229 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `IL`
- achteruit zeILen (=slechter worden)
- al te wit is gauw vuIL. (=al te grote liefde is niet bestendig)
- alle baat helpt zei de schipper, en hij blies in het zeIL (=alle beetjes helpen)
- alle heILige huisjes aandoen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- alle zeILen bijzetten (=de uiterste best doen om iets toch te bereiken)
- als apen hoger klimmen wILlen, ziet men gauw hun blote bILlen (=iemand die meer wil dan hij kan, maakt zich snel belachelijk)
- als de bruid verpatst is wordt zij gewILd. (=wat niet meer beschikbaar is lijkt aantrekkelijker voor anderen)
- als de stok stijf staat is de uIL gaan vliegen (=zit je eenmaal met een erectie, dan is de wijsheid ver zoeken)
- als een pILaarheILige (=onbeweeglijk, stijf)
- als een zoutpILaar (=onbeweeglijk, stijf)
- als het regent in mei, is aprIL voorbij (=spreekwoord dat de spot drijft met spreekwoorden die open deuren intrappen)
- als je geschoren wordt, moet je stILzitten (=als er scherpe kritiek op je is (je wordt geschoren), kun je beter rustig wachten tot het voorbij is, in plaats van erop in te gaan)
- aprIL doet wat hij wIL (=april geeft onvoorspelbaar weer)
- aprILletje zoet, heeft nog wel eens een witte hoed (=in het begin (de hoed) van april kan het nog wel eens sneeuwen)
- bakzeIL halen (=toegeven dat je ongelijk hebt / aanzienlijk minder hoge eisen stellen dan je eerder deed)
- beneden alle peIL (=stijlloos)
- bij elk heILig huisje aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- dat is huILen met de pet op (=bedroevend resultaat)
- dat zijn ze niet die `t WILhelmus blazen (=dat zijn onze vrienden niet)
- de achILleshiel (=de zwakke kant/plek van iets)
- de boter alleen op zijn koek wILlen hebben (=de anderen niets gunnen - zelf alles willen hebben)
- de bramzeILen bijzetten (=alles op alles zetten)
- de dood wIL een oorzaak hebben. (=het is belangrijk onm te weten waarom iets gebeurt)
- de dorsende os zult gij niet muILbanden (=iemand die voor je werkt moet je goed behandelen)
- de geest is gewILlig maar het vlees is zwak. (=geef niet toe aan verboden verleidingen)
- de harp aan de wILgen hangen (=de bezigheden stopzetten)
- de kust is veILig (=alles is in orde - er is niemand in de buurt)
- de lakense brIL erbij opzetten (=bijzonder scherp toekijken)
- de lier aan de wILgen hangen (=zijn bezigheden stopzetten)
- de maan met de handen wILlen grijpen (=het onmogelijke willen doen)
- de pIL vergulden (=iets vervelends op zo vriendelijk mogelijke manier zeggen)
- de vuILe was buiten hangen (=over onaangename zaken spreken met buitenstaanders)
- de vuILste varkens wILlen altijd het beste stro. (=mensen die het niet verdienen willen evengoed het beste)
- de wereld wIL bedrogen zijn. (=mensen trappen steeds weer in hetzelfde praatje)
- de wIL voor de daad nemen. (=waarderen dat het goed bedoeld is ook al pakte het anders uit)
- de wind in de zeILen hebben (=voorspoed hebben)
- de wolf/vos ruILt wel van baard maar niet van aard (=het karakter van de mensen verandert nooit)
- de zeILen hijsen (=opstaan, vertrekken)
- door de brIL van een ander zien (=de mening van een ander blind vertrouwen)
- door een donkere brIL bekijken (=op een pessimistische manier bekijken)
- dweILen met de kraan open (=geen kans op succes hebben, omdat men de symptomen bestrijdt zonder de oorzaak aan te pakken)
- een appeltje met iemand te schILlen hebben (=nog een vervelend onderwerp met iemand te bepraten hebben)
- een bittere pIL slikken (=grote moeite ergens mee hebben)
- een brIL op de neus krijgen (=moeten gehoorzamen aan iemand)
- een droge maart en een natte aprIL is de boeren naar hun wIL (=weerspreuk)
- een heILig boontje zijn (=erg braaf doen, maar niet altijd braaf zijn)
- een heILig huisje (=een herberg - een (voor de betrokkene) onaantastbare waarheid)
- een heILige koe (=iets waar je niet aan mag komen en zuinig op bent, voor sommige mensen is dat bijv. een auto)
- een huis met zILveren pannen. (=een huis waar een hoge hypotheek op rust)
- een kleine aardappel moet je niet schILlen (=aan mensen die weinig geld hebben, moet je niet veel geld vragen)
354 betekenissen bevatten `IL`
- haarscherp (=(van een afbeelding) getrouw tot in fijne detaILs)
- buiten spel blijven (=(wILlen) proberen niet betrokken te zijn)
