Eén spreekwoord bevat `hoeft`
- goede wijn behoeft geen krans (=iets wat goed is hoeft niet geprezen worden)
15 betekenissen bevatten `hoeft`
- eén kwade dag maakt de winter niet. (=als iets verkeerd gaat, hoeft nog niet alles verkeerd te gaan.)
- het vlees doden (=de zinnelijke behoeften onderdrukken)
- de mens zal bij brood alleen niet leven. (=een mens heeft niet alleen lichamelijke maar ook geestelijke behoeftes.)
- donkere morgens mooie dagen. (=een slecht begin hoeft geen mislukking te zijn)
- eten en drinken houdt lijf en ziel bijeen. (=eten en drinken blijven levensbehoeften.)
- het is geen aangenomen werk (=het hoeft niet noodzakelijk zo snel te gaan)
- het eet geen brood (=het kost niets om het te bewaren, behoeft geen onderhoud)
- een mens is geen aardappel (=iedereen heeft zo nu en dan behoefte aan ontspanning)
- goede wijn behoeft geen krans (=iets wat goed is hoeft niet geprezen worden)
- als ik ze niet hoef te hoeden laat ik de ganzen ganzen zijn (=ik bemoei me niet met andermans zaken als het niet hoeft)
- wat heb je aan een mooi bord als het leeg is? (=lichamelijke behoeften gaan voor zintuiglijke)
- krakende wagens lopen/rijden het langst (=nieuw hoeft niet altijd beter te zijn / mensen die vaak ziek zijn worden vaak toch heel oud)
- aan zijn gerief komen (=vinden wat men nodig heeft (inz. seksuele behoeften))
- aan dovemans deur kloppen (=vragen terwijl men geen gunstig antwoord hoeft te verwachten)
- wie een varken is moet in het schot (=wie voor het ongeluk geboren is, hoeft geen geluk te verwachten)
50 dialectgezegden bevatten `hoeft`
- 't 'n steekt zooë nauwe nie (=zo nauwkeurig hoeft het nu ook niet te zijn) (Waregems)
- 't en e (s) niemer nooëdi (g) (=het hoeft niet meer) (Waregems)
- 't Gae nie mi d'n staende waegen (=Het hoeft niet zo vlug, je kunt er de tijd voor nemen) (Zeeuws)
- 't hoeft niet bai 't laif vol. (=Genoeg is genoeg. (eten)) (Zaans)
- 't kump nie zoe na (=het hoeft niet perfect te zijn) (Munsterbilzen - Minsters)
- 't leste schip moet ok vracht hemm'm (=je hoeft je niet altijd te haasten) (Westerkwartiers)
- aarmoe is gien schande (=voor armoe hoeft men zich niet te schamen) (Westerkwartiers)
- achteróm is kèrmis (=uitspraak om aan te geven dat je niet aan hoeft te bellen maar gerust achterom mag komen) (Heitsers)
- Al kak ie niet ie rusten toch (=Je hoeft niet altijd te werken.) (Giethoorns)
- As 't er iën'n in 't Schelde springt moe d'r nie achter springen (=Je hoeft anderen niet na te apen - niet in alles te volgen) (Wichels)
- bang hon bieëlë het helste (=je hoeft niet bang te zijn voor iemand die en grote mond zet) (Munsterbilzen - Minsters)
- commandeer dien hond en blaf zelf (=je hoeft mij niet te commanderen) (Westerkwartiers)
- da kump zoe naa (krek ) nie, asset mèr zjus ès (=dat hoeft niet zo precies) (Munsterbilzen - Minsters)
- da mag mo da mut ni (=dat mag maar het hoeft niet) (herenthouts)
- dat huuft echt niet heur (=dat hoeft echt niet hoor) (Westerkwartiers)
- Dat kump neet zoea nej! (=Dat hoeft niet zo precies!) (Steins)
- De hoehgs nie vrig op te stoeën, de moes outgeslóppe zijn. (=Je hoeft niet vroeg op te staan, je moet uitgeslapen zijn.) (Genker)
- De hoofs neet de bèste te zeen es te mer good dien bèst duis! (=Je hoeft niet de beste te zijn als je maar goed je best doet!) (Kinroois)
- dê kum niet zoh nauw (=dat hoeft niet zo precies) (Maas en waals)
