970 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `zi`
- een Tantaluskwelling zijn (=iets erg graag willen maar het (net) niet kunnen verkrijgen)
- een toontje lager zingen (=minder opscheppen, minder grote mond hebben)
- een uil zijn (=een dwaas zijn, een stomkop zijn)
- een varken heeft wel een krul in zijn staart. (=er is altijd iets om trots op te zijn)
- een veer op zijn muts steken (=een compliment geven/krijgen)
- een veer van zijn mond kunnen blazen (=nog niet totaal uitgeput zijn)
- een verdieping op zijn huis zetten (=hypotheek nemen)
- een vette gans bedruipt zichzelf (=een rijk iemand kan zichzelf redden)
- een voetveeg zijn (=iemand zijn die voor minderwaardige klusjes gebruikt wordt)
- een vogel die te vroeg zingt, wordt `s avonds van de kat gegeten. (=wie al te jong naar genot streeft, gaat te gronde.)
- een vogel kent men aan zijn veren (=het uitwendige zegt ook iets over de aard, het karakter)
- een vogel zingt zowel van armoe als van weelde. (=je kan positief zijn onder alle omstandigheden)
- een vos verliest wel zijn haren maar niet zijn streken (=mensen veranderen zelden echt)
- een vreemdeling in Jeruzalem zijn (=ergens niet bekend zijn met de gang van zaken of zich ergens niet thuis voelen)
- een vreemdeling in Kanaän zijn (=weinig weten over het besproken onderwerp)
- een vriendelijk gezicht brengt overal licht (=een vrolijk persoon weet vaak meer te bereiken dan een nors persoon)
- een vrolijke frans zijn (=zeer opgewekt en blij zijn zonder zorgen)
- een wassen neus zijn (=niets te betekenen hebben)
- een wet van Meden en Perzen zijn (=een regel waarvan nooit mag worden afgeweken)
- een woord op zijn pas is een daalder waard (=spreken op het juiste ogenblik is waardevol)
- een woord op zijn pas is zo goed als geld in de tas (=spreken op het juiste ogenblik is waardevol)
- een ziekte komt te paard en gaat te voet (=men wordt snel ziek maar genezen duurt lang)
- een ziekte komt te paard en gaat te voet. (=snel ziek worden, maar langzaam genezen)
- een zilveren dak op het huis hebben (=wonen in een huis dat gebouwd is met geleend geld)
- een zoon van zijn vader zijn (=het karakter van zijn vader hebben)
- elk hart heeft zijn smart. (=iedereen heeft zijn eigen zorgen om iets)
- elk is een dief in zijn nering (=ieder zoekt zijn voordeel)
- elk meent zijn uil een valk te zijn (=ieder denkt het beste over de eigen prestaties)
- elk vogeltje zingt zoals het gebekt is (=ieder laat zich uit op een wijze die door zijn eigen aard en opvattingen bepaald worden)
- elk waarom heeft zijn daarom (=elke gebeurtenis heeft een oorzaak)
- elk ziet door zijn eigen bril (=ieder ziet het op zijn eigen manier)
- elk zijn meug, zei de boer en hij at paardenkeutels in plaats van vijgen. (=boeren zijn koppige mensen die hun eigen zin doen)
- elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad (=men moet zich niet zorgen maken over de toekomst)
- elke gek heeft zijn gebrek (=er valt op iedereen wel iets aan te merken)
- elke ketter heeft zijn letter (=ieder denkt dat de eigen mening bewezen kan worden)
- elke medaille heeft een keerzijde (=iets van twee kanten bekijken, aan iedere zaak zitten twee kanten, vaak een positieve en minder positieve kant)
- er aan bekocht zijn (=een slechte koop doen)
- er als de kippen bij zijn (=er razendsnel bij zijn)
- er als een berg tegen opzien (=iets voor zichzelf beschouwen als een zeer moeilijke, of onplezierige, taak of omstandigheid)
- er de dood in de pot zijn (=niets te beleven zijn)
- er debet aan zijn (=er schuldig aan zijn)
- er dik in zitten (=de kans is groot dat het zo is)
- er een kleine jongen bij zijn (=er niet aan kunnen tippen)
- er geen been in zien (=geen bezwaar onderkennen. Er niet voor terugschrikken)
- er geen brood in zien (=niet denken dat iets kan werken)
- er geen gat in zien (=er geen oplossing meer voor zien)
- er geen heil in zien (=er geen voordeel in zien)
- er gloeiend bij zijn (=op heterdaad betrapt zijn)
- er is altijd wel ergens een vogel die zingt (=er is altijd wel een lichtpuntje als je maar goed je oren en ogen open zet)
- er mankeert iets in zijn bovenkamer (=hij is niet goed bij zijn verstand)
1331 betekenissen bevatten `zi`
- een bok schieten (=een grote fout begaan of zich lelijk vergissen)
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- mijl op zeven zijn (=een grote omweg zijn)
- een hele jan zijn (=een grote vent zijn)
- een gezicht van ouwe lappen (=een huilerig of lelijk gezicht)
- een veeg uit de pan krijgen (=een klap incasseren / op zijn donder krijgen / een standje krijgen)
- de lange weg maakt een moede man (=een langdurige ziekte leidt tot uitputting)
- een blok aan het been (=een last zijn voor iemand anders.)