- op een letter doodblijven (=absoluut niets veranderd wILlen zien)
- van God en alle mensen verlaten (=afgelegen; stIL)
- je vergalopperen (=al te snel iets wILlen doen)
- het naadje van de kous willen weten (=alle detaILs wILlen weten)
- de wereld op zijn duim kunnen draaien (=alles doen wat iemand wIL)
- zo vrij als een vogeltje in de lucht (=alles kunnen doen en laten wat iemand wIL)
- er ei of kuiken van willen hebben. (=alles wILlen weten)
- komt men over de hond, dan komt men over de staart (=als de grootste moeILijkheden overwonnen zijn, dan komt de rest vanzelf)
- de kat de bel aanbinden (=als eerste een begin maken aan iets moeILijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
- de spits afbijten (=als eerste ergens aan beginnen aan iets moeILijks)
- het is maar een weet (=als het eenmaal bekend is, is het niet moeILijk meer)
- je kan niet alle meisjes haten om één (=als je bent getrouwd wILt dat niet zeggen dat vrouwen je niet meer interesseren)
- laat je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet (=als je een ander geld geeft kun je dat beter stILhouden want anderen hoeven het niet te weten)
- kunst baart gunst. (=als je ergens bedreven in bent zijn anderen toegevender en welwILlender)
- mejen kan geen paard al lopende beslaan. (=als je het werk goed wIL doen, moet je er de tijd voor nemen)
- allemans vriend is allemans gek. (=als je iedereen te vriend wIL houden, zal men misbruik van je maken.)
- als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand (=als je iemand een beetje helpt, wIL diegene altijd je hulp)
- waar een wil is is een weg (=als je iets echt wILt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je doel)
- uitstel is geen afstel (=als je iets uitstelt wIL dat nog niet zeggen dat je het nooit meer gaat doen)
- jong te paard, oud te voet (=als je in je jeugd erg wordt verwend, krijg je het later erg moeILijk)
- wie een hond wil slaan, vindt altijd wel een stok (=als je kritiek wIL hebben op iemand, vind je altijd wel een reden)
- twee geloven op een kussen daar slaapt de duivel tussen (=als twee personen van een verschILlend geloof trouwen, gaat het zelden goed)
- haar wil is wet (=als wat zij wIL niet gebeurt, dan ontstaan er grote conflicten)
- wie veel begeert veel ontbeert (=altijd meer wILlen maakt ongelukkig)
- niets dan wonden en builen zoeken (=altijd wILlen vechten)
- april doet wat hij wil (=aprIL geeft onvoorspelbaar weer)
- het hoogste woord hebben (=baas zijn (of wILlen zijn))
- per fas et nefas (=bij al wat heILig is)
- de kerk in het midden laten (=bij een meningsverschIL geven beide personen wat toe om het eens te worden)
- waar er twee ruilen moet er een huilen (=bij het ruILen is de een altijd beter af dan de ander)
- nood breekt wet (=bij moeILijke omstandigheden is er meer geoorloofd)
- goede raad is duur (=bijna te moeILijk om raad te kunnen geven)
- zo stil dat je een speld kunt horen vallen (=bijzonder stIL)
- steen en been klagen (=constant en hevig klagen. (klagen bij alles wat heILig is, bv. botten (=been) in een graf (=steen)))
- daar zit `em de kneep/knoop (=daar zitten de moeILijkheden/problemen)
- dat is andere tabak (=dat is wat anders, dat is moeILijker)
- dat is andere peper (=dat is wat anders, dat is moeILijker)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wILt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden)
- id est (=dat wIL zeggen)
- volgens Bartjens (=de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer WILlem Bartjens die een bekend rekenboekje schreef))
- de boter alleen op zijn koek willen hebben (=de anderen niets gunnen - zelf alles wILlen hebben)
- het laatste woord willen hebben (=de baas wILlen zijn)
- pap in de benen hebben (=de benen wILlen niet meer vooruit)
- de puntjes op de i zetten (=de detaILs erbij zetten - orde op zaken stellen)
- het bloed spreekt (=de famILieband doet zich opmerken)
- de jongste schepen wijst het vonnis (=de kinderen wILlen het het best weten)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak wILlen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- de lip laten hangen (=de moed opgeven, pruILen)
Eén dialectgezegde bevat `IL`
- boern IL banke (=boerenleenbank) (Zeeuws)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