- de mësiëre kump tich al tiëge aoën de viërdiër (=je hoeft nog niet alles gezien te hebben om te zien hoe groot de miserie is) (Munsterbilzen - Minsters)
- de misiëre kump tich al tiëge on de diër (=je hoeft niet veel te bekijken om te zien dat er allee ellende is) (Munsterbilzen - Minsters)
- Dènke mòste aan e paerd euverlaote (dat haet eine groeatere kop) (=Jij hoeft niet mee te denken!!) (Steins)
- det kump neet zoa nej (=dat hoeft niet zo precies) (Susters)
- det kumtj zich neet zoeë nei (=dat hoeft niet heel precies te gebeuren) (Heitsers)
- Die is ok bij dun erste leuge nie gebarste! (=Als je een ander wil vertellen dat hij die persoon niet zomaar hoeft te geloven) (betuws)
- Die is van makke ouers (=Die denk dat hij niks hoeft te doen) (Monnickendams)
- Die krokusse lawe legge hoeffie niks an te doen. (=Die krokussen laten we leggen hoeft hij niks aan te doen.) (Bollenstreeks)
- Doe bis neet va soeker (=Je hoeft niet bang te zijn voor de regen) (Mechels (NL))
- e blind vêrke vènt ook wol ës een eekël (=je hoeft niet altijd slim te zijn, als je maar wat geluk hebt, lukt het ook wel eens) (Munsterbilzen - Minsters)
- ët geld lik op stroeët, de hoes ët alleen nog mèr op te raopë (=je hoeft niet veel te zoeken, je kan gemakkelijk geld verdienen) (Munsterbilzen - Minsters)
- G' oeft gin land te hebbe um boer te zen (=men hoeft geen land te hebben om een boer te zijn) (Eindhovens)
- Ge 'oef nie de leste man de zak op te geven! (=Je hoeft niet per se de laatste te zijn!) (Roosendaals)
- ge hoeft nè alles oet de bus te bloazen (=je hoeft niet alles te verklappen) (Budels)
- ghoef jeulemaol nie zoone toot te trekke (=je hoeft helemaal niet zo verongelijkt te kijken) (Oudenbosch)
- ghoeftoeweige nie alles so te laote vilipendeere (=je hoeft jezelf niet zo te laten wegzetten) (Oudenbosch)
- goeie wien behoeft gien krans (=een goed vakman hoeft niet te adverteren) (Westerkwartiers)
- Haaj 'em maar neet in! (=Je hoeft je buik niet in te trekken) (Roermonds)
- haat oer haan en viet werm, völ moëtig oeren derm, haat alles boëve en onder oëpe, dan goën de dëktaurs en apeteikers loope (=wees matig in alles, dan hoeft er niemand in te grijpen) (Munsterbilzen - Minsters)
- hij hoeft nie op enen bos peeje te kèèke (=hij hoeft niet zuinig aan te doen.) (Tilburgs)
- hoove, dat hoof neet (=hoeven, dat hoeft niet) (Mestreechs)
- huuf'st mij niet loov'm (=je hoeft mij niet te geloven) (Westerkwartiers)
- ijee kiend noch kraai (=hij hoeft voor niemand te zorgen) (Oudenbosch)
- Ik ben er klaar mee, voor mij hoeft t niet meer. (='k Ben 't zo zat as gespoge spek.) (Utrechts)
- laat maar sitte, juh (=het hoeft voor mij niet meer) (Leewarders)
- mèt zau e waer raengert et gieën (gan) (=he hoeft niet meer veel om te gaan regenen) (Munsterbilzen - Minsters)
- mörg'n is d'r weer 'n dag (=het hoeft vandaag niet persé klaar hoor) (Westerkwartiers)
- neent, je hoef voor mijn nie op te rijze (=nee, je hoeft voor mij niet op te staan) (Alblasserdams)
- proat nich ower oezelf da doot wille wa ai vot bunt (=Je hoeft niet over jezelf te praten, dat doe wij wel als je weg bent.) (Twents)
- scheve ding'n pizz'n ook (=het hoeft niet allemaal perfect te zijn) (Westerkwartiers)
- stao naa mar nie te kwèèke t-is naa toch immel gebeurd (=je hoeft nu geen berouw meer te tonen er is toch niets meer aan te doen) (Tilburgs)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
