702 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `at`
- er geen spaan van heel laten (=iets compleet vernielen)
- er prat op gaan (=erg trots over iets zijn en er over opscheppen)
- er staat een beer aan het hek te rammelen. (=naar het toilet moeten)
- er verstand van hebben als een kraai van een zaterdag (=er geen verstand van hebben)
- er was geen hond/kat/kip (=er was niemand)
- eten dat je zweet en werken dat je het koud krijgt, dat zijn de waren. (=slecht personeel. Uit de tijd dat meiden en knechts bij de boer in de kost waren.)
- eten wat de pot schaft. (=eten wat op tafel komt.)
- ex cathedra (=volgens uitspraak van het hoogste gezag (meestal de paus)) (Latijn)
- exempli gratia (=bijvoorbeeld) (Latijn)
- fiat justitia (=het recht moet zegevieren) (Latijn)
- fiat justitia et pereat mundus (=het recht moet zegevieren ook al vergaat de wereld) (Latijn)
- flink wat achter de knopen hebben (=veel gegeten en gedronken hebben)
- ga patatten planten (=loop naar de maan)
- geef, zodat je gevende blijft (=geef niet meer dan dat je kunt missen.)
- geen graten in iets vinden (=het niet erg vinden, zich er niet aan storen)
- geen katje om zonder handschoenen aan te pakken (=geen gemakkelijk persoon)
- geen maat weten te houden (=onbeheerst doorgaan waarmee men begonnen is)
- geen middel onbeproefd laten (=alles proberen om een doel te bereiken.)
- geen nagel hebben om zijn gat te krabben (=heel erg arm zijn)
- geen plaatje maken (=er niet geweldig uitzien)
- geen schoner gewaad als een zedig gelaat. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- geen water te diep zijn (=nergens bang voor zijn, alles durven)
- geld dat stom is, maakt recht wat krom is (=mensen kunnen door financiële bevoordeling ertoe gebracht worden om onrecht toe te laten)
- geld in het water gooien (=geld verspillen)
- geloof nooit iemand die in de ene hand water en de andere hand vuur draagt (=wees niet lichtgelovig, niet iedereen is het vertrouwen waard)
- genade voor recht laten gelden (=de straf kwijtschelden)
- gras gaat niet harder groeien als je eraan trekt (=sommige dingen hebben tijd nodig)
- heel wat in zijn mandje hebben (=veel geleerd hebben, veel weten)
- heel wat op zijn kerfstok hebben (=veel dingen misdaan hebben (afgeleid van het gebruik om schulden bij een café te registreren door kerfjes in een stok te snijden))
- hem van jetje/katoen geven (=er vaart achter zetten)
- het aan zijn water voelen (=het instinctief aanvoelen)
- het achterste van je tong (niet) laten zien (=zich (niet) meteen laten kennen; (n)iets verbergen)
- het dunkt elke uil dat zijn jong een valke is. (=iedereen is trots op zijn kinderen)
- het een eind uit de broek laten hangen (=royaal zijn)
- het eerste gewin is kattengespin (=wie het eerste spelletje wint, verliest soms alle volgende spelletjes)
- het ene gat met het andere stoppen (=het slecht beheren van geld door met de ene schuld de andere af te lossen)
- het er niet bij laten zitten (=niet opgeven)
- het gaat aan zijn neus voorbij (=hij loopt iets mis)
- het gaat hem/haar voor de wind (=hij/zij heeft geluk)
- het gaat van sassenbloed (=het gaat met grote opofferingen gepaard)
- het gaat zo zijn gangetje (=het verloopt rustig, zonder ups en downs)
- het gelaat is de spiegel der ziel. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- het hart op de goede plaats hebben (=een oprecht en menslievend karakter hebben)
- het hart op de rechte plaats hebben (=eerlijk zijn)
- het hoofd boven water houden (=financieel rondkomen, juist genoeg geld hebben om te kunnen leven)
- het hoofd laten hangen (=treurig zijn - het opgeven)
- het huilen staat hem nader dan het lachen (=hij ziet er vooral de trieste kant van)
- het huisje bij het schuurtje houden/laten (=geen onnodige uitgaven doen)
- het is dief en diefjesmaat (=het is allemaal even erg)
- het is één pot nat (=het is allemaal hetzelfde)
1044 betekenissen bevatten `at`
- een goede naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
- goed te boek staan (=een goede reputatie hebben)
- goede naam is beter dan goede olie (=een goede reputatie is beter dan veel geld)
- in een goed blaadje proberen te komen (=een goede reputatie proberen te verkrijgen)
- een koopman een loopman. (=een goede verkoper gaat bij zijn klanten langs)
- eet vis, als er vis is. (=een gunstige gelegenheid moet men niet ongebruikt laten voorbijgaan.)
