168 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `eke`
- achter iemand zoeken (=iemand kwaad proberen te doen)
- alle duivels uit de hel vloeken (=heftig vloeken)
- alle kusten bezoeken (=met allerlei slecht volk omgaan)
- als een furie tekeergaan (=in razende woede tekeergaan)
- als het melk regent, staan mijn schotels omgekeerd (=wanneer ergens iets voordeligs te verkrijgen valt, loop ik het steevast mis)
- andermans boeken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
- bekeken zijn (=op orde zijn, niets meer aan hoeven doen)
- bekend staan als de bonte hond met de blauwe staart (=berucht)
- beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald (=je kan beter iets voortijdig stoppen dan doorgaan tot het helemaal verkeerd gaat)
- buiten de waard rekenen (=niet gerekend hebben op hoe anderen er werkelijk over denken)
- buiten zijn rekening gaan. (=als het anders loopt dan verwacht)
- dat is de goden verzoeken (=te grote risico`s nemen)
- dat kan hij in zijn zak steken (=dat is raak - die zit!)
- de bazuin steken (=de lof verkondigen)
- de bezem uitsteken (=doen en laten wat men wil als de baas of leidinggevende er niet is)
- de boeken sluiten (=ermee stoppen - bankroet gaan)
- de broodkruimels steken hem (=hij kan de welstand niet dragen)
- de draak met iets steken (=ergens niets van geloven en er grapjes over maken)
- de gek met iemand steken (=spotten met iemand)
- de hand in eigen boezem steken (=zijn eigen fout inzien)
- de handen uit de mouwen steken (=aan de slag gaan en aanpakken)
- de hoofden bij elkaar steken (=overleg plegen)
- de kan aanspreken (=drinken)
- de kop in het zand steken (=doen alsof er geen gevaar dreigt en er niets aan doen)
- de koppen bij elkaar steken (=overleggen)
- de kuif opsteken (=kwaad worden)
- de lijdensbeker tot de bodem ledigen (=al het slechte, tot het laatste toe, over zich heen krijgen)
- de lont in het kruit steken/werpen (=een uitbarsting veroorzaken)
- de naald in het spek steken. (=stoppen met werken.)
- de nek uitsteken (=risico nemen)
- de ogen uitsteken (=jaloers maken)
- de omgekeerde wereld (=het tegenovergestelde van wat normaal en logisch is)
- de ontbrekende schakel (=iets dat nog mist om iets compleet te maken)
- de paal door de oven steken (=bankroet gaan, zich te gronde richten)
- de prins spreken (=dronken zijn)
- de vlag uitsteken (=ergens erg blij mee zijn)
- distels breken is distels kweken (=`maar distels laten staan, is distels laten vergaan`)
- een fles de nek breken (=uitdrinken)
- een gepeperde rekening (=een hoge rekening)
- een haar in de boter vinden/zoeken (=op het kleinste detail vitten)
- een lans breken voor iemand (=het voor iemand opnemen, voor iemand de best doen diegene ergens mee te helpen iets te verkrijgen)
- een naald in een hooiberg/hooimijt zoeken (=iets zoeken dat bijna niet te vinden is)
- een natte deken (=een borrel)
- een potje bij hen kunnen breken (=veel getolereerd worden)
- een snoek op zolder zoeken (=iets onmogelijks zoeken, vergeefse moeite doen)
- een spaak in het wiel steken (=door iemands ingrijpen gaat een plan van de ander niet door)
- een speld in de hooiberg zoeken (=iets onmogelijks proberen)
- een speldje bij iets steken (=een onderwerp niet verder uitdiepen, van gespreksonderwerp veranderen)
- een stok in het wiel steken (=iets of iemand tegenwerken)
- een streep door de rekening halen (=de schuld van iemand kwijtschelden en het er niet meer over hebben)
234 betekenissen bevatten `eke`
- het land aan iets hebben (=aan iets een hekel hebben)
- zo zeker als tweemaal twee vier is (=absoluut zeker)
- met de vork schrijven (=afzetten, meer kosten rekenen dan werkelijk gemaakt)
- op jaren komen (=al een zekere leeftijd bereiken)
- voor heter vuren gestaan hebben (=al groter problemen gekend hebben)
- het tafellaken doorsnijden (=alle bindingen met iemand verbreken)
- alle heilige huisjes aandoen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- aan alle kapelletjes aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- bij elk heilig huisje aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- boven water zijn (=alles is bekend geworden of is teruggevonden)
- eén rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand (=als één persoon uit een groep zich misdraagt, wordt de hele groep erop aangekeken. / Een negatieve beïnvloeding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.)