- één uur van onbedachtzaamheid, kan maken dat men jaren schreit (=één moment van onvoorzichtigheid kan verschrikkelijke gevolgen hebben)
- een twistappel vormen (=een onderwerp van ruzie/conflict/onenigheid zijn)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- het tij keren (=een ontwikkeling stoppen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het toenemen van zinloos geweld. zie getij)
- de kool en de geit sparen (=een oplossing vinden waar beide partijen tevreden mee kunnen zijn)
- één zwaluw maakt nog geen zomer (=één positieve gebeurtenis betekent niet dat alle problemen opgelost zijn.)
- in troebel water vissen (=een profiteur zijn)
- met beide benen op de grond staan (=een realist zijn)
- de vierschaar spannen. (=een rechtzitting houden. (vierschaar = middeleeuws gerechtelijk bestuur))
- een vette gans bedruipt zichzelf (=een rijk iemand kan zichzelf redden)
- donderbuien zuiveren de lucht. (=een ruzie kan een hangende situatie oplossen)
- donkere morgens mooie dagen. (=een slecht begin hoeft geen mislukking te zijn)
- een slap jantje zijn (=een sukkel zijn)
- goed zijn woord kunnen doen (=een vlotte prater zijn)
- een bedrijvige Martha zijn (=een zeer ijverige vrouw zijn (Martha= bijbels symbool voor hardwerkende huisvrouw))
- water naar de zee dragen (=een zinloos karwei opknappen)
- voor de kat zijn viool iets hebben gedaan (=een zinloze inspanning hebben geleverd)
- wat helpt fluiten, als het paard niet pissen wil. (=een zinloze oplossing)
- een nieuwe lap op een oud kleed (=een zinloze toevoeging)
- een schuimspaan zijn (=een zuiplap of niksnut zijn)
- sisyfusarbeid (=een zware, onmogelijke, zinloze taak)
- aan een touw trekken (=eensgezind optreden)
- met de billen bloot (=eerlijk en open zijn over fouten of tekortkomingen.)
- het hart op de rechte plaats hebben (=eerlijk zijn)
- de koninklijke weg bewandelen (=eerlijk zijn)
- recht in zijn schoenen lopen/staan (=eerlijk zijn, niets misdaan hebben)
- open kaart spelen (=eerlijk zijn, niets verbergen)
- een gehuurd paard en eigen sporen maken korte mijlen (=eigen bezit beschadigt men minder dan gekregen of gehuurd bezit)
- een hoge borst opzetten (=eigenwijs en hoogmoedig zijn)
- bij eigen zin is geen gewin. (=eigenwijs zijn is niet goed)
- een krop in de keel hebben (=emotioneel aangedaan zijn)
- een brok in de keel krijgen (=emotioneel aangedaan zijn)
- een traan wegpinken (=emotioneel geraakt zijn, ontroerd zijn door iets => emotioneel)
- er niet van tussen kunnen (=er aan vastzitten)
- te koop lopen/staan (=er bespottelijk uitzien)
- eruit zien als de dood van ieperen (=er bijzonder slecht uitzien)
- achter iets zitten (=er de oorzaak van zijn)
- er oog voor hebben (=er de waarde van inzien of aandacht voor hebben)
- iets na aan het hart hebben liggen (=er erg mee begaan zijn)
- eruit zien of men een paal ingeslikt heeft (=er erg stijf, harkerig uitzien)
- je handen jeuken (=er erg veel zin in hebben te beginnen)
- de beer is los (=er gebeurt opeens van alles; er ontstaat ruzie of paniek)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
