3 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ua`
- conditio sine qua non (=een onvermijdelijke voorwaarde) (Latijn)
- in februari klagen de boeren het minst. (=boeren klagen altijd maar februari heeft de minste dagen om in te klagen (grapje))
- quantum libet (=zoveel men wil) (Latijn)
50 betekenissen bevatten `ua`
- kromme sprongen maken (=alle moeite doen om zich uit een situatie te redden)
- als het niet gaat zoals het moet, dan moet het zoals het gaat (=als de ideale situatie niet haalbaar is, moet je je aanpassen aan de omstandigheden.)
- in het donker zijn alle katten grijs/grauw (=als de situatie niet duidelijk is, zijn de zaken niet goed te beoordelen)
- in februari klagen de boeren het minst. (=boeren klagen altijd maar februari heeft de minste dagen om in te klagen (grapje))
- als een vlag op een modderschuit (=dat is veel te mooi voor die situatie)
- de touwtjes in handen hebben (=de controle hebben over een situatie.)
- van de wal in de sloot (helpen) (=de situatie verergeren in plaats van verbeteren)
- in de lift zitten (=de situatie waarin het zit wordt beter)
- wie de pot breekt betaalt de scherven (=de veroorzaker van schade moet de situatie zelf rechtzetten.)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, onjuiste redenering een onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- de nekslag geven (=door iets wordt de situatie een te groot probleem waardoor men het niet meer aan kan)
- iets/iemand in de gaten hebben/krijgen (=doorkrijgen hoe dingen in elkaar steken of zicht houden op de situatie)
- uit de heup schieten (=een discussie ingaan met een ongenuanceerde argumentatie)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- nood doet zelfs oude vrouwen rennen (=een onverwachte situatie kan verrassende kwaliteiten naar boven brengen (vergelijkbaar met `angst geeft vleugels`))
- donderbuien zuiveren de lucht. (=een ruzie kan een hangende situatie oplossen)
- olie op het vuur gooien (=een situatie verergeren)
- op dood spoor zitten (=een situatie waarin er geen vooruitgang of hoop is)
- klare wijn schenken (=eerlijk en duidelijk vertellen hoe de situatie in elkaar steekt)
- het is niet koek en ei (=er ontbreekt iets aan de situatie)
- alle dingen hebben twee handvatten. (=er zijn vaak meerdere manieren zijn om een situatie aan te pakken)
- het zwarte schaap van de familie (=iemand die een beetje buiten de familie staat qua gedrag)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- nood zoekt list. (=in benarde situaties worden ongebruikelijke oplossingen gevonden)
- een kat in het donker/nauw maakt rare sprongen (=in een benarde situatie doet men vreemde dingen)
- tussen hemel en aarde hangen (=in een lastige situatie verkeren)
- aan de bedelstaf raken (=in een situatie terechtkomen waarin je geen geld of bezittingen meer hebt)
- vuil water blust ook vuur. (=in moeilijke situaties moet je creatief en niet te kieskeurig zijn)
- je bedje is gespreid (=je komt in een situatie terecht waarin alles al voor je geregeld is)
- met twee monden praten (=jezelf tegenspreken in verschillende situaties, niet eerlijk zijn)
- niet graag in iemand schoenen staan (=niet graag willen ervaren hoe het is iemand anders te zijn die in een moeilijke of onprettige situatie zich bevindt)
- de bui over laten drijven. (=niet reageren op een moeilijke situatie)
- door de achterdeur weer binnenkomen (=onverwacht terugkomen op een afgeronde situatie)
- een dag is nooit zo nat of de zon schijnt altijd wat (=ook bij nare situaties zijn er lichtpuntjes)
- Amerikaanse toestanden. (=overdreven grote en heftige situatues)
- pappen en nathouden (=situatie min of meer ongewijzigd te laten zonder een beslissing te nemen of daadwerkelijk een probleem op te lossen)
- een stoelendans (=situatie waarbij mensen van functie wisselen)
- de boel de boel laten. (=tijdelijk afstand nemen van een lastige situatie of probleem)
- uit de luizen zijn (=uit een netelige situatie gered zijn)
- van de wal in de sloot raken (=van de ene slechte situatie in een andere terechtkomen.)
- van de wal in de sloot belanden (=vanuit een slechte situatie terechtkomen in een situatie die nóg slechter is)
- vroeger, toen kraaiden de hanen nog. Tegenwoordig gapen ze alleen nog maar, zei de dove (=veranderingen in een situatie zijn vaak niet feitelijk, maar een subjectieve beleving)
- de aftocht blazen (=vertrekken als de situatie bedreigend of te moeilijk wordt)
- kort door de bocht (=voorbarig, nuanceringen negerend. Voorbeeld: `De bewering dat fractiediscipline de democratie om zeep helpt is misschien wat te kort door de bocht.`)
- we zullen ze eens een poepie laten ruiken (=we zullen iets doen dat hen zal verbluffen (vooral toegepast in situaties waar sprake is van competitie))
- het is een wijze man, die maat ramen kan. (=wijsheid komt van het vermogen om situaties te begrijpen en hoe daar op te reageren)
- elkaar een hand kunnen geven (=zich in een vergelijkbare situatie bevinden)
- poolshoogte nemen (=zich vooraf informeren over de situatie)
- met ongebroken lading wegzeilen (=zich zonder gezichtsverlies uit de situatie redden)
- je huik naar de wind hangen (=zijn mening aanpassen naargelang de situatie)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
