappen)
- maak je borst maar nat (=bereid je voor op een zware klus (of op veel tegenstand))
- geen slapende honden wakker maken (=beter niet over een bepaald onderwerp beginnen / aan mensen die ergens niets van weten en het er wellicht niet mee eens zijn, niets erover vertellen)
- op de poot spelen (=bij de kleinste tegenslag flink te keer gaan/razen)
- jongens van Jan de Witt (=dappere jongens zijn)
- dat slaat als een tang op een varken (=dat slaat nergens op)
- goede papieren hebben (=de goede eigenschappen hebben (voor een baan))
- als de vis goedkoop is stinkt ze (=de herkomst ergens van is niet te vertrouwen)
- de laatste der Mohikanen zijn (=de laatste zijn die nog ergens in gelooft)
- eind goed, al goed (=de tegenslagen zijn gauw vergeten als het goed afloopt)
- die is niet voor de poes (=die moet als tegenstander niet onderschat worden)
- reageren met de voeten (=door ergens weg te gaan, weg te blijven of niet meer terug te keren, aangeven dat men niet tevreden is)
- een dronken vrouw is een engel in bed (=drank draagt bij aan het beëindigen van de tegenstand)
- jezelf op de borst slaan (=duidelijk aan de omgeving laten weten dat men ergens bijzonder trots op is)
- paradepaard (=een bezit, eigenschap, kunst of vaardigheid waar iets of iemand trots op is)
- ongeluk komt zelden alleen (=een tegenslag wordt vaak gevolgd door nog meer problemen)
- ruggespraak houden (=eerst ergens over moeten overleggen)
- in zijn nopjes zijn (=erg blij ergens mee zijn)
- iets wikken en wegen (=erg lang over iets nadenken en alle voors- en tegens afwegen)
- het gras kunnen horen groeien (=erg verwaand zijn - ook gezegd als het ergens muisstil is)
- een doorn in het oog zijn (=ergens aan ergeren)
- de hand op iets leggen (=ergens aan kunnen komen)
- hemel en aarde bewegen (=ergens alles aan doen om het gedaan te krijgen (bv van iemand))
- goed en bloed voor iets offeren (=ergens alles voor over hebben (goed=bezittingen, bloed=het leven))
- ergens als kind in huis zijn (=ergens bekend of goed behandeld worden)
- naar iets talen (=ergens belangstelling voor hebben)
- iemand de loef afsteken (=ergens beter in zijn dan iemand)
- de kraag kosten (=ergens bij om het leven komen)
- heg noch steg weten (=ergens de omgeving totaal niet kennen)
- de zondebok zijn (=ergens de schuld van krijgen)
- er heg noch steg weten (=ergens de weg niet kennen)
- er een plasje overheen doen (=ergens een kleine wijziging in aan (laten) brengen, dat wel duidelijk laat zien dat de afzender iemand van belang is)
- de nacht brengt raad. (=ergens een nachtje over slapen leidt tot betere beslissingen of oplossingen)
- de vlag uitsteken (=ergens erg blij mee zijn)
- de haren ten berge (doen) rijzen (=ergens erg van (doen) schrikken)
- zeeën van tijd hebben (=ergens erg veel tijd voor hebben)
- iets in de vingers hebben (=ergens ervaring en deskundigheid over hebben opgebouwd, waardoor men met grote kwaliteit en zonder fouten te maken, zich hiermee bezig kan houden)
- voor anker gaan (=ergens gaan wonen en langer verblijven)
- iets links laten liggen (=ergens geen aandacht aan geven)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
