111 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `bre`
- aan de man brengen/helpen (=verkopen)
- aan het licht brengen (=bekend maken (bijz. van ongunstige dingen))
- aan het verstand brengen (=duidelijk maken)
- al lang en breed (=al lange tijd)
- al moesten de kraaien het uitbrengen (=ooit wordt de zaak bekend)
- al zouden de raven het uitbrengen (=ooit wordt de zaak bekend)
- alles komt uit al moesten de kraaien het uitbrengen (=de waarheid komt altijd uit)
- als het huis volbouwd is breekt men de steigers af (=als het doel bereikt is, vergeet men de helpers)
- ars longo vita brevis (=de kunst blijft lang en het leven is kort) (Latijn)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien (=bij gebrek aan het goedkope, het dure gebruiken)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. (=bij gemis aan het gewone moet men zijn toevlucht soms wel tot iets duurders nemen.)
- brede schouders hebben (=veel kunnen verdragen)
- breek me de bek niet open (=begin daar maar niet over, want daar kan ik heel veel negatieve dingen over vertellen)
- dat is zo breed als het lang is (=dat verandert niets aan de zaak)
- de bal aan het rollen brengen (=de aanzet geven)
- de brede weg opgaan (=zondigen)
- de breedste riemen worden uit andermans leer gesneden (=het is gemakkelijk met kwistige hand te beschikken over wat een ander toebehoort)
- de breeveertien opgaan (=verkeerde dingen doen)
- de derde man brengt de spraak aan (=drie hebben gemakkelijker een gesprek dan twee)
- de Hebreeërs bouwden het, maar de Egyptenaren hebben het. (Exodus 1:11-14) (=het vuile werk door anderen opknappen en het resultaat zelf pakken)
- de hel breekt los (=de ruzie is begonnen.)
- de kraaien zullen het uitbrengen (=de waarheid zal aan het licht komen)
- de krant brengt de leugens in het land. (=niet alles wat de media schrijft klopt.)
- de kruik gaat zo lang te water tot ze barst/breekt (=als men steeds risico`s blijft nemen, gaat het een keer mis)
- de liefde kent vlek nog gebrek. (=verliefde mensen zijn blind voor tekortkomingen van hun partner)
- de nacht brengt raad. (=ergens een nachtje over slapen leidt tot betere beslissingen of oplossingen)
- de ontbrekende schakel (=iets dat nog mist om iets compleet te maken)
- de raven zullen het uitbrengen (=de waarheid komt hoe dan ook aan het licht)
- die niets ontbreekt is rijk. (=wie tevreden is heeft geen geld nodig)
- distels breken is distels kweken (=`maar distels laten staan, is distels laten vergaan`)
- een brede rug hebben (=veel kunnen verdragen)
- een fles de nek breken (=uitdrinken)
- een kring om de zon brengt water in de ton. (=een halo rond de zon voorspelt meestal regen)
- een lans breken voor iemand (=het voor iemand opnemen, voor iemand de best doen diegene ergens mee te helpen iets te verkrijgen)
- een potje bij hen kunnen breken (=veel getolereerd worden)
- een vriendelijk gezicht brengt overal licht (=een vrolijk persoon weet vaak meer te bereiken dan een nors persoon)
- elke gek heeft zijn gebrek (=er valt op iedereen wel iets aan te merken)
- er een eind/punt aan breien (=snel tot een afsluiting komen (bijvoorbeeld van een toespraak))
- ergens een potje kunnen breken (=ergens graag gezien zijn)
- eten is een goed begin: het ene beetje brengt het ander in. (=letterlijke betekenis.)
- geen duimbreed wijken (=niet toegeven of toegeven aan druk.)
- geen handbreed wijken (=niet opzij gaan, nooit bang is)
- geen strobreed in de weg leggen (=in geen enkel opzicht hinderen)
- geen strobreed wijken (=niets toegeven of niet van mening veranderen)
- geen tien paarden brengen me daar naar toe. (=in geen geval ga ik daar naar toe)
- geen voetbreed wijken (=hard op zijn standpunt blijven)
- geen zoden aan de dijk brengen/zetten (=niets bijdragen tot)
- geluk en glas breekt even ras. (=geluk is niet vanzelfsprekend)
- het ene woord brengt het andere voort. (=een negatieve opmerking kan leiden tot negatieve woorden over en weer)
- het hoofd breken over iets (=trachten een antwoord te vinden op een moeilijke vraag)
75 betekenissen bevatten `bre`
- het tafellaken doorsnijden (=alle bindingen met iemand verbreken)
- eén rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand (=als één persoon uit een groep zich misdraagt, wordt de hele groep erop aangekeken. / Een negatieve beïnvloeding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.)
