29 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten ` Zei`
- achteruit Zeilen (=slechter worden)
- alle baat helpt Zei de schipper, en hij blies in het Zeil (=alle beetjes helpen)
- alle Zeilen bijzetten (=de uiterste best doen om iets toch te bereiken)
- de wind in de Zeilen hebben (=voorspoed hebben)
- de Zeilen hijsen (=opstaan, vertrekken)
- een oog in het Zeil houden (=in de gaten houden)
- een oogje in het Zeil houden (=alert zijn)
- een reef in het Zeil doen (=besnoeien in de uitgaven, bezuinigen)
- elk zijn meug, Zei de boer en hij at paardenkeutels in plaats van vijgen. (=boeren zijn koppige mensen die hun eigen zin doen)
- het is kruis of munt, Zei de non en ze trouwde de bankier (=een keuze voor het materiële kan ten koste gaan van het spirituele)
- het Zeil (hoog) in de top halen (=een grootse vertoning weggeven)
- het Zeil in top zetten (=een zo goed mogelijke vertoning weggeven)
- het Zeil strijken (=het opgeven / flauw vallen / van iemand verliezen)
- hij Zeit wat (=honend gezegd van iemand die iets stoms zegt)
- iemand de wind uit de Zeilen nemen (=iemand dwars zitten)
- iemand in zijn kielwater Zeilen (=iemand op de hielen volgen)
- ik wil hogerop, Zei de jongen en hij kwam aan de galg. (=bereik je doel op een eerlijke manier)
- met een nat Zeil thuiskomen (=dronken thuiskomen)
- met een opgestoken Zeil (=driftig, boos)
- met een staand Zeil (=driftig, boos)
- met onbevaren volk is het slecht Zeilen (=met onervaren mensen is het moeilijk werken)
- met opgestoken/opgestreken/opgezet Zeil naar iemand toe gaan (=boos naar iemand toe gaan of boos bij iemand binnen komen)
- onder een staand Zeiltje is het goed roeien (=met een klein vast inkomen, verdient men al gauw genoeg voor de kost)
- onder Zeil gaan (=gaan rusten of slapen, vertrekken of weggaan)
- voor de wind is het goed Zeilen (=onder gunstige omstandigheden is het gemakkelijker succes te hebben)
- vroeger, toen kraaiden de hanen nog. Tegenwoordig gapen ze alleen nog maar, Zei de dove (=veranderingen in een situatie zijn vaak niet feitelijk, maar een subjectieve beleving)
- zijn schip voert te grote Zeilen (=te veel geld uit geven)
- zijn Zeis in een anders koren slaan (=stelen, zich in het werk van iemand anders bemoeien)
- zoals het reilt en Zeilt (=zoals het zijn gangetje gaat)
2 betekenissen bevatten ` Zei`
- een rak in de wind (=met veel werk langzaam vooruit komen (een lang recht stuk tegenwind Zeilen))
- voor top en takel drijven (=scheepvaart : zonder een Zeil te voeren)
10 dialectgezegden bevatten ` Zei`
- `wè ziek??`, zik.......` ' k zèè zeeziek `, zeej.....!! (=`een beetje ziek??`, sprak ik, ......` ik ben zeeziek `, Zei hij......!!) (Tilburgs)
- "Kwa"zei bure en ze bleef nog un ure (=Ik ga, Zei de buurvrouw en ze bleef uur) (Zeeuws)
- alle boatn (h) elpm, Zei 't muuzetje, en 't piste in de zeeë (traditionele Zei-spreuk, die gezegd wordt als iemand met goede bedoelingen iets doet waarvan men van tevoren weet dat het bitter weinig zal uithalen) (=alle baten helpen, Zei 't muisje, en 't piste in de zee) (Klemskerks)
- Doar goatie, de meulu, zeedun muldur (=Daar gaat hij, de molen, Zei de molenaar) (Brakels (gld))
- feteurlik, Zei tn, en je reeë' med een oendekarre (traditionele Zei-spreuk, gebruikt als humoristische woordspeling op 'natuurlijk!' in de zin van 'uiteraard, vanzelfsprekend') (=voituurlijk, Zei hij, en hij reed met een hondenkar) (Klemskerks)
- hier zèèk, zik.......dè ziek, zeej......wè ziek, zik............' k zèè ziek, zeej (=hier ben ik, Zei ik.......dat zie ik, Zei hij...........een beetje ziek, Zei ik..........ja ik ben ziek, Zei hij...........) (Tilburgs)
- Ketr' is viere, Zei Koksje, en je stak ze wuuf bie drie oed' enn (traditionele Zei-spreuk) (=Quatre is vier, Zei Kokje, en hij stak zijn wijf bij drie oude hennen) (Klemskerks)
- Rienk Zei kooker en je bolde me se deeësm (tradtionele Zei-spreuk, onder meer gebruikt met betekenis ' Raak!' ) (=Ring!, Zei Koker, en hij bolde met zijn desem) (Klemskerks)
- vë zulle wol zien, zaag te blinne (=wacht maar af, Zei de blinde) (Munsterbilzen - Minsters)
- ze heeft gezeit / hij heeft gezeit / het kind heeft gezeit (=ze / hij / het kind / Zei) (Utrechts)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