- het is maar een weet (=als het eenmaal bekend is, is het niet moeilijk meer)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- uitlekken (=als iets ongewenst publiekelijk bekend wordt)
- gissen doet missen (=als je niet zeker bent van je zaak maar gokt, gaat het meestal fout)
- een gegeven paard mag men niet in de bek kijken. (=als men een geschenk krijgt, dan moet men niet zoeken of er hier of daar wat aan mankeert.)
- als de armoede binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armoede betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
- van wal steken (=beginnen met spreken, beginnen met een verhaal)
- aan het klokzeel hangen (=bekend maken)
- aan het licht brengen (=bekend maken (bijz. van ongunstige dingen))
- iets aan de kaak stellen (=bekend maken wat niet in orde is)
- te goeder naam en faam bekend staan (=bekend staan voor goede dingen)
- aan het licht komen (=bekend worden van ongunstige dingen)
- de deksel van de pot aflichten. (=bekendmaken wat voorheen verborgen was)
- op de bon gaan (=bekeurd worden)
- op de bon slingeren (=bekeuren)
- er voor gaan (=besluiten aan een onzekere onderneming te beginnen en zich er volledig voor in te zetten)
- wijd en zijd zijn (=bij iedereen bekend zijn)
- daar kun je donder op zeggen (=daar mag je zeker van zijn)
- dat staat als een paal boven water (=dat is een absolute zekerheid)
- dat zet geen zoden aan de dijk (=dat is geen bijdrage van serieuze betekenis)
- dat is Beulemans Frans (=dat is slecht Frans spreken. In België zeggen de Vlamingen dat over Waals. Walloniërs op hun beurt vinden Vlaams weer slecht Nederlands)
- dat is zo vast als een huis (=dat is zeker)
- dat is het geheim van de smid. (=dat specifieke kennis die alleen vakmensen kennen)
- de boer op gaan (=de (niet-fysieke) markt opgaan om iets te verkopen / verdwalen / de stad verlaten)
- volgens Bartjens (=de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer Willem Bartjens die een bekend rekenboekje schreef))
- tussen de regels door lezen (=de diepere betekenis van een tekst begrijpen)
- de dingen op hun kop zetten (=de dingen verkeerd of omgekeerd bekijken)
- aan een zijden draadje hangen (=de kansen zijn nog niet verkeken, maar het scheelt erg weinig)
- vreemde ogen dwingen (=de ogen van een vreemde heeft meer invloed op je dan van een bekende)
- het oog van de wereld (=de publieke opinie)
- een harde noot kraken (=dingen bespreken die moeilijk liggen, een moeilijk karwei doen)
- een hoge toon aanslaan (=doen alsof je het voor het zeggen hebt / luid en dwingend spreken)
- een Babylonische spraakverwarring (=door elkaar spreken zonder naar elkaar te luisteren en elkaar niet verstaan)
- met gesloten beurs betalen (=door middel van een wederzijdse schuld het bedrag verrekenen)
- liefde is blind (=door verliefdheid de gebreken van een ander niet zien)
- iets/iemand in de gaten hebben/krijgen (=doorkrijgen hoe dingen in elkaar steken of zicht houden op de situatie)
- in de lucht hangen (=dreigen te gebeuren - onzeker zijn)
- met een rode letter aangetekend staan (=duidelijk vermeld , zodanig dat het zeker niet vergeten wordt)
- man en paard noemen. (=duidelijke taal spreken)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
