1672 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `he`
- de pen is machtiger dan het zwaard (=woorden kunnen meer teweeg brengen dan wapens)
- de pest aan iets (gezien) hebben (=er een hekel aan hebben)
- de pik op iemand hebben (=iemand voortdurend plagen of aanvallen)
- de poppen aan het dansen (=de ruzie of problemen kunnen beginnen)
- de pret alleen hebben (=iemands plezier bederven)
- de prins op het witte paard (=de man van je dromen)
- de ratten verlaten het zinkende schip (=als de omstandigheden verslechteren denken sommigen alleen aan zichzelf en vertrekken)
- de raven zullen het uitbrengen (=de waarheid komt hoe dan ook aan het licht)
- de reis is nog niet ten einde als men kerk en toren herkent (=geef niet op voor het doel geheel is bereikt)
- de ring van gyges hebben (=zich onzichtbaar kunnen maken)
- de rook kan het hangerijzer niet deren (=het heeft geen zin te proberen iets dat vast staat te veranderen)
- de schapen scheren (=gemakkelijk grote winsten maken)
- de schapen van de bokken scheiden (=het goede van het slechte scheiden)
- de schellen vallen hem van de ogen (=plotseling iets begrijpen hoe het in elkaar steekt)
- de schepen achter zich verbranden (=een beslissing nemen en niet meer terug kunnen)
- de scherpe kantjes er van afhalen. (=iets verzachten of minder extreem maken)
- de schurft aan iets hebben (=iets erg vervelend vinden)
- de slappe lach hebben/krijgen (=niet kunnen stoppen met lachen)
- de smoor in hebben (=er een geweldige hekel aan hebben)
- de soep wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
- de speelman zit op het dak (=ze zijn pas gehuwd, hebben nog geen zorgen)
- de stoppen slaan bij hem door (=hij verliest zijn zelfbeheersing)
- de stuipen op het lijf jagen (=iemand felle schrik aanjagen)
- de teugels in handen hebben/houden (=de leiding hebben/houden)
- de tijd aan zich hebben (=weinig of niets te doen hebben)
- de tijd heelt alle wonden (=na lange tijd zal de pijn vanzelf over gaan)
- de tijd is snel, gebruikt hem wel. (=verspil geen tijd aan onbelangrijke dingen)
- de tijd vliet snel gebruik hem wel (=doe wat je moet doen, terwijl je nog kan)
- de tijd zal het leren (=na verloop van tijd is er bekend hoe het gegaan is)
- de touwtjes in handen hebben (=de controle hebben over een situatie.)
- de varkens geschoren hebben (=weinig opbrengst hebben)
- de vingers jeuken hem (=het bijna niet kunnen laten er op los te slaan)
- de vogel over het net laten vliegen (=goede kansen niet aangrijpen)
- de vogel over het touw laten gaan. (=een kans niet benutten)
- de vuilste varkens willen altijd het beste stro. (=mensen die het niet verdienen willen evengoed het beste)
- de waarheid in pacht hebben (=denken de enige te zijn die de waarheid kent of vertelt)
- de wal keert het schip (=door beperkingen enigerlei niet verder kunnen)
- de weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens (=veel goede voornemens hebben zonder ze daadwerkelijk uit te voeren)
- de wereld in een doosje hebben (=tevreden en gelukkig zijn met wat iemand heeft)
- de wijsheid in pacht hebben (=erg verstandig zijn of althans doen alsof)
- de wind eronder hebben (=de ondergeschikten hebben angst)
- de wind in de zeilen hebben (=voorspoed hebben)
- de wind niet door de hekken laten waaien (=elke gelegenheid te baat nemen)
- de wolf zal met het lam verkeren. (=er zal vrede zijn)
- de zon in het water kunnen zien schijnen (=kunnen verdragen dat een ander ook iets krijgt)
- de zon niet in het water kunnen zien schijnen (=jaloers zijn, iets niet kunnen verdragen)
- denken met kousen en schoenen in de hemel te komen (=denken dat men zich niet moet inspannen)
- denken moet je aan een paard overlaten, dat heeft een groter hoofd (=niet te veel denken maar doen)
- denken moet je aan een paard overlaten, die hebben een groter hoofd. (=je moet niet te veel denken)
- die de minste tanden hebben, kauwen het meest (=de domste mensen voeren gewoonlijk het hoogste woord)
1930 betekenissen bevatten `he`
