109 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten ` ba`
- aan bacchus offeren (=te veel alcoholhoudende drank nuttigen)
- aan banden leggen (=de vrijheid beperken)
- aan de balk schrijven (=nota nemen van iets ongewoons)
- aan de lopende band (=aan één stuk door; steeds maar weer)
- aan een balk, die uit het bos gehaald wordt, moet veel gehakt worden, voor hij in het huis past (=in een religieuze groep, vereniging, etc,: je kunt leden uit een gemeenschap winnen, maar hun moet wel geleerd worden zich aan te passen)
- alle baat helpt zei de schipper, en hij blies in het zeil (=alle beetjes helpen)
- alle vis is geen bakvis (=niet alles is even dienstig (of handelbaar of lekker))
- als het tij verloopt verzet men de bakens (=men moet zich aan de omstandigheden aanpassen)
- als het varken zat is, gooit het de bak om. (=gezegd als iemand geen dankbaarheid toont)
- als zwijnen aan de bak gaan (=zonder te bidden gaan eten.)
- boe noch bah zeggen (=niets zeggen)
- bouw geen molen om een bak zaad (=voor een kleinigheid moet men teveel moeite doen.)
- chapeau bas spelen (=onderdanig zijn)
- dat is een bal voor open doel (=dat is een opmerking waar een zeer voor de hand liggend weerwoord op gegeven kan worden)
- dat is van de baan (=dat gaat niet door)
- dat mag met een krijtje aan de balk (=dat is een ongewone gebeurtenis)
- de baard in de keel hebben (=overgang van kinderstem naar volwassen stem)
- de baars vergallen (=de zaak laten mislukken)
- de bak indraaien (=gevangen genomen worden)
- de bakens verzetten (=van richting of ingesteldheid veranderen)
- de bal aan het rollen brengen (=de aanzet geven)
- de bal misslaan (=zich vergissen)
- de bal terugkaatsen (=op een vraag die gesteld wordt geen antwoord geven, maar een tegenvraag stellen; op een kritische opmerking van iemand reageren door zelf ook meteen een kritische opmerking te maken over de ander)
- de balans opmaken (=kijken hoe iets verlopen is; nagaan of je ergens voordeel of nadeel van hebt gehad)
- de baron spelen (=(onterecht) baas spelen)
- de barricades opgaan (=actie voeren om iets voor elkaar te krijgen of juist tegen te houden)
- de bastaard van de graaf wordt later bisschop (=alleen hoge heren kunnen hun buitenechtelijke kinderen een toekomst bieden)
- de bazuin steken (=de lof verkondigen)
- de gelegenheid te baat nemen (=van de gelegenheid gebruik maken)
- de haan is de baas als de hen niet thuis is. (=de vrouw is de baas in huis, ook al vindt de man van niet)
- de kat van de bakker heeft het gedaan (=niemand is de schuldige)
- de kolf naar de bal werpen (=het opgeven)
- de kost gaat voor de baat uit (=eerst moeten er kosten worden gemaakt alvorens men er iets aan verdienen kan)
- de kruik gaat zo lang te water tot ze barst/breekt (=als men steeds risico`s blijft nemen, gaat het een keer mis)
- de kruik gaat zolang te water tot zij barst (=alles heeft zijn beperkingen)
- de poes op de bak zetten. (=urineren)
- de tijd baart rozen (=ook de diepste (geestelijke) wonden helen na verloop van tijd)
- de wolf/vos ruilt wel van baard maar niet van aard (=het karakter van de mensen verandert nooit)
- door de bank genomen (=gemiddeld; meestal; gewoonlijk)
- een baas boven baas zijn (=er is altijd wel iemand die het beter kan of het beter denkt te kunnen)
- een babylonische spraakverwarring (=door elkaar spreken zonder naar elkaar te luisteren en elkaar niet verstaan)
- een dijk van een baan (=een geweldige baan)
- een huis met gouden balken (=een huis met hypotheek bezwaard)
- een mop met een baard (=een oude mop)
- een schip op het strand is een baken in zee (=van de fouten die anderen hebben gemaakt kun je zelf veel leren)
- elkaar de bal toespelen (=elkaar voordeeltjes bezorgen)
- er de balen van hebben (=iets niet meer leuk vinden en willen dat het stopt)
- er een balletje over opgooien (=er voorzichtig over beginnen te praten om erachter te komen wat anderen ervan vinden)