- een draai aan het verhaal geven (=een hele eigen versie van wat er gebeurd is vertellen)
- een vogel voor de kat (=een hulpeloos slachtoffer, dat niet meer gered kan worden)
- het is kruis of munt, zei de non en ze trouwde de bankier (=een keuze voor het materiële kan ten koste gaan van het spirituele)
- een klein visje een zoet visje (=een klein voordeel of winstje dat met weinig moeite is verkregen)
- iemand de wacht aanzeggen (=een laatste waarschuwing geven)
- iets in petto houden (=een mededeling voor later bewaren)
- een heet hangijzer (=een moeilijk onderwerp waar veel discussie over bestaat)
- het ene woord brengt het andere voort. (=een negatieve opmerking kan leiden tot negatieve woorden over en weer)
- een zwaluw maakt de lente niet (=een omstandigheid laat nog geen eindconclusie toe)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- aan de rem trekken (=een ontwikkeling proberen tegen te houden/ waarschuwen dat iets niet goed gaat)
- nood doet zelfs oude vrouwen rennen (=een onverwachte situatie kan verrassende kwaliteiten naar boven brengen (vergelijkbaar met `angst geeft vleugels`))
- iemand het voordeel van de twijfel gunnen (=een onzekere factor voor hem zo gunstig mogelijk laten meetellen)
- mosterd na de maaltijd (=een oplossing die te laat komt)
- een paar mensen optrommelen (=een paar mensen laten komen)
- van de bok (laten) dromen (=een pak slaag (laten) krijgen)
- tegen het zere been schoppen (=een pijnlijke opmerking maken over iets wat gevoelig ligt)
- een ijzer in het vuur hebben (=een plan hebben dat nog onbekend is voor de buitenwereld)
- één zwaluw maakt nog geen zomer (=één positieve gebeurtenis betekent niet dat alle problemen opgelost zijn.)
- iets op een procrustesbed leggen (=een regeling zo toepassen dat hij er voordeel van heeft)
- het uitmaken (=een relatie beëindigen)
- donderbuien zuiveren de lucht. (=een ruzie kan een hangende situatie oplossen)
- doekje voor het bloeden (=een schrale troost, of een ontoereikende, slechts symbolische maatregel)
- olie op het vuur gooien (=een situatie verergeren)
- op dood spoor zitten (=een situatie waarin er geen vooruitgang of hoop is)
- een hazenslaapje (=een slaap, die zo licht is, dat men bij `t minste geluid wakker wordt)
- een morse muur is snel afgebroken (=een slechte zaak gaat niet lang mee)
- een vlek op het blazoen (=een smet op de reputatie.)
- een man als David (=een sterke kerel (David doodde de reus Goliath))
- ten hemel schreiend (=een toestand die zo erg is dat er eigenlijk direct iets aan gedaan zou moeten worden)
- op het verkeerde paard wedden (=een verkeerde inschatting maken)
- een broodje aap (=een verzonnen verhaal dat als waarheid wordt verspreid.)
- goed zijn woord kunnen doen (=een vlotte prater zijn)
- vrouwenhanden en paardentanden staan nooit stil. (=een vrouw is altijd wel wat aan het doen)
- een meid en een aardappel kies je zelf (=een vrouw kun je niet door iemand anders laten uitkiezen)
- teken aan de wand (=een waarschuwing dat er iets gaat gebeuren)
- er een laten vliegen (=een wind laten)
- ergens geen kwaad kunnen doen. (=een zeer positieve reputatie hebben ongeacht wat je doet)
- klare wijn schenken (=eerlijk en duidelijk vertellen hoe de situatie in elkaar steekt)
- uit zuivere bronnen vloeit zuiver water. (=eerlijke mensen praten geen kwaad)
- het hemd is nader dan de rok (=eigen familie gaat voor)
- de wind niet door de hekken laten waaien (=elke gelegenheid te baat nemen)
- er een kruisje bij zetten (=er attent op maken)
- de beer is los (=er gebeurt opeens van alles; er ontstaat ruzie of paniek)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
