55 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `fe`
- aan Bacchus offeren (=te veel alcoholhoudende drank nuttigen)
- aan de fep zijn (=(overmatig) drinken)
- aan de groene tafel zitten (=bestuurslid zijn)
- als de kat van honk is dansen de muizen op tafel (=als er geen toezicht is, doen de ondergeschikten hun zin)
- als een feniks uit de as herrijzen (=na de totale vernietiging opnieuw opbouwen)
- als oude honden blaffen, is het tijd om uit te zien (=als ervaren mensen waarschuwen moet je luisteren)
- ben je belatafeld (=ben je gek)
- blaffende honden bijten niet (=zij die het hardst roepen, zijn het minst gevaarlijk)
- de pantoffel kussen (=onder de slof zitten)
- de rode cijfers (=de verliescijfers)
- de tafel de nodige eer bewijzen. (=smakelijk gaan eten.)
- de tafel eer aandoen (=goed en veel eten)
- de troffel in de kalkbak gooien (=zijn beroep opgeven en van zijn rente gaan leven)
- de vruchten zullen de beloften der bloemen overtreffen (=het is nu al goed, maar het eindresultaat wordt nog veel beter)
- een lucifer in drieën kunnen kloven (=erg zuinig zijn)
- een mens is alleen onmisbaar bij zijn begrafenis (=niemand is onmisbaar.)
- een nul in het cijfer zijn (=niets in te brengen hebben)
- een profeet die brood eet (=iemand die waardeloze voorspellingen doet)
- een tafeltje welbereid. (=een plek met veel en goed eten)
- een tien met een griffel en een zoen van de juffrouw (=in de volksmond: De beste beloning voor een 19e eeuws schoolkind)
- effen rekening maakt goede vrienden (=of anders: schulden maken vijanden)
- er wordt een erfenis verdeeld. (=gezegd als iets erg lang duurt)
- feestelijk danken (=er voor danken maar het zeker niet aannemen)
- geen profeet is in zijn (eigen) land geëerd (=in tegenstelling tot vreemden, zijn mensen uit je woonplaats minder bereid te luisteren)
- getroffen zijn door (=wat je bijzondere gevoelens geeft, geraakt zijn door)
- goed en bloed voor iets offeren (=ergens alles voor over hebben (goed=bezittingen, bloed=het leven))
- het hooi op de gaffel krijgen (=het wel gedaan krijgen)
- het op zijn pantoffels/sloffen afkunnen (=het gemakkelijk aankunnen)
- het puntje van een scherpe pen is `t felste wapen dat ik ken (=met een kritisch woord kan het meest worden bereikt)
- het tafellaken doorsnijden (=alle bindingen met iemand verbreken)
- het vuur uit de sloffen lopen (=een uiterste inspanning leveren door hard te lopen)
- hij zal mijn koffer niet kruien (=hem zal ik mijn zaken niet toevertrouwen)
- iemand het voordeel van de twijfel gunnen (=een onzekere factor voor hem zo gunstig mogelijk laten meetellen)
- iemand in de buik straffen. (=als straf geen eten geven.)
- iemand met de neus op de feiten drukken (=iemand iets zó onder de aandacht brengen, dat hij het niet langer kan negeren)
- iets boven de tafel fietsen (=open kaart spelen met bedoelingen)
- iets op zijn sloffen aankunnen (=iets heel gemakkelijk kunnen uitvoeren)
- iets ter tafel brengen (=voorstellen om iets te bespreken)
- in de wolken verheffen (=uitbundig prijzen)
- in februari klagen de boeren het minst. (=boeren klagen altijd maar februari heeft de minste dagen om in te klagen (grapje))
- je kaarten op tafel leggen (=laten weten over welke middelen je beschikt om iets gedaan te krijgen)
- koffen en smakken zijn waterbakken (=dat soort dingen kan veel doorstaan)
- liever te dik in de kist dan een feestje gemist (=plezier hebben is belangrijker dan lang leven)
- oefening baart kunst (=door veel te oefenen verbeteren de prestaties)
- onder de pantoffel zitten (=thuis niets te vertellen hebben)
- op het schild verheffen (=tot leider maken)
- op je elfendertigst (=uiterst langzaam)
- quod bonum felix faustumque sit (=moge dat goed en gezegend zijn) (Latijn)
- te groot voor een servet en te klein voor een tafellaken (=geen kind meer, maar nog te jong voor volwassen zaken)
- tegen de maan blaffen (=iets doen wat totaal niet helpt / nodeloze bedreigingen uiten)
90 betekenissen bevatten `fe`
- bakkerskinderen eten oud brood. (=aan het vak dat men uitoefent, besteedt men in zijn directe omgeving weinig aandacht.)
- je ziel en zaligheid verkopen (=absoluut alles opofferen)
- verandering van weide doet de koeien goed. (=afwisseling en verandering positieve effecten kunnen hebben)
- alle heilige huisjes aandoen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- bij elk heilig huisje aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- aan alle kapelletjes aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- eet geen paaseieren op goede vrijdag (=alles op zijn tijd, het feest niet te vroeg vieren)
- hoe meer vis, hoe droever water (=als er meer mensen komen valt er minder te verdelen (erfenissen))
- men moet de schapen scheren maar niet villen (=als men uit hebberigheid de inkomstenbron opoffert heeft men niets meer voor in de toekomst)
- elk heeft genoeg in eigen tuin te wieden. (=bekritiseer geen anderen als je zelf niet perfect bent)
- in februari klagen de boeren het minst. (=boeren klagen altijd maar februari heeft de minste dagen om in te klagen (grapje))
- zoden aan de dijk zetten (=daadwerkelijk hulp verschaffen)
- volgens Bartjens (=de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer Willem Bartjens die een bekend rekenboekje schreef))
- de grote vissen eten de kleine (=de ondergeschikten moeten doen wat de baas zegt / het slachtoffer worden van overmacht.)
- op de pianist schieten (=de onschuldige (de brenger van het nieuws) straffen)
- de mug uitzuigen en de kameel doorzwelgen (=de onschuldige straffen en zelf schaamteloos zondigen)
- de rode cijfers (=de verliescijfers)
- het haasje zijn (=diegene zijn die er voor opdraait, het slachtoffer)
- lik op stuk (=direct afstraffen)
- haast je langzaam (=doe het zo snel mogelijk, maar niet sneller (uit het Latijn: festina lente))
- ipso facto (=door het feit zelf)
- ondervinding is de beste leermeester (=door iets zelf mee te maken of te oefenen leert men het snelst)
- oefening baart kunst (=door veel te oefenen verbeteren de prestaties)
- de sleutel op de doodskist leggen (=een erfenis weigeren)
- het gemeste kalf slachten (=een groot feest opzetten / het beste en lekkerste eten op tafel zetten)
- een tang van een wijf. / Een oude tang (=een heks, feeks. / Een oude lastige vrouw)
- een vogel voor de kat (=een hulpeloos slachtoffer, dat niet meer gered kan worden)
- een taling uitzenden om een eendvogel te vangen (=een kleinigheid opofferen om iets belangrijks terug te krijgen)
- een lijk in de kast (=een onaangename erfenis)
- in de fout gaan (=een onaanvaardbaar of strafbaar feit begaan)
- een tegenslag (=een onverwacht nadelig feit of voorval)
- een ridder van de droevige figuur (=een sufferd)
- doorgestoken kaart (=er is heel duidelijk iets mis! Hier is getracht om iemand te laten geloven dat er bij toeval iets gebeurt, terwijl het in feite van tevoren gearrangeerd is)
- er niet over uit kunnen (=er niet over kunnen zwijgen, er zwaar door getroffen zijn)
- eten wat de pot schaft. (=eten wat op tafel komt.)
- een vrouw zonder man is als een vis zonder fiets (=feministische uitspraak)
- arbeider in de wijngaard des heren (=geestelijk beroep (priester,dominee) uitoefenend)
- arbeid is voor de dommen. (=gezegd als je liever op twijfelachtige wijze geld verdient dan op een eerlijk manier)
- heb het hart eens (=heb de moed om dat te doen. (Eigenlijk: als je dat doet, zal ik je ongenadig straffen))
- in de schaduw stellen (=het beter doen dan een ander, iemand overtreffen)
- het gaat van sassenbloed (=het gaat met grote opofferingen gepaard)
- hoofd van jut (=het slachtoffer)
- de sigaar zijn (=het slachtoffer zijn / de doodstraf krijgen (een sigaar wordt `onthoofd` voor gebruik))
- de kop van jut (=het slachtoffer, het zwarte schaap)
- de vis wordt duur betaald (=het vergt veel opoffering ( je moet er wat voor over hebben) om te krijgen wat je wilt)
- iemand troef geven (=iemand afstraffen)
- het is goed sollen met een dood paard. (=iemand die geen verzet biedt, is een makkelijk slachtoffer)
- het zonnetje in huis (=iemand die zorgt voor een goede, opgeruimde sfeer)
- de stuipen op het lijf jagen (=iemand felle schrik aanjagen)
- een sigaar uit eigen doos presenteren (=iemand iets aanbieden dat in feite door de ontvanger zelf is betaald)
Eén dialectgezegde bevat `fe`
- doë aateraon groemelt et al (=ik hoor het onweer al in fe verte) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
