28 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ike`
- dat zijn twaalf eieren en dertien kuikens. (=een meevaller)
- de aardappelen komen niet voor de eikenblaren (=boerenregel. De aardappelplant begint te groeien als de eik in het blad komt)
- de ganzen geloven niet dat de kuikens hooi eten. (=zelfs bij domme mensen vinden ongerijmdheden geen geloof.)
- de hand reiken (=vergiffenis schenken)
- de ogen luiken (=sterven)
- door een eiken plank kunnen zien als er een gat in zit (=niet zo bijzonder zijn als je je voordoet)
- een blind varken vindt ook nog wel eens een eikel. (=zelfs iemand die niet erg intelligent is heeft soms geluk en doet iets goed)
- een oogje dichtdrukken/toeknijpen/luiken (=niet optreden tegen iets wat eigenlijk niet mag. Iets gedogen)
- er ei of kuiken van willen hebben. (=alles willen weten)
- geld ruiken (=merken dat er iets te verdienen is)
- gelijke monniken gelijke kappen (=gelijke mensen verdienen/krijgen een gelijke behandeling)
- het beste paard struikelt ook wel eens. (=iedereen maakt wel eens een fout)
- het is monnikenwerk (=een saaie, harde, langdurige taak)
- het zijn niet allen monniken die kappen dragen (=schijn bedriegt, je kunt je in mensen vergissen)
- iemand ongesuikerd zeggen waar het op staat (=iemand ongegeneerd de waarheid zeggen)
- iets prediken/verkondigen (=iets luid, voor iedereen, verkondigen)
- in kannen en kruiken zijn (=alles is geregeld)
- in zijn kraag duiken (=de kraag hoog opzetten tegen de koude)
- je bent om op te eten (met boter en suiker). (=beeldig, snoezig, hartveroverend, snoeperig.)
- je ellebogen gebruiken (=zich ten koste van anderen opwerken)
- je verstand gebruiken (=het verstandig aanpakken)
- kleine houwen vellen grote eiken. (=met veel kleine beetjes kun je veel bereiken)
- lont ruiken (=ergens het vermoeden toe hebben / het gevaar tijdig aanvoelen)
- met de kuikens gaan slapen. (=vroeg naar bed gaan)
- naar de maan reiken (=het onmogelijke willen doen)
- ongesuikerd zeggen waar het op staat (=onverbloemd de waarheid zeggen)
- we zullen ze eens een poepie laten ruiken (=we zullen iets doen dat hen zal verbluffen (vooral toegepast in situaties waar sprake is van competitie))
- zo de abt, zo de monniken (=medewerkers gedragen zich net zoals hun leidinggevende)
52 betekenissen bevatten `ike`
- op jaren komen (=al een zekere leeftijd bereiken)
- geen middel onbeproefd laten (=alles proberen om een doel te bereiken.)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- wie gekheid zaait zal dwaasheid oogsten. (=als je ongebruikelijke dingen doet krijg je ook ongebruikelijke resultaten)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien (=bij gebrek aan het goedkope, het dure gebruiken)
- je ei kwijt kunnen (=de gelegenheid hebben zich te uiten; of, zijn creativiteit kunnen gebruiken)
- met zijn talenten woekeren (=de persoonlijke mogelijkheden/gaven goed gebruiken)
- alle zeilen bijzetten (=de uiterste best doen om iets toch te bereiken)
- een beentje lichten (=doen struikelen (letterlijk of figuurlijk))
- goed gereedschap is het halve werk (=door de juiste hulpmiddelen te gebruiken wordt het karwei snel geklaard)
- zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als kastelen (=door zuinig en ijverig te zijn, kan men veel bereiken)
- op stoom komen (=een goed tempo bereiken)
- een achterdeurtje (=een manier om iets te ontduiken)
- doekje voor het bloeden (=een schrale troost, of een ontoereikende, slechts symbolische maatregel)
- een vriendelijk gezicht brengt overal licht (=een vrolijk persoon weet vaak meer te bereiken dan een nors persoon)
- ieder kwartier heeft zijn manier. (=elke streek heeft haar eigen gebruiken)
- ieder huisje heeft een deurtje. (=er is altijd een manier om iets te bereiken)
- alle wegen leiden naar Rome (=er zijn veel manieren om je doel te bereiken / de uitkomst is altijd hetzelfde)
- stad en land aflopen. (=geen moeite sparen om iets te bereiken)
- een nieuwe voordeur krijgen (=gezegd bij het bereiken van een tiende levensjaar, dus 10, 20, 30 etc.)
- dat is koren op zijn molen (=hij zal dat meteen gebruiken als argument voor wat hij toch al wilde)
- iemand in de luren leggen (=iemand bedriegen of misbruiken)
- iemand pootje lichten (=iemand doen struikelen)
- het werkt als haarlemmerolie (=iets dat overal voor te gebruiken is)
- vaste voet aan de grond krijgen (=iets gedaan krijgen en/of als gebruikelijk beschouwd gaan worden)
- te/van pas komen (=iets goed kunnen gebruiken)
- iets door de vingers zien (=iets oogluikend toestaan)
- naar de heilige graal streven (=iets willen bereiken wat niet te bereiken is)
- nood zoekt list. (=in benarde situaties worden ongebruikelijke oplossingen gevonden)
- op je tandvlees lopen (=in totale uitputting voortdoen, zijn laatste krachten gebruiken)
- hooi als de zon schijnt (=je moet de gelegenheid gebruiken als die zich voordoet)
- krom jezelf als je door de wereld wilt komen (=je moet er wat voor over hebben om iets te bereiken)
- een gehuurd paard en eigen sporen maken korte mijlen. (=men is geneigd andermans spullen te misbruiken)
- met je hoed in je hand kom je door het ganse land (maar met je pet op je test kom je er ook best) (=met beleefdheid kun je veel bereiken)
- woorden zijn geen oorden (=met praten bereiken we niets)
- kleine houwen vellen grote eiken. (=met veel kleine beetjes kun je veel bereiken)
- overboord werpen (=niet langer gebruiken, ervan afzien)
- met de kop tegen de muur lopen (=nutteloos geweld gebruiken)
- wie de pastoor niet eert, wie zijn absolutie riskeert (=om je ambitie te bereiken, moet je extra aardig zijn voor de hoge heren)
- iemand op sleeptouw nemen (=omdat iemand het alleen niet lukt diegene helpen, iemand steeds maar dingen beloven zonder die na te komen, iemand gebruiken voor eigen belang zonder dat die het doorheeft)
- de ogen voor iets sluiten (=oogluikend toelaten)
- het vossenvel aandoen (=op sluwe wijze iets willen bereiken)
- een oud paard van stal halen. (=oude argumenten opnieuw gebruiken)
- je kan geen omelet maken zonder eieren te breken (=soms moet men iets verliezen om een hoger doel te bereiken)
- boven water komen / boven water halen (=tevoorschijn komen / tevoorschijn halen, verschijnen, opduiken)
- in het land der blinden is eenoog koning (=tussen dommeriken volstaat een klein beetje verstand om baas te zijn)
- de tijd gaat snel, gebruik haar wel (=verspil nooit de tijd die je kan gebruiken)
- met een zilveren hengel vissen (=vis kopen in plaats van vangen. Ook: doel bereiken met bedrog)
- eendracht maakt macht (=wanneer mensen samenwerken kan men veel bereiken)
- wie niet sterk is moet slim zijn (=wie geen macht of invloed heeft moet zijn slimheid gebruiken om je doel te behalen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
