136 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `aken`
- onder de voet geraken (=uitgeput raken, ziek worden)
- onder de voet raken (=vallen)
- overstag raken (=de wind van voren krijgen)
- pas op de plaats maken (=geen voortgang maken. Geen groei of ontwikkeling doormaken)
- poeha maken (=overdreven doen of drukte maken)
- ruim baan maken (=voldoende plaats maken)
- schoon schip maken (=schulden betalen, de boel opruimen, na ruzie/problemen samen er uit komen en het verleden laten rusten)
- steeds verder van huis raken (=verder van je doel afraken)
- stukken maken (=een grote indruk maken , veel kapot maken)
- tabula rasa maken (=geheel herbeginnen - de boel helemaal opruimen)
- te groot voor een servet en te klein voor een tafellaken (=geen kind meer, maar nog te jong voor volwassen zaken)
- tussen de wal en het schip geraken (=in de knel komen, iets raakt per ongeluk verloren of zoek)
- tussen servet en tafellaken zijn (=niet bij de kleintjes maar ook niet bij de groten horen)
- van de daken schreeuwen (=aan iedereen luid kenbaar maken)
- van de nacht een dag maken (=`s nachts werken)
- van de nood een deugd maken (=zich naar de omstandigheden schikken)
- van de sokken gaan/raken/vallen (=bewusteloos vallen)
- van de wal in de sloot raken (=van de ene slechte situatie in een andere terechtkomen.)
- van een mug een olifant maken (=van een klein probleem onnodig een groot probleem maken, erg overdrijven)
- van hetzelfde laken een pak (=dezelfde soort aanpak of respons)
- van je buik een afgod maken (=belang hechten aan lekker eten en drinken)
- van streek raken (=erg in de war door iets geraken)
- van zijn hart geen moordkuil maken (=zijn gevoelens niet opkroppen / vrijuit zeggen wat je niet bevalt / eerlijk zeggen over hoe er over iets gedacht wordt)
- van zijn mast een schoenpin maken (=iets goeds bederven om iets van weinig waarde te bekomen)
- van zijn stuk raken (=onzeker worden en niet meer weten wat te zeggen)
- veel haken en ogen (=veel problemen)
- veel omslag maken (=veel bijzonders doen)
- veel varkens maken de spoeling dun (=als je met veel bent, moet je ook met veel delen)
- vele handen maken licht werk (=als een karwei samen wordt opgepakt is het snel en gemakkelijk gedaan)
- vele kleintjes maken een grote (=veel kleine stukjes leveren uiteindelijk ook een geheel op)
- voor God een baard van vlas maken (=schijnheilig zijn)
- werk van iemand maken (=veel zorg aan iemand besteden)
- wie de teugel slap laat hangen, kan met een mak paard nog op hol raken. (=blijf altijd aandachtig en geconcentreerd)
- wie voor het oortje geboren is, zal tot de stuiver niet geraken (=wie in een lage sociale klasse geboren is, zal niet in een hogere sociale klasse terechtkomen)
- zachte heelmeesters maken stinkende wonden (=sommige problemen kunnen niet met zachtheid opgelost worden)
- zaken gaan voor het meisje. (=verplichtingen zijn belangrijker dan plezier)
260 betekenissen bevatten `aken`
- het al te bruin bakken (=het te erg maken)
- het vaatje op zijn kant zetten (=het vat leegmaken (uitdrinken))
- de meitak op een werk zetten (=het werk afmaken)
- het lot valt altijd op Jonas. (=het zijn altijd dezelfde personen die onheil meemaken.)
- ieder bakt zijn koek zoals hij hem eten wil. (=iedereen behartigt zijn zaken, op een manier zoals hij dat zelf wil.)
- iemand voor paal zetten (=iemand belachelijk maken of vernederen.)
- kwaad bloed zetten (=iemand boos maken)
- iemand tegen zich in het harnas jagen (=iemand door eigen toedoen boos maken)
- iemand de stuipen op het lijf jagen (=iemand erg laten schrikken en/of bang maken)
- de kat in de gordijnen jagen (=iemand goed kwaad maken)
- iemand wel achter het behang kunnen plakken (=iemand heel vervelend vinden, waardoor je het liefst even helemaal niets meer met hem of haar te maken zou willen hebben)
- iemand op de pijnbank leggen (=iemand het moeilijk maken en daarmee dwingen iets te doen)
- iemand het brood uit de mond nemen/stoten (=iemand het onmogelijk maken om in eigen inkomen te kunnen voorzien)
- iemand iets diets maken (=iemand iets wijs maken)
- iemand voor het lapje houden (=iemand iets wijs maken of voor de gek houden)
- iemand iets op de mouw spelden (=iemand iets wijsmaken)
- iemand een rad voor de ogen draaien (=iemand iets wijsmaken / iemand op gemene wijze bedriegen)
- iemand zand in de ogen strooien (=iemand iets wijsmaken, iemand bedriegen)
- iemand de ogen uitsteken (=iemand jaloers maken door de aandacht te vestigen op iets wat men heeft, en wat de ander ontbreekt)
- met een kluitje in het riet sturen (=iemand met veel woorden niet veel wijzer maken)
- voor het blok zetten (=iemand onverwacht in een lastige positie brengen; bijvoorbeeld iemand dwingen te reageren die dat eigenlijk niet wil, of iemand dwingen een keuze te maken.<>)
- iemand verlakken (=iemand onwaarheden wijs maken of bedriegen)
- iemand van zijn stuk brengen (=iemand onzeker maken)
- in iemands zwak tasten (=iemand op een gevoelige plek raken)
- iemand de kroon van het hoofd nemen (=iemand te schande maken)
- bloot slaat dood (=iemand voor het blok zetten: iemand dwingen een keuze te maken)
- iemand knollen voor citroenen verkopen (=iemand wat wijsmaken, met praatjes foppen)
- de laatste hand aan iets leggen (=iets afmaken/voltooien)
- iets aan de klokreep hangen (=iets algemeen bekend maken)
- iets aan de grote klok hangen (=iets algemeen kenbaar maken)
- iets aan het licht brengen (=iets bekend maken wat verborgen is)
- de ontbrekende schakel (=iets dat nog mist om iets compleet te maken)
- je licht ergens op laten schijnen (=iets duidelijk maken)
- met de haren erbij slepen (=iets erbij halen dat er niets mee te maken heeft)
- goedkoop is duurkoop (=iets goedkoops kan later kosten veroorzaken, bijvoorbeeld door slechte werking, reparaties of onderhoud)
- als een tang op een varken slaan (=iets heeft totaal niets met een besproken onderwerp te maken)
- een goede beurt maken (=iets heel goed doen, een goede indruk maken)
- iets soldaat maken (=iets openmaken en helemaal opeten)
- de scherpe kantjes er van afhalen. (=iets verzachten of minder extreem maken)
- iets op losse schroeven zetten (=iets wankel en onzeker maken)
- bij de neus hebben (=iets wijsmaken)
- als ik ze niet hoef te hoeden laat ik de ganzen ganzen zijn (=ik bemoei me niet met andermans zaken als het niet hoeft)
- mijn naam is haas (=ik weet nergens van en wil er niks mee te maken hebben!)
- de boel in het honderd sturen (=in de war maken/verstoren)
- in het achterschip geraken (=in zaken achteruit gaan)
- de ogen uitsteken (=jaloers maken)
- zonder mijn en dijn zou de wereld hemels zijn (=jaloezie en hebzucht maken de wereld een stuk minder fraai)
- je (te) sappel maken (=je (te) druk over iets maken)
- de lenden omgorden (=je gereedmaken)
- er is nog nooit een kok gevonden die koken kan voor alle monden (=je kunt het niet iedereen naar de zin maken)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
