Eén spreekwoord bevat `want`
- van wanten weten (=goed weten hoe men iets moet aanpakken)
9 betekenissen bevatten `want`
- laat je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet (=als je een ander geld geeft kun je dat beter stilhouden want anderen hoeven het niet te weten)
- breek me de bek niet open (=begin daar maar niet over, want daar kan ik heel veel negatieve dingen over vertellen)
- blijf uit zijn kielwater of je raakt in zijn zog (=blijf uit zijn buurt, want je wordt er slechter van)
- iets met argusogen bekijken (=iets wantrouwend bekijken. Iets nauwlettend in de gaten houden)
- bezoek en vis blijven drie dagen fris (=je moet geen gasten te lang laten logeren want dan ga je je aan hun gewoonten ergeren)
- wie zichzelf bewaart, bewaart geen rotte appel (=je moet voorzichtig omgaan met jezelf, want het is niet vervangbaar)
- niet het vele is goed, maar het goede is veel. (=kwaliteit is beter dan kwantiteit)
- iemand na in den bloede zijn (=van iemand een bloedverwant zijn)
- tap hem maar borg hem niet (=wantrouw hem)
50 dialectgezegden bevatten `want`
- achter oens trekke ze de liere op (=geniet van het leven want ...) (Gents)
- achtr uus trekkn ze de lêir up (=geniet van het leven want het duurt maar even) (kortemarks)
- aste on intege minse een ploem gifs, dinke ze dat ze al vliëgel hêbbe (=gooi maar niet teveel met bloemen, want ze gaan nog een dikke nek krijgen) (Bilzers)
- begin pas te dreme aste goed wakker bès ! (=blijf er goed met je hoofd bij, want dromen zijn bedrog) (Munsterbilzen - Minsters)
- Conniewonneponnymadagonniewantdeponnywonnie. (=Connie wilde een ponny maar dat gaat niet want de ponny wilde niet.) (Berghems)
- dae stink aut zën maul waaj rotte vès (=die poetst wel nooit zijn tanden, want zijn adem stinkt als rotte vis) (Munsterbilzen - Minsters)
- De EL komt erûit doe de déjr dicht want de EL komt er in. (=Er komt erg koude lucht naar binnen. Doe de deur dicht, t wordt erg koud hier) (Volendams)
- de koëlentrain oppët spoër van Zwatberg noeë Bulzen (via Eek en Spörk) reesde koële mètte vleet en vae as joeng gaste moeste daaj goën bijeenraope (=als de kolentrein van Zwartberg naar bilzen, over eik en Spurk, voorbij wasgekomen, moesten we van onze ouders kolen rapen, want die vielen er genoeg van de open wagons) (Munsterbilzen - Minsters)
- de moes geen aa kie autte graach haole (=keer nooit naar het verleden terug, want daar gebeurt niets!) (Munsterbilzen - Minsters)
- de pot verwitte kéttel datter zwat és (=mijn man is mij niet trouw want onze kinderen gelijken niet op hem) (Bilzers)
- Du bis nog neet druug ater de oere. (WT) (=Hier kun jij niet over meepraten, want je bent nog te jong) (Mechels (NL))
- Een regenboog in de mörgen / döt de scheper zörgen / want slim gèern zöt zien oge / een aovendregenboge. (=weerspreuk) (Drents)
- Elk hoas hij zen kroas mo vroagt gen aander want dan kunde het nie mier droage (=Ieder huisje heeft zijn kruisje) (Herentals)
- ge moe poaurten of ij verlies zijne was (=je moet delen met hem want anders zal hij niet meer verder groeien) (Lokers)
- Ge moet ies een nuve piel in au uerapparoat steken want ik paas da ze leeg is. (=Je moet een niewe batterij in je hoorapparaat steken want ik denk dat ze leeg is.) (Vrasens)
- Gonne wonne ponnie, ma da konnie want de ponnie wonnie (=Gonnie wilde een pony maar dat kon niet want de pony wilde niet) (ossies)
- haat tich bij want dae hèt viël grond on zen haan hange (=trouw maar gauw want hij heeft veel eigendom) (Munsterbilzen - Minsters)
- haat tich mèr goed mèt daaj, daaj hër aars zitten ter goed èn (=blijf daar maar op goede voet mee, want die zijn rijk) (Munsterbilzen - Minsters)
- het smaad lëp ëm ieëvër zënë kraog (=hij is onverzorgd want het oorsmeer loopt uit zijn oren) (Munsterbilzen - Minsters)
- hij is me zennen brommer gekommen want den ellem zit onder zen trui (=hij heeft een buik) (Melseels)
- hij kiekt of want 't soep régent (=hij trekt een zuur gezicht) (Overpelts)
- Houdoe bakkes nou mar, want sebiet tets ik oe vur oew appel (=Pas nou op, anders krijg je zometeen een klap) (Brabants )
- huddig vur de fiehn, want de groof dundig neet. (=wacht u voor fijnpraters) (Budels)
- ich geleef dattët geet raengërë, de vêrkë lopen al mèt stroj èn hun maul rond (=ik geloof dat het gaat regenen, want de varkens lopen al met stro in hun muil ...allé man, stop nu toch eens met roken !) (Munsterbilzen - Minsters)
- Ich krieg kinger (=Schiet op, want ...) (Hulsbergs)
- ich waach nog get mèt daud-goën want dat ès zoe dieër : het kos tich ze laeve! (=doodgaan is zo duur, het kost je gewoon je leven) (Munsterbilzen - Minsters)
- Ik blèèf hier gewôôn zitte want ik heb tèèd zat (=Ik blijf hier gewoon zitten want ik heb tijd genoeg) (Kaatsheuvels)
- je lag me zin toute in de goute wanjekwam van de macoute, je was één karoute (=hij lag met zijn gezicht in de goot na een bezoek in de macote, want hij was erg dronken.) (werviks)
- Kgon gau kakke, want ze ston al on de poort. (=Ik moet echt dringend naar toilet, het komt al bijna...) (Antwerps)
- krèèg ik oewe nissel, want men piske van men zwipke is kwèèt (=krijg ik jouw schoenveter want het peesje van mijn zweepje is kwijt) (tilburgs)
- laot ós doorloupe want ‘t sjeltj al (=opschieten omdat de H. Mis bijna begint (sjelle = met de kleine klok oproepen tot gebed)) (Heitsers)
- liefde ès blind zaach te boer en hae poende zë vèrkë (=liefde is zeker niet blind, want ze heeft me toch maar gevonden) (Munsterbilzen - Minsters)
- maok tich nie dik want dik èste maude (=kalmeer een beetje !) (Munsterbilzen - Minsters)
- mòk mar gin hòst, want ge zèèt ur hòst (=haast je maar niet, want je bent er bijna) (Tilburgs)
- Nie tegen de kerk pissen, da droogt nooit meer (=Geen ruzie maken met de pastoor / kerkbestuur, want dat vergeten ze nooit) (Zeeuws)
- pas mér op want den dievël steet aater dich (=kijk niet te lang in de spiegel) (Munsterbilzen - Minsters)
- past oep want ge kregt een akketaat (=Pas op of je krijgt een pak slaag) (Antwerps)
- pis dae mer neet inne klump, want den bès se nog neet van ‘m aaf (=leg hem maar niets in de weg, want anders ben je nog niet van hem af) (Heitsers)
- Sa ist en net oars, want as ' t oars wie, wie t net sa (=Zo is het en niet anders, want als het anders was was het niet zo) (Fries)
- spaor dich mér goed, de kraajgs ët laotër ammël mèt (=leef alles op want je pakt niets mee in je graf) (Munsterbilzen - Minsters)
- stik hol.stik wied, want ik heb gien tied (=Een slordig persoon) (Giethoorns)
- taus spraek ich mën moedertaol, want ooze pa hèt taus niks te zègge (=wiens brood men eet, wiens taal men spreekt) (Munsterbilzen - Minsters)
- un wis mugde pakken weo ze is mer gen gert want die is mier wejert (=een twijg mag je nemen waar ze is maar geen stok want die heeft meer waarde) (Budels)
- Veur mij uh pintsen want ik staarf van den duist. (=Voor mij een pintje want ik sterf van den dorst.) (Bevers)
- wadist goodde verhoazen, want aa hande zen al ingepakt (=iemand die met zijn handen in zijn broekzakken staat) (Ransts)
- wae èn ë glaoze haus woent, moet zi¨kër nie mèt steen goje (=altijd opletten wat je doet, want je kan lik op stuk krijgen) (Munsterbilzen - Minsters)
- We zulle de de bòksriem wir àn moete trekke want de grúntes brochte nie veul op (=We zullen zuinig-aan doen want de groenten brachten weinig op) (Helenaveens)
- werken is voor dommeriken (=ik hou van werken want ik kan er uren naar kijken) (Bilzers)
- Zo is het, en niet anders, want als het anders was, was het niet zo. (=Buul da's da gevuul) (Budels)
- zoalig zij dei nèrges iet van kènne, want dei moete nèrges iet te doen. (=zalig zij die nergens iets van kennen, want ze hoeven nergens iets te doen.) (Genker)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
