3 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `heeft de`
- een brutaal mens heeft de halve wereld (=iemand die wat durft te zeggen krijgt het meestal wel voor elkaar)
- heeft de duivel `t paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog. (=ben je eenmaal in handen van slechte mensen gevallen, dan verlies je alles.)
- heeft de duivel het paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog. (=ben je eenmaal in de macht van slechte mensen, dan wordt het alleen maar erger)
4 betekenissen bevatten `heeft de`
- in februari klagen de boeren het minst. (=boeren klagen altijd maar februari heeft de minste dagen om in te klagen (grapje))
- fris gewaagd is half gewonnen (=de moedigste heeft de meeste kansen om iets te winnen)
- vragen staat/is vrij (=iedereen heeft de gelegenheid om vragen te stellen)
- je hebt luxe paarden en werkpaarden (=niet iedereen heeft dezelfde positie, de een moet harder of zwaarder werken dan de ander)
37 dialectgezegden bevatten `heeft de`
- 't Huus is van mi-j, mar 't wief hef de slöttel. (=Het huis is van mij, maar mijn vrouw heeft de sleutel.) (Sallands)
- ' t Hoes is van mie, mer ' t wief hef' n slöttel (=Ik ben de huiseigenaar, maar m'n vrouw heeft de sleutel) (Twents)
- d'n hoan hi de henne getreeije (=de haan heeft de hennen getreden (besprongen) ) (Boakels)
- daaj hèt gesloeëpe waaj nen os (=zij heeft de ganse nacht gesnurkt) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae kriegtj de begaoving (=hij heeft de kolder in de kop; gek en/of uitgelaten gedragen; stuiptrekkingen of koortsstuipen krijgen) (Heitsers)
- De cereal espanjol eit de oeraghon gereizisteird. (=Het Spaanse graan heeft de orkaan doorstaan.) (Brussels)
- de mismoed éssem én zen sjoen gezak (=hij heeft de moed verloren) (Munsterbilzen - Minsters)
- denne hef de zommer in n kop (=die heeft de zomer in het hoofd) (Vechtdals)
- Des zjust einen taxi mètte deuren oop! (=Hij heeft de oren nogal ver van het hoofd staan!) (Kinroois)
- die het vandoag de bokkepruuk op (=die heeft de pest in vandaag) (Westerkwartiers)
- ee de katte ol eur veulligheid gemak (=heeft de poes al haar behoefte gedaan) (Harelbeeks)
- Ei é van de pappij gelijk Bracquenés hoenderken. (=Hij heeft de hik.) (Massems)
- ei et de vitvoat (=Hij heeft de slag te pakken, hij heeft de gang er in) (Volendams)
- eitən ajôwən ən dikke pél, dèn es de winter ieəns zoewə fèl ... (=heeft de ui veel schillen, dan krijgen we een strenge winter ...) (Kalforts)
- graos konste zaeë, graos konste maeë, mér alleen de zon kan ët dreige (=een mens heeft de natuur nodig) (Munsterbilzen - Minsters)
- hae lik al vërdas te him hëbs bekiek (=die heeft de 'vallende ziekte') (Munsterbilzen - Minsters)
- hee hef 'n aap bin'n (=hij heeft de schaapjes op het droge) (Twents)
- hee hef de bokse an (=hij heeft de broek aan) (Twents)
- heeft de schijde (=heeft diaree) (Knesselaars)
- Hi-j hef de melk heuren klotsen, maor wet neet woor ' t titje hunk. (=Hij heeft de klok horen luiden, maar weet niet niet waar de klepel hangt.) (Achterhoeks)
- Hij / zij heeft de gele jas an (=Hij / zij heeft teveel gedronken) (Monnickendams)
- hij heeft de Keizer gezien (=dronken zijn) (Lovendegems)
- hij is boov'mjan (=hij heeft de buit binnen) (Westerkwartiers)
- hij is weer boov'm jan (=hij heeft de problemen overwonnen) (Westerkwartiers)
- hij mos 't veld ruum'm (=hij heeft de strijd verloren) (Westerkwartiers)
- ieder het zaajne en terdievel niks (=ieder het zijne dan heeft de slechterik niets) (Munsterbilzen - Minsters)
- ij zit mee'te snik (=hij heeft de hik) (Zottegems)
- Je hebt martelaruh en aposteluh (=De een heeft geluk, de ander pech / de een heeft de lusten, de ander de lasten /) (Utrechts)
- Poose, vrig og loat, hit de zoehmer oan ze goat. (=Pasen, vroeg of laat, heeft de zomer aan ze gat) (Genker)
- Waart oe! Zi-j hef de bokse an. (=Pas op! Zij heeft de broek aan.) (Sallands)
- Ze hee vanesteneinden liggen zougen. (=Ze heeft de ganse weg aan het zeuren geweest.) (Bevers)
- ze hübbe geen broek mei on hun K (=de crisis heeft de herenmode de das omgedaan) (Munsterbilzen - Minsters)
- ze let de oor'n hang'n (=ze heeft de moed verloren) (Westerkwartiers)
- zee hef de boks an (=zij heeft de broek aan) (Twents)
- zij het de teugels ien hand'n (=zij heeft de leiding) (Westerkwartiers)
- zij het hem de bons geev'm (=zij heeft de verkering uitgemaakt) (Westerkwartiers)
- zij let de oorn hang'n (=zij heeft de moed verloren) (Westerkwartiers)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
