38 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `de wa`
- al is de leugen nog zo snel de waarheid achterhaalt haar wel (=leugens komen altijd uit)
- buiten de waard rekenen (=niet gerekend hebben op hoe anderen er werkelijk over denken)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- de lens is uit de wagen (=de zaak is vastgelopen)
- de waarheid in pacht hebben (=denken de enige te zijn die de waarheid kent of vertelt)
- de wal keert het schip (=door beperkingen enigerlei niet verder kunnen)
- de wapenrok aantrekken (=militair worden)
- een aflossing van de wacht (=een vervanging van de ene persoon door een andere)
- een kind kan de was doen (=het gaat heel makkelijk)
- een krakende wagen (=een onzekere zaak - iemand met een zwakke gezondheid)
- een rad uit de wagen. (=een flinke tegenvaller)
- eten dat je zweet en werken dat je het koud krijgt, dat zijn de waren. (=slecht personeel. Uit de tijd dat meiden en knechts bij de boer in de kost waren.)
- gapen als een oester die in de warmte komt (=met de wond wijd open geeuwen)
- goede waar prijst zichzelf (=goed materiaal moet niet aangeprezen worden)
- het is kwaad stelen waar de waard een dief is. (=het is moeilijk om een bedrieger te bedriegen)
- het paard achter de wagen spannen (=iets nutteloos doen of verkeerd aanpakken)
- het slechtste wiel van de wagen kraakt meest. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- het vijfde rad/wiel aan de wagen (=totaal overbodig, ongewenst)
- iemand de wacht aanzeggen (=een laatste waarschuwing geven)
- iemand ongezouten de waarheid zeggen (=onverbloemd de waarheid zeggen, eerlijk zeggen waar het op staat)
- iets in de wacht slepen (=op oneerlijke manier verkrijgen, iets in bezit krijgen voor weinig geld)
- in de waagschaal stellen (=groot risico nemen)
- in de wacht slepen (=winnen - verwerven)
- in de watten leggen (=uitzonderlijk goed verzorgen)
- je leven in de waagschaal stellen (=actie ondernemen waarbij het eigen leven in gevaar kwam)
- kijken als Jonas in de walvis (=benauwd kijken)
- kinderen en dronkaards spreken de waarheid (=ze zeggen wat ze vinden, ze zijn ongeremd)
- krakende wagens lopen/rijden het langst (=nieuw hoeft niet altijd beter te zijn / mensen die vaak ziek zijn worden vaak toch heel oud)
- onder de wal zijn (=dicht bij de wal zijn)
- roep geen mosselen voordat ze aan de wal zijn (=verkoop de huid niet voordat de beer geschoten is)
- schenking met de warme hand (=schenken terwijl men nog leeft (erfenissen))
- teken aan de wand (=een waarschuwing dat er iets gaat gebeuren)
- tussen de wal en het schip geraken (=in de knel komen, iets raakt per ongeluk verloren of zoek)
- van de wal in de sloot (helpen) (=de situatie verergeren in plaats van verbeteren)
- van de wal in de sloot belanden (=vanuit een slechte situatie terechtkomen in een situatie die nóg slechter is)
- van de wal in de sloot raken (=van de ene slechte situatie in een andere terechtkomen.)
- wie luistert aan de wand verneemt zijn eigen schand (=wie anderen afluistert, kan wel eens iets negatiefs over zichzelf horen)
- zo de waard is vertrouwt hij zijn gasten (=men ziet de anderen zoals men zichzelf ziet)
34 betekenissen bevatten `de wa`
- lieg ik, dan lieg ik in commissie (=als ik niet de waarheid vertel komt dat omdat ik niet beter weet of vertel wat anderen vertellen)
- de ogen verblinden (=blind maken voor de waarheid)
- in het honderd sturen/lopen (=de boel met opzet mis laten lopen, in de war laten lopen)
- olie drijft boven (=de waarheid komt aan het licht)
- alles komt uit al moesten de kraaien het uitbrengen (=de waarheid komt altijd uit)
- de raven zullen het uitbrengen (=de waarheid komt hoe dan ook aan het licht)
- er geen doekjes om winden (=de waarheid onverbloemd vertellen)
- een draai aan iets geven (=de waarheid verdraaien)
- de kraaien zullen het uitbrengen (=de waarheid zal aan het licht komen)
- weten waar de aal kruipt (=de ware bedoelingen van iemand doorzien)
- mindere goden (=de wat minder sterke of slimme)
- de molen is/loopt door de vang (=de zaak of persoon is in de war (gek))
- de waarheid in pacht hebben (=denken de enige te zijn die de waarheid kent of vertelt)
- onder de wal zijn (=dicht bij de wal zijn)
- de oren wassen (=duchtig ervan langs geven, de waarheid zeggen)
- eerlijk duurt het langst (=een leugen komt op den duur altijd uit, maar de waarheid blijft altijd waar)
- er oog voor hebben (=er de waarde van inzien of aandacht voor hebben)
- van streek raken (=erg in de war door iets geraken)
- van de kook zijn (=helemaal in de war zijn)
- iemand zijn vet geven (=iemand flink de waarheid zeggen)
- iemand ongesuikerd zeggen waar het op staat (=iemand ongegeneerd de waarheid zeggen)
- van je á propos gebracht worden (=in de war gebracht worden)
- de boel in het honderd sturen (=in de war maken/verstoren)
- helemaal van slag zijn (=in de war zijn)
- de kluts kwijt zijn (=in de war zijn)
- van het padje af zijn (=in de war zijn, malende / prettig gestoord zijn)
- met molentjes lopen (=in de war zijn, niet goed bij het verstand zijn)
- boter op je hoofd smeren en droog brood eten. (=in de war zijn.)
- in het geweer (=onder de wapens / aan het werk)
- ongesuikerd zeggen waar het op staat (=onverbloemd de waarheid zeggen)
- iemand ongezouten de waarheid zeggen (=onverbloemd de waarheid zeggen, eerlijk zeggen waar het op staat)
- de spiering doet de kabeljauw afslaan (=veel slechte waar op de markt doet de prijzen van de goede waar dalen)
- de mossel doet de vis afslaan. (=veel slechte waar op de markt doet de prijzen van de goede waar dalen)
- moedoen voor Piet Snot (=zonder toegevoegde waarde en zonder erkenning deelnemen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
