18 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `%OeM`
- aan de boemel zijn (=fuiven)
- aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen (=de beste resultaten dragen tegelijkertijd de grootste risico`s)
- de bloemetjes buiten zetten (=uitbundig vieren)
- de dingen bij hun naam noemen (=zeggen waar het op staat)
- de vruchten zullen de beloften der bloemen overtreffen (=het is nu al goed, maar het eindresultaat wordt nog veel beter)
- een muurbloempje zijn (=stil en teruggetrokken zijn)
- eigen roem/lof stinkt (=door over jezelf op te scheppen maak je een nare indruk)
- geluk is de kunst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kunt (=gelukkig leven met de gegeven mogelijkheden/beperkingen)
- grijze haren zijn kerkhofsbloemen (=als je grijze haren krijgt, ben je niet zo ver van het kerkhof)
- het beestje bij zijn naam noemen (=duidelijk en precies zeggen hoe je over iets of iemand denkt; precies zeggen hoe iets zit)
- het kind bij de naam noemen (=eerlijk voor de mening uitkomen)
- laten we elkaar geen mietje noemen (=laten we precies zeggen hoe we denken over de ander)
- man en paard noemen (=niets verzwijgen)
- man en paard noemen. (=duidelijke taal spreken)
- meisjes die bloemen dragen, mag je kussen zonder te vragen (=een aanmoediging om meisjes met bloemen te kussen)
- men noemt geen koe bont, of er is een vlekje aan (=als er allerlei vervelende dingen worden verteld is er vast wel iets van waar)
- niemand genoemd, niemand gelasterd. (=het vermijden van het noemen van namen voorkomt onnodige ruzie)
- ook tussen de mooie bloemen groeien brandnetels (=de schoonheid van de omgeving biedt geen garantie voor onaangename zaken)
13 betekenissen bevatten `%OeM`
- de spijker op de kop slaan (=de kern van de zaak benoemen)
- nomen nescio (=de niet genoemde persoon)
- er geen doekjes om winden (=de waarheid onverbloemd vertellen)
- de drager kan het beste zeggen waar de schoen wringt (=degene die een probleem heeft, kan de kern van dit probleem vaak het scherpste benoemen)
- meisjes die bloemen dragen, mag je kussen zonder te vragen (=een aanmoediging om meisjes met bloemen te kussen)
- niemand genoemd, niemand gelasterd. (=het vermijden van het noemen van namen voorkomt onnodige ruzie)
- aan een dood paard trekken. (=je inspannen voor iets, dat tot mislukken gedoemd is)
- op een blind paard wedden. (=je inzetten voor iets wat gedoemd is te mislukken)
- een knuppel in het honderd gooien (=kritiek geven zonder namen te noemen)
- ongesuikerd zeggen waar het op staat (=onverbloemd de waarheid zeggen)
- iemand ongezouten de waarheid zeggen (=onverbloemd de waarheid zeggen, eerlijk zeggen waar het op staat)
- het kind moet (toch) een naam hebben (=passend of niet, je moet het kunnen noemen)
- als het kind maar een naam heeft (=passend of niet, je moet het kunnen noemen (een naam geven))
50 dialectgezegden bevatten `%OeM`
- 'k kom fluis vroem (=ik kom straks terug) (Overijses)
- 'n Proem duite (=Een flinke hoevelheid geld) (Gelaens (Geleens))
- a geft er ni joem (=het deert hem niet) (Antwerps)
- a moe krochen om 't binnen te krijgen (=hij moet zijn best doem om alles op te eten) (Meers)
- A-j over de hond koemen, koem ie ook over de start (=Wie A zegt, moet ook B zeggen) (Giethoorns)
- A-j over de hond koemen,koem ie ook over de start (=Wie A zegt moet ook B zeggen) (Giethoorns)
- Aa ei gieëne naugel oem ze gat te krabbe (=Hij heeft geen geld / mogelijkheden) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- Aa hei ne smoel oem aat oep te kappe (=Hij heeft een onaantrekkelijk gezicht) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- ajis te stoem oem lege zakke recht te zette (=hij is waardeloos) (Antwerps)
- alleen stoem minse blijve loemp (=nooit te blond om te leren) (Bilzers)
- as zu stoem as een achterdeui (=Hij is erg dom) (Herns (Herne, VL-B))
- Ast er iet is.....da welle gekreege hemme van ozze lieven hiejer. Dan ist toch wel `TIJD` en een lijf in ozze bloewete. Ge zoo zot mutte zen, oem da deur een aander te loate verkloewete. (=Als er iets is dat we gekregen hebben van onzen Lieven Heer, dan is het toch wel `TIJD` en een lichaam in onzen bloten. Ge zou toch gek moeten zijn, om dat door iemand anders let laten verkloten.) (Geels)
- aste on intege minse een ploem gifs, dinke ze dat ze al vliëgel hêbbe (=sommigen krijgen een dikke nek als je ze teveel looft) (Munsterbilzen - Minsters)
- aste on intege minse een ploem gifs, dinke ze dat ze al vliëgel hêbbe (=gooi maar niet teveel met bloemen, want ze gaan nog een dikke nek krijgen) (Bilzers)
- aste smërgës opstees mètte hinne, doër den daog wërks waajë piëd en dan soëvës mieg bès waaj nen hond...dan bèste heil ziëkër ne loempën iëzël of stoem koer (=als vroeg op staat, dan hard werkt om s'avond dood te zijn, dan schat ik dat je een ezel of lompe koe zijt) (Munsterbilzen - Minsters)
- at 't op sjoëpsjaere aonkoêm (=als het erop aan kwam) (Bilzers)
- aut zëne kroëm sjiete (=plots kwaad worden) (Munsterbilzen - Minsters)
- baute de sjroëm gon (=over de grens (van het fatsoen) gaan) (Bilzers)
- Boem is ho en plons is water ! (=gewoon uitproberen, je ziet wel hoe het afloopt.) (Utrechts)
- bultere (=Tarwebloem van de zemelen schieden) (Walshoutems)
- daaj ès nog heil lips vër hërren adderdoem (=die vrouw is nog zeer hups voor haar jaren) (Munsterbilzen - Minsters)
- Daan'n ès zoe stoem as t'pjeit va christus (=Hij is heel dom) (Londerzeels)
- dae és èn de grutte of adderdoem van (=hij is zo groot of oud als) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae hoch ne sjaunen addërdoem (=hij was al op gezegende ouderdom (toen hij stierf)) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae is poem (=hij is op) (Heitsers)
- dae koem heil stillëkës op zën zokken aongegoên (=hij kwam zachtjes terug, hij krabbelde terug) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae lachtj nog neet al zaes se proem (=hij is niet snel aan het lachen te krijgen) (Heitsers)
- dânn es zoe stoem (loemp) as 't pjeid va kristus, en da was begot nen ezel! (=dat is een dommerik (lomperik) ) (Asses)
- das stoem (=dat is stom) (Oostmals)
- Dat is langs Loenhout oem (=Dat is een grote omweg) (Brechts)
- dat kan mich gen boem sjaele (=dat deert me helemaal niet) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat koem zau van de lange berg (=dat kwam er langzaam uit !) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat wor iëver het sjroëm (=dat was erover) (Bilzers)
- de bés noch nie zoe stoem aste autziës (=jouw redenering bevalt me) (Bilzers)
- de graute troem slon (=alle aandacht vragen) (Munsterbilzen - Minsters)
- de hëbs ët sjroëm aon (=je hebt het zitten) (Munsterbilzen - Minsters)
- de hëbsët raech vër stoem en lëlëk te zin, mér dich iëvërdraajfs wol ën heil bitsje (=je mag van mij zowel dom als lelijk zijn, maar ik vind dat jij ferm overdrijft) (Munsterbilzen - Minsters)
- de höbs malsjaos as ich tich tësse lich en doenkel tiëgekoëm (=ik hoop je met valavond niet tegen te komen) (Munsterbilzen - Minsters)
- de moes nie aon de blaedsjës zitte te trèkke vër een bloem of plant te doen wasse (=met forceren bereik je niets) (Munsterbilzen - Minsters)
- De S ès ook mèr een kroem lètter (=niet alles is voorspelbaar) (Munsterbilzen - Minsters)
- de zies bekans daaj hërre heile kroëm (=door de diepe decolleté zie je bijna haar kruis) (Munsterbilzen - Minsters)
- dee is zoe stoem as et pjààt vàn Christus (S*) (=hij is erg dom) (Sintrùins)
- desser ein oem sjenderme uut te kweke (=grote bars uitziende vrouw) (Opglabbeeks)
- Dieë hijt ginne nagel oem ze gat te krabbe; dieë zit oep druuëg zoad, dieë moet krabbe oem er te koome (=Hij heeft geen geld) (Diesters)
- Dieë vengt ei ne smoel oem strongt oep te sortere (=Die man heeft een onsympathiek gezicht.) (Antwerps)
- dieje hee e bakkes oem een petrel oep te ploeje (=hij trekt een lelijk gezicht / is niet tevreden) (Geels)
- Dieje hei ne kop oem leir oep te kloppen (=Hij heeft een lelijk gezicht) (Herentals)
- Dien ei ginne rotte frang oem on ze gat te krabbe (=Hij heeft geen geld) (Antwerps)
- Diene / diej es te stoem om oan een koei heur gat goan HOLA te roepe! (=Dat is een heel domme man / vrouw) (Leuvens)
- doë kraajg ich kroem hiën van (=daar krijg ik het van) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen