173 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `de w`
- aan de weg timmeren (=veel activiteiten ontplooien en daarmee naar buiten treden om verandering en vernieuwing te bewerkstelligen)
- aan het andere eind van de wereld (=heel ver weg)
- achter de wolken schijnt de zon (=alle nare dingen zijn tijdelijk en daarna wordt het beter)
- al is de leugen nog zo snel de waarheid achterhaalt haar wel (=leugens komen altijd uit)
- al zo oud als de weg naar Kralingen (=erg oud)
- als de dagen lengen begint de winter te strengen. (=wanneer de dagen korter worden komt de winter eraan)
- als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezond verstand)
- als het bier is in de man dan is de wijsheid in de kan (=van dronkaards verwacht men geen verstandige woorden)
- als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- apen en beren op de weg zien (=bezwaren zien)
- arbeider in de wijngaard des heren (=geestelijk beroep (priester,dominee) uitoefenend)
- balsem in de wonde gieten (=het leed verzachten)
- boven de wet staan (=niet gebonden zijn aan de wet)
- buiten de waard rekenen (=niet gerekend hebben op hoe anderen er werkelijk over denken)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- de bijl aan de wortel leggen (=het kwaad in de oorsprong trachten uit te roeien)
- de bijl ligt al aan de wortel (=de straf zal spoedig volgen)
- de boer op de bok liet de teugels vieren, het paard kende zelf de weg wel. (=je moet niet doen alsof je de beste bent, iemand anders weet ook wel wat)
- de brede weg opgaan (=zondigen)
- de harp aan de wilgen hangen (=de bezigheden stopzetten)
- de huik naar de wind hangen (=meeheulen - altijd andermans standpunt volgen)
- de koekoek en de sijs hebben niet dezelfde wijs. (=iedereen is anders)
- de lens is uit de wagen (=de zaak is vastgelopen)
- de lier aan de wilgen hangen (=zijn bezigheden stopzetten)
- de mantel naar de wind hangen (=steeds de opinie van de anderen volgen)
- de omgekeerde wereld (=het tegenovergestelde van wat normaal en logisch is)
- de oudste moet de wijste zijn (=van het oudste kind wordt het meeste verwacht)
- de vinger op de wond leggen (=precies aangeven waar het probleem zit)
- de waarheid in pacht hebben (=denken de enige te zijn die de waarheid kent of vertelt)
- de wal keert het schip (=door beperkingen enigerlei niet verder kunnen)
- de wapenrok aantrekken (=militair worden)
- de weg kwijt zijn (=zich onhandig opstellen, onverstandige keuzes maken)
- de weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens (=veel goede voornemens hebben zonder ze daadwerkelijk uit te voeren)
- de weg van alle vlees gaan (=sterven)
- de wens is de vader van de gedachte (=je gelooft iets, omdat je wil dat het zo is)
- de wereld draait door (=het leven gaat gewoon door, ondanks problemen.)
- de wereld in een doosje hebben (=tevreden en gelukkig zijn met wat iemand heeft)
- de wereld is een pijp kaneel ieder likt eraan maar krijgt niet veel (=ieder krijgt een klein deeltje van wat de wereld te bieden heeft)
- de wereld is een schouwtoneel elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel (=ieder krijgt een klein deeltje van wat de wereld te bieden heeft)
- de wereld op zijn duim kunnen draaien (=alles doen wat iemand wil)
- de wereld wil bedrogen zijn. (=mensen trappen steeds weer in hetzelfde praatje)
- de wet stellen (=zijn wil opleggen)
- de wijde wereld ingaan/intrekken (=(onbezorgd) op reis vertrekken)
- de wijde wereld intrekken (=het verkennen van nieuwe plaatsen, ervaringen en mogelijkheden buiten het vertrouwde)
- de wijsheid in pacht hebben (=erg verstandig zijn of althans doen alsof)
- de wil voor de daad nemen. (=waarderen dat het goed bedoeld is ook al pakte het anders uit)
- de wind eronder hebben (=de ondergeschikten hebben angst)
- de wind in de zeilen hebben (=voorspoed hebben)
- de wind niet door de hekken laten waaien (=elke gelegenheid te baat nemen)
- de wind van voren krijgen (=kritiek krijgen, direct gezegd worden wat er mis is)
82 betekenissen bevatten `de w`
- lieg ik, dan lieg ik in commissie (=als ik niet de waarheid vertel komt dat omdat ik niet beter weet of vertel wat anderen vertellen)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- waar een wil is is een weg (=als je iets echt wilt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je doel)
- alle havens schutten wind (=als je meedoet deel je mee in de winsten)
- de ogen verblinden (=blind maken voor de waarheid)
- ze waren fout (=collaborateurs en fascisten gedurende de Tweede wereldoorlog)
- in het honderd sturen/lopen (=de boel met opzet mis laten lopen, in de war laten lopen)
- olie drijft boven (=de waarheid komt aan het licht)
- alles komt uit al moesten de kraaien het uitbrengen (=de waarheid komt altijd uit)
- de raven zullen het uitbrengen (=de waarheid komt hoe dan ook aan het licht)
- er geen doekjes om winden (=de waarheid onverbloemd vertellen)
- een draai aan iets geven (=de waarheid verdraaien)
- de kraaien zullen het uitbrengen (=de waarheid zal aan het licht komen)
- weten waar de aal kruipt (=de ware bedoelingen van iemand doorzien)
- mindere goden (=de wat minder sterke of slimme)
- lector benevolente (=de welwillende lezer)
- mundus vult decipi (=de wereld wil bedrogen worden)
- overstag raken (=de wind van voren krijgen)
- het gras voor de voeten wegmaaien (=de woorden uit de mond nemen - alle kansen ontnemen)
- de leer veroordelen maar de leraar sparen (=de wortel van het probleem niet aanpakken)
- de molen is/loopt door de vang (=de zaak of persoon is in de war (gek))
- de waarheid in pacht hebben (=denken de enige te zijn die de waarheid kent of vertelt)
- onder de wal zijn (=dicht bij de wal zijn)
- gierigheid is de wortel van alle kwaad (=door gierigheid ontstaan er veel problemen en is er veel ellende in de wereld)
- de oren wassen (=duchtig ervan langs geven, de waarheid zeggen)
- sanitaire stop (=een bezoek aan de w.C)
- in de grond boren (=een idee op vervelende wijze sterk afkeuren)
- eerlijk duurt het langst (=een leugen komt op den duur altijd uit, maar de waarheid blijft altijd waar)
- er oog voor hebben (=er de waarde van inzien of aandacht voor hebben)
- je schaapjes scheren (=er de winst uithalen)
- van streek raken (=erg in de war door iets geraken)
- er heg noch steg weten (=ergens de weg niet kennen)
- geen twee hanen op een erf/werf (=geen twee bazen voor hetzelfde werk)
- leven als een oester (=geheel van de wereld afgezonderd leven)
- van God los zijn (=gek zijn, boven de wet staan)
- geld verzoet de arbeid (=geld dat je krijgt maakt het harde vervelende werk weer goed)
- alle goede dingen bestaan in drieën (=gezegd van iets waarvan men er twee heeft en een derde wil krijgen)
- geef mijn fiets terug (=grapje om Duitsers te wijzen op de Tweede wereldoorlog, toen er veel fietsen geconfisqueerd werden)
- aardewerk is geen paardenwerk. (=graven of in aarde werken is een vermoeiende bezigheid)
- van de kook zijn (=helemaal in de war zijn)
- de een scheert schapen, de ander varkens (=het is ongelijk verdeeld in de wereld)
- als de dagen lengen, gaan de nachten strengen (=het koudste deel van de winter valt na de kortste dag)
- fiat justitia et pereat mundus (=het recht moet zegevieren ook al vergaat de wereld)
- de broodkruimels steken hem (=hij kan de welstand niet dragen)
- de wereld is een schouwtoneel elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel (=ieder krijgt een klein deeltje van wat de wereld te bieden heeft)
- de wereld is een pijp kaneel ieder likt eraan maar krijgt niet veel (=ieder krijgt een klein deeltje van wat de wereld te bieden heeft)
- iemand zijn vet geven (=iemand flink de waarheid zeggen)
- iemand de vrije hand geven (=iemand geheel vrij laten in de wijze waarop hij een opdracht uitvoert)
- iemand geen vingerbreed in de weg leggen (=iemand niets in de weg leggen , absoluut niet hinderen)
- iemand ongesuikerd zeggen waar het op staat (=iemand ongegeneerd de waarheid zeggen)
Eén dialectgezegde bevat `de w`
- even uit de broek (=naar de w C) (Drents)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen