202 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `dr`
- met alle winden meedraaien (=altijd iedereen gelijk geven)
- met een goed geloof en een kurken ziel drijft men de zee over (=met vertrouwen en optimisme kan men alles aan)
- met hem kan men geen spies draaien (=met hem valt niet samen te werken)
- niet aan het juiste adres zijn (=iets aan de verkeerde persoon vragen)
- nog nat(/ niet droog) achter de oren zijn (=nog uiterst onervaren zijn, zodat men er niet over mee kan praten)
- olie drijft boven (=de waarheid komt aan het licht)
- oogkleppen dragen (=iets niet (willen) zien)
- op dreef zijn (=erg goed actief zijn)
- op een droogje zitten (=op visite zijn en niks te eten of drinken krijgen)
- op een strowis komen aandrijven (=helemaal berooid en arm ergens komen)
- op eigen wieken drijven (=zich volledig kunnen redden van het geld dat iemand verdient)
- op elkaar lijken als twee druppels water (=precies op elkaar lijken)
- op het hart drukken (=met de grootste nadruk zeggen)
- over de drempel komen (=aan huis komen)
- overdag hebben waar men `s nachts van droomt (=alles zomaar in de schoot geworpen krijgen)
- schijn bedriegt (=dingen zijn niet altijd zoals ze zich voordoen)
- spreek wat waar is, drink wat klaar is, eet wat gaar is. (=wees bescheiden en dankbaar voor wat je hebt)
- te haaien en te draaien lopen (=doelloos ronddwalen)
- tegen de draad ingaan (=het er niet er mee eens zijn en er tegen in gaan)
- tegen de verdrukking in groeien (=ondanks zware omstandigheden toch vooruit komen)
- tot geen drie kunnen tellen (=erg dom zijn)
- tot op de draad versleten (=helemaal versleten)
- tussen de bedrijven door (=tussen andere bezigheden in; tussendoor)
- tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren (=praktische belemmeringen weerhouden ons van het realiseren van onze plannen.)
- uilen naar Athene dragen (=nutteloos werk verrichten)
- uit de hengstebron gedronken hebben (=erg veel gedichten schrijven)
- uitdrogen als een Harderwijker (=alsmaar vervelender worden)
- van de bok (laten) dromen (=een pak slaag (laten) krijgen)
- van de naald tot de draad (=tot in het kleinste detail)
- van de regen in de drup (=niet veel opschieten, van moeilijke omstandigheden in nog moeilijkere omstandigheden terecht komen)
- van huis en haard verdreven (=dakloos zijn)
- van naald tot draad (=tot in het kleinste detail)
- verdrinken eer men water gezien heeft (=mislukken voordat het begonnen is)
- voor de draad ermee (=kom tot de kern van het verhaal.)
- voor de drang der omstandigheden zwichten (=zich naar de omstandigheden schikken)
- voor elke naald een draad hebben (=voor elk probleem een oplossing weten)
- voor top en takel drijven (=scheepvaart : zonder een zeil te voeren)
- voorbij de schout zijn deur mogen dragen (=wel gezien mogen worden)
- water in de zee dragen (=iets totaal zinloos doen)
- water naar de zee dragen (=een zinloos karwei opknappen)
- wie `s nachts gaat vissen moet overdag zijn netten drogen (=wie te veel heeft gedronken is de volgende dag niets waard)
- wie in een boomgaard werkt mag er uit eten / van de druiven eten. (=voordeel halen uit je werk.)
- wie liegt bedriegt. (=wie een leugen vertelt doet ook andere dingen die niet mogen)
- wolven dromen van bossen. (=men kan zijn aangeboren aard niet vergeten)
- zich gedragen als een baars (=zeer onhandig zijn)
- zo dronken als een kartouw (=stomdronken)
- zo dronken als een reiger (=stomdronken)
- zo droog als een haring (=hij zegt bijna niks)
- zoals het raait en draait (=zoals het zijn gangetje gaat)
- zoet gedronken, zuur betaald. (=drankmisbruik kan veel schade aanrichten)
280 betekenissen bevatten `dr`
- iemand het vuur na aan de schenen leggen (=iemand onder druk zetten)
- iemand het mes op de keel zetten (=iemand onder zware druk zetten)
- iemand verlakken (=iemand onwaarheden wijs maken of bedriegen)
- iemand de duimschroeven aanzetten (=iemand scherp ondervragen, onder grote druk zetten)
- iemand bij de neus nemen (=iemand voor de gek houden; iemand bedriegen)
- iemand voor het naadgaren zetten (=iemand voor de schulden laten opdraaien)
- iemand op zijn nummer zetten (=iemand zeer nadrukkelijk op zijn fouten wijzen, op een wijze die voor die persoon beschamend is)
- tegen de maan blaffen (=iets doen wat totaal niet helpt / nodeloze bedreigingen uiten)
- een goede beurt maken (=iets heel goed doen, een goede indruk maken)
- een hard gelag zijn (=iets is moeilijk te dragen)
- een kat in de zak kopen (=iets kopen zonder het gezien te hebben - bedrogen worden)
- iets onder de kurk hebben (=iets te drinken hebben)
- er op hameren (=iets voortdurend benadrukken)
- dat zal mijn klomp niet roesten (=ik maak me er niet druk om; het kan mij niet schelen)
- het zwart op wit hebben (=in geschreven of gedrukte vorm. Gedocumenteerd)
- de zon niet in het water kunnen zien schijnen (=jaloers zijn, iets niet kunnen verdragen)
- je (te) sappel maken (=je (te) druk over iets maken)
- van Lillo komen (=je dom houden. Volgens de overlevering vindt dit gezegde zijn oorsprong in het (ontkennende) gedrag van de inwoners van Fort Lillo na een aan hen toegeschreven roofoverval op een boerderij te Waarde in 1579)
- je kent een vogel aan zijn veren (=je kent de mens aan zijn gedragingen)
- het zal je kind maar wezen (=je zal er maar voor op moeten draaien)
- strelende katjes halen het vlees uit de pot. (=kijk uit voor overdreven vleierij)
- met de witte perdekies naar Velzeke rijden (=krankzinnig worden. In Velzeke bevindt zich een sanatorium; de `witte perdekies` (witte paardjes) verwijzen naar een ziekenwagen, waarmee de geestesgestoorde afgevoerd wordt. Uitdrukking uit het zuiden van Oost-Vlaanderen)
- de zon in het water kunnen zien schijnen (=kunnen verdragen dat een ander ook iets krijgt)
- overweg kunnen (=kunnen verdragen, aankunnen)
- de darmen zalven. (=lekker eten en drinken.)
- een snor aan hebben (=lichtjes dronken zijn)
- geen zorgen voor de dag van morgen (=maak je nu nog niet druk over mogelijke toekomstige problemen)
- zo de heer, zo de knecht (=medewerkers gedragen zich net zoals hun leidinggevende)
- zo de abt, zo de monniken (=medewerkers gedragen zich net zoals hun leidinggevende)
- wie tapt die moet boren (=men moet de gevolgen van zijn handelen dragen)
- horzels steken niet en hommels doden niet. (=mensen met een grote mond dragen het minste bij)
- ieder meent dat zijn eigen pak het zwaarst is. (=mensen overdrijven hun eigen moeilijkheden in vergelijking met die van anderen)
- op het hart binden (=met de grootste nadruk zeggen)
- op het hart drukken (=met de grootste nadruk zeggen)
- in touw zijn (=met iets druk bezig zijn)
- overstag gaan (=na aandringen/lang er mee wachten toegeven)
- na wat gepimpel, is de geest wat simpel (=na wat te hebben gedronken ben je meestal niet meer helder van geest)
- het niet verzien hebben op (=niet goed kunnen verdragen)
- liever van achteren zien dan van voren (=niet goed kunnen verdragen)
- het hoofd loopt me om (=niet meer weten wat te doen (bv bij drukte))
- geen duimbreed wijken (=niet toegeven of toegeven aan druk.)
- geen zoden aan de dijk brengen/zetten (=niets bijdragen tot)
- het licht in de ogen niet gunnen (=niets gunnen, er niets van kunnen verdragen)
- het mes op de keel zetten (=onder sterke druk zetten)
- alle beetjes helpen (=ook kleine dingen dragen bij aan het grote geheel)
- halfjes en motregen dringen door. (=ook van kleine beetjes wordt je dronken)
- de gebraden haan uithangen (=op onverantwoordelijke wijze erg veel geld uitgeven aan met name lekker eten en drinken)
- op een droogje zitten (=op visite zijn en niks te eten of drinken krijgen)
- met een kanon op een mug schieten (=ophef maken om niks / overdreven zware maatregelen nemen)
- appelen/knollen voor citroenen verkopen (=oplichten, bedriegen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