- er de wind onder hebben (=de schrik erin hebben zitten bij ondergeschikten)
- een streep door de rekening halen (=de schuld van iemand kwijtschelden en het er niet meer over hebben)
- in de lift zitten (=de situatie waarin het zit wordt beter)
- genade voor recht laten gelden (=de straf kwijtschelden)
- in gebreke zijn (=de taak niet naar behoren uitgevoerd hebben)
- als de ene hand de andere wast worden ze beide schoon (=de taak wordt gemakkelijk als je elkaar helpt)
- eind goed, al goed (=de tegenslagen zijn gauw vergeten als het goed afloopt)
- niets te verletten hebben (=de tijd hebben)
- de beste stuurlui staan aan wal (=de toeschouwers kunnen het altijd beter dan de uitvoerders)
- een deksel op de kop hebben (=de verantwoordelijkheid voor iets nemen)
- dat is de hamvraag (=de vraag waar het om gaat)
- aan banden leggen (=de vrijheid beperken)
- olie drijft boven (=de waarheid komt aan het licht)
- alles komt uit al moesten de kraaien het uitbrengen (=de waarheid komt altijd uit)
- de raven zullen het uitbrengen (=de waarheid komt hoe dan ook aan het licht)
- er geen doekjes om winden (=de waarheid onverbloemd vertellen)
- een draai aan iets geven (=de waarheid verdraaien)
- de kraaien zullen het uitbrengen (=de waarheid zal aan het licht komen)
- de leer veroordelen maar de leraar sparen (=de wortel van het probleem niet aanpakken)
- je schaapjes op het droge hebben (=de zaken op orde hebben of voldoende hebben om niet meer te hoeven werken)
- een zondagse steek houdt geen week (=de zondag is geen werkdag maar de dag des heeren)
- kreupel wil altijd voordansen (=de zwaksten willen het hoge woord hebben)
- de drager kan het beste zeggen waar de schoen wringt (=degene die een probleem heeft, kan de kern van dit probleem vaak het scherpste benoemen)
- het kind van de rekening (=degene die schade lijdt, terwijl anderen niets hebben)
- de waarheid in pacht hebben (=denken de enige te zijn die de waarheid kent of vertelt)
- je oren laten hangen (=depressief zijn, het opgeven)
- het klopt als een bus (=deze uitdrukking is een contaminatie van het sluit als een bus met: het klopt als een zwerende vinger)
- uit dezelfde klei gebakken zijn (=dezelfde afkomst hebben)
- eén lijn trekken / Dezelfde lijn trekken (=dezelfde mening hebben)
- het heen en weer krijgen (=diarree krijgen - vooral gezegd van iets dat helemaal niet bevalt)
- het paard dat de haver verdient krijgt ze niet (=diegene die het goede gedaan heeft, krijgt de beloning niet)
- sijmen betaalt (=diegene die het minste verdient draagt de kosten)
- het zit eraan bij hem/haar (=diegene kan het betalen, er is genoeg)
- het haasje zijn (=diegene zijn die er voor opdraait, het slachtoffer)
- platgetreden paden/wegen (=dingen die anderen al eerder gedaan hebben)
- niet kunnen rijmen (=dingen die niet met elkaar kloppen of het samen niet kunnen begrijpen)
- niet brandschoon zijn (=dingen misdaan hebben)
- voorzichtigheid is de moeder der wijsheid (=doe het voorzichtig, dan komt er geen schade)
- haast je langzaam (=doe het zo snel mogelijk, maar niet sneller (uit het Latijn: Festina lente))
- een hoge toon aanslaan (=doen alsof je het voor het zeggen hebt / luid en dwingend spreken)
- je handen in onschuld wassen (=doen alsof men geen schuld heeft)
- de lever doen schudden (=doen schaterlachen)
- met de wolven (in het bos) huilen (=doen wat de meerderheid doet)
- je woord gestand doen (=doen wat iemand beloofd heeft)
- woord houden (=doen wat iemand beloofd heeft)
- door de bomen het bos niet meer zien (=door alle details het overzicht verliezen)
- goed gereedschap is het halve werk (=door de juiste hulpmiddelen te gebruiken wordt het karwei snel geklaard)
- er geen touw aan vast kunnen knopen (=door de onduidelijkheid niet kunnen begrijpen wat er wordt bedoeld)
- een zware pijp roken (=door eigen schuld in moeilijkheden komen)
- gierigheid is de wortel van alle kwaad (=door gierigheid ontstaan er veel problemen en is er veel ellende in de wereld)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