- er geen bal van weten (=niets ervan weten)
- geld baart onrust. (=waar geld is onstaat vaak onenigheid)
77 betekenissen bevatten ` ba`
- de baron spelen (=(onterecht) baas spelen)
- als het in de kajuit regent ,druipt het in de hut (=als de baas problemen heeft, krijgen ook de ondergeschikten hun deel)
- als `t schip zinkt dan zinkt ook de lading (=als een zaak bankroet gaat, dan is men meestal ook alles kwijt)
- als het hek van de dam is lopen de varkens in het koren (=als er geen toezicht is springen kinderen of ondergeschikten uit de band)
- op je achterste zolder jagen (=beledigen, bang maken)
- twee koetsiers op één dak. (=beter is er maar één baas)
- volgens Bartjens (=de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer Willem bartjens die een bekend rekenboekje schreef))
- de broek aan hebben (=de baas spelen (van een vrouw over haar man), het voor het zeggen hebben)
- het laatste woord willen hebben (=de baas willen zijn)
- het hoogste lied zingen (=de baas zijn)
- de bezem in de mast voeren (=de baas zijn en leiding hebben)
- aan de touwtjes trekken (=de baas zijn, alles regelen, het voor het zeggen hebben)
- tussen mal en dwaas zijn (=de bakvisleeftijd hebben)
- de kurk waarop de zaak drijft (=de basis (steun) van het geheel)
- goede papieren hebben (=de goede eigenschappen hebben (voor een baan))
- zo heer zo knecht (=de knechten volgen het voorbeeld van de bazen)
- de grote vissen eten de kleine (=de ondergeschikten moeten doen wat de baas zegt / het slachtoffer worden van overmacht.)
- Hansje in de kelder. (=de ongeboren baby)
- de haan is de baas als de hen niet thuis is. (=de vrouw is de baas in huis, ook al vindt de man van niet)
- het katje van de baan (=degene die baas speelt)
- de bezem uitsteken (=doen en laten wat men wil als de baas of leidinggevende er niet is)
- ambt geeft verstand. (=een baan gekregen hebben zonder er iets van af te weten)
- hazenvlees gegeten hebben (=een bangerik zijn)
- een hen met sporen. (=een bazige vrouw.)
- een dijk van een baan (=een geweldige baan)
- een loer draaien (=een poets bakken)
- een kool stoven (=een poets bakken)
- de wind niet door de hekken laten waaien (=elke gelegenheid te baat nemen)
- om de vinger winden (=er gemakkelijk baas over worden)
- er is maar een grote mast op een schip (=er is er maar één de baas)
- zeven kleuren bagger schijten (=erg bang zijn)
- aan de latten hangen (=ermee ophouden - bijna bankroet zijn)
- de boeken sluiten (=ermee stoppen - bankroet gaan)
- je hart vasthouden (=ernstig zorgen maken, bang zijn dat het mis gaat)
- in de piepzak zitten (=geen oplossing weten, bang zijn voor de gevolgen)
- geen twee hanen op een erf/werf (=geen twee bazen voor hetzelfde werk)
- als de dood zijn voor iets (=heel erg bang zijn voor iets)
- huilen met de wolven in het bos (=het er niet mee eens zijn maar wel de baas gelijk geven en bevestigen)
- de eerste viool spelen (=het hoogste woord hebben en de baas spelen)
- de lakens uitdelen (=het voor het zeggen hebben, de baas spelen)
- het oog van de meester maakt het paard vet (=het werk gebeurt beter als de baas toezicht houdt)
- zijn haan moet altijd koning kraaien (=hij wil altijd de baas zijn)
- een held op sokken (=iemand die zich dapper voordoet, maar in werkelijkheid niets durft. Een bangerik)
- iemand te paard helpen (=iemand een goede baan helpen krijgen)
- iemand de stuipen op het lijf jagen (=iemand erg laten schrikken en/of bang maken)
- iemand onder de duim houden (=iemand in je macht hebben, iemand de baas zijn)
- iemand klein krijgen (=iemand laten merken dat je hem aankunt, over iemand de baas zijn en diegene tot gehoorzaamheid dwingen)
- iemand de voet lichten (=iemand op gemene manier de baan afnemen)
- in het diepe gegooid worden (=in een baan aan het werk moeten zonder ingewerkt te worden)
- varen waar de grote mast vaart (=klakkeloos de baas volgen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