- mei koel en wak, veel koren in de zak. (=als het in mei nat en koud is wordt de opbrengst hoog)
- een pakje wordt een zakje. (=als je een probleem niet aanpakt kan het zich uitbreiden en erger worden.)
- een spiering is vis als er anders niet is (=als je honger hebt, ben je niet kieskeurig / bij gebrek aan beter)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien (=bij gebrek aan het goedkope, het dure gebruiken)
- dat is een paal onder water (=dat brengt meer nadeel dan voordeel)
- daar kan de schoorsteen niet van roken (=dat brengt niets op / men kan niet alleen van vriendelijke woorden leven)
- daar moet de schoorsteen van roken (=dat moet de inkomsten voortbrengen. Daar moeten we van bestaan)
- daar kun je ketelaar van blijven (=dat zal niets opbrengen)
- op de pianist schieten (=de onschuldige (de brenger van het nieuws) straffen)
- liefde is blind (=door verliefdheid de gebreken van een ander niet zien)
- een muur van onbegrip (=een hardnekkig gebrek aan begrip)
- een zaak/kwestie aankaarten (=een onderwerp ter discussie brengen)
- als een donderslag bij heldere hemel (=een onverwachte gebeurtenis, die een grote schok teweeg brengt)
- nood doet zelfs oude vrouwen rennen (=een onverwachte situatie kan verrassende kwaliteiten naar boven brengen (vergelijkbaar met `angst geeft vleugels`))
- op een volle buik staat een vrolijk hoofd. (=een volle buik brengt een blij en tevreden humeur.)
- iets te berde brengen (=een voorstel doen; iets ter sprake brengen)
- het ijs breken / het ijs is gebroken (=een vriendelijk gesprek op gang brengen na een kil begin)
- door de molen halen (=een zeer uitgebreide procedure doen ondergaan)
- het is niet koek en ei (=er ontbreekt iets aan de situatie)
- zo broos als glas (=erg breekbaar)
- er een plasje overheen doen (=ergens een kleine wijziging in aan (laten) brengen, dat wel duidelijk laat zien dat de afzender iemand van belang is)
- iets aan banden leggen (=ervoor zorgen dat iets zich niet verder kan uitbreiden)
- rapen en schrapen (=geld bijeenbrengen)
- gestolen goed gedijt niet (=gestolen zaken brengen nooit voordeel)
- als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als je alles van tevoren weet, ga je liggen voor je valt (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- je laatste troef uitspelen (=het laatste wat iemand achter de hand had naar buiten brengen)
- niet vet kunnen soppen (=het niet breed hebben)
- het onder de pet houden (=het niet in de openbaarheid brengen)
- het klopt als een zwerende vinger (=het past goed; het is logisch; het is volkomen juist; er is niets tegen in te brengen. (Equivalent aan: het sluit als een bus.))
- alle molens vangen wind. (=iedereen die meedoet zal een deel van de opbrengst opeisen)
- iemand de rekening presenteren (=iemand de kosten ten laste brengen (ook figuurlijk))
- iemand een grote neep geven (=iemand ernstig afbreuk doen)
- iemand met de neus op de feiten drukken (=iemand iets zó onder de aandacht brengen, dat hij het niet langer kan negeren)
- het iemand warm maken (=iemand in moeilijkheden brengen)
- de strop om de hals doen (=iemand in uiterste problemen brengen)
- de kat bij de melk zetten (=iemand in verleiding brengen)
- de kat bij het spek zetten (=iemand in verleiding brengen)
- iemand de ogen uitsteken (=iemand jaloers maken door de aandacht te vestigen op iets wat men heeft, en wat de ander ontbreekt)
- voor het blok zetten (=iemand onverwacht in een lastige positie brengen; bijvoorbeeld iemand dwingen te reageren die dat eigenlijk niet wil, of iemand dwingen een keuze te maken.<>)
- iemand het land opjagen (=iemand uit zijn humeur brengen)
- iemand de mond snoeren (=iemand verbieden iets te zeggen / tot zwijgen brengen)
- iemand uit het zadel werpen (=iemand wegwerken, iemand in verlegenheid brengen)
- de steen des aanstoots (=iets dat anderen hindert, in conflict brengt of verdeeldheid zaait)
- iets voor het voetlicht brengen (=iets onder de aandacht brengen)
- iets over het hoofd zien (=iets vergeten of ontbreken)
- in mora (=in gebreke)
- ruiten tikken (=inbreken)
Eén dialectgezegde bevat `bre`
- Twa bre smitn! (=Het was kei grappig!) (West-Vlaams)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
