929 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `OE`
- de nieren prOEven (=onderzoeken of iets echt waar is)
- de nieuwe mens aandOEn (=zijn gewoonten en zeden verbeteren)
- de ossen achter de plOEg spannen (=de zaak verkeerd aanpakken)
- de oudste mOEt de wijste zijn (=van het oudste kind wordt het meeste verwacht)
- de paternosters aandOEn (=boeien aandoen)
- de pen vOEren (=schrijven)
- de plaat pOEtsen (=ervandoor gaan.)
- de pOEs op de bak zetten. (=urineren)
- de poten onder iemands stOEl wegzagen (=iemands positie verzwakken)
- de prOEf op de som nemen. (=iets uitproberen.)
- de regels met vOEten treden (=overtreden, voorschriften niet opvolgen / onbehouwen te werk gaan)
- de riem tOEhalen. (=minder eten.)
- de snOEren zijn mij in lieflijke plaatsen gevallen (=ik ben op goede plaatsen beland)
- de sOEp wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
- de spiering dOEt de kabeljauw afslaan (=veel slechte waar op de markt doet de prijzen van de goede waar dalen)
- de stoute schOEnen aantrekken (=iets doen wat moed vergt. (`stout` in de oude betekenis van `dapper`))
- de stoute schOEnen aantrekken. (=een uitdaging aangaan)
- de strop om de hals dOEn (=iemand in uiterste problemen brengen)
- de tafel eer aandOEn (=goed en veel eten)
- de tOEts kunnen doorstaan (=alle antwoorden op vragen/problemen weten)
- de trom rOEren (=veel ophef maken)
- de vis is de bOEt niet weerd (=het sop is de kool niet waard)
- de visjes gaan vOEren (=zeeziek zijn en overgeven)
- de vlOEr aanvegen met iemand (=iemand gemakkelijk kloppen/verslaan)
- de vOEt dwars zetten (=iets verhinderen of bemoeilijken)
- de voorsten dOEn wat de achtersten niet mogen (=wie eerst komt is in het voordeel)
- de vruchten zullen de beloften der blOEmen overtreffen (=het is nu al goed, maar het eindresultaat wordt nog veel beter)
- de vuurprOEf doorstaan (=slagen in de moeilijke onderneming)
- de weg naar de hel is geplaveid met gOEde voornemens (=veel goede voornemens hebben zonder ze daadwerkelijk uit te voeren)
- de wind waait uit die hOEk (=een mening van iemand uit een bepaalde groep/partij)
- de wind waait uit een andere hOEk (=de meningen/omstandigheden zijn veranderd)
- de zee plOEgen (=de zee bevaren)
- denken met kousen en schOEnen in de hemel te komen (=denken dat men zich niet moet inspannen)
- denken mOEt je aan een paard overlaten, dat heeft een groter hoofd (=niet te veel denken maar doen)
- denken mOEt je aan een paard overlaten, die hebben een groter hoofd. (=je moet niet te veel denken)
- denkt aleer gij dOEnde zijt en dOEnde denkt dan nog. (Guido Gezelle) (=maak een plan alvorens ergens aan te beginnen, en stel tijdens de activiteit het plan bij indien nodig)
- die is niet voor de pOEs (=die moet als tegenstander niet onderschat worden)
- die snaar mOEt men niet aanrOEren (=daarover moet niet gesproken worden)
- die wel dOEt, wel ontmOEt. (=wie anderen goed behandelt, kan zelf goede behandeling verwachten.)
- dik dOEn (=opscheppen)
- dOE maar gewoon, dan dOE je al gek genOEg. (=blijf vooral normaal doen)
- dOE wel en zie niet om. (=toon vriendelijkheid of behulpzaamheid zonder iets in ruil te verwachten)
- dOE wel naar mijn woorden, maar ziet niet naar mijn daden (=ik geef raad waar je je het beste aan kan houden, maar ik doe het zelf niet)
- dOEkje voor het blOEden (=een schrale troost, of een ontoereikende, slechts symbolische maatregel)
- dOEn alsof je neus blOEdt (=doen alsof je van niets weet)
- dOEn is een ding. (=praten of plannen maken is gemakkelijk gedaan, daadwerkelijk actie ondernemen is veel moeilijker)
- door de spitsrOEden lopen. (=veel kritiek krijgen, gestraft worden)
- dun door de brOEk lopen. (=als iets niet mee zal vallen)
- eb en vlOEd wachten op niemand (=de tijd gaat gewoon door)
- een (gOEde) neus voor iets hebben (=precies aanvoelen hoe iets moet of gaat)
1406 betekenissen bevatten `OE`
- die snaar moet men niet aanroeren (=daarover mOEt niet gesproken worden)
- commandeer je hond en blaf zelf (=dat bevel weiger ik uit te vOEren)
- al krijg ik geld mee! (=dat dOE ik beslist niet!)
- ik kijk wel uit (=dat dOE ik niet, daar ben ik te voorzichtig voor)
- dat geeft de burger moed (=dat dOEt gOEd)
- morgen brengen (=dat geloof je toch zelf niet! dat dOE ik beslist niet!)
- het scheelde maar een haartje (=dat ging maar net gOEd)
- na mij de zondvloed (=dat is een probleem dat zich pas voordOEt als ik er niet meer ben - het zal mijn tijd wel duren)
- dat is geen geld (=dat is erg gOEdkoop als je ziet wat je ervoor krijgt)
- dat is iemand met een gebruiksaanwijzing (=dat is iemand waarvan je weet hOE je met diegene om mOEt gaan)
- dat spreekt boekdelen (=dat is overduidelijk, bijv. `zijn gezicht spreekt bOEkdelen`)
- dat is andere peper (=dat is wat anders, dat is mOEilijker)
- dat is andere tabak (=dat is wat anders, dat is mOEilijker)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd mOEt worden)
- dat staat niet in zijn woordenboek (=dat kent hij niet, daar dOEt hij niet aan mee, heeft hij nog nooit van gehoord)
- dat zit wel snor (=dat komt wel gOEd)
- daar moet de schoorsteen van roken (=dat mOEt de inkomsten voortbrengen. Daar mOEten we van bestaan)
- als je je pet ertegenaan gooit dan blijft hij hangen (=dat stukje verfwerk is niet erg vlak uitgevOErd)
- onder de pannen zijn (=de (geld)zaken gOEd voor elkaar hebben)
- volgens Bartjens (=de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer Willem Bartjens die een bekend rekenbOEkje schreef))
- de mei van het leven (=de blOEitijd van het leven)
- in het honderd sturen/lopen (=de bOEl met opzet mis laten lopen, in de war laten lopen)
- de peentjes opscheppen (=de bOEl opruimen)
- die de minste tanden hebben, kauwen het meest (=de domste mensen vOEren gewoonlijk het hoogste woord)
- achter de coulissen kijken (=de echte tOEstand zien (ontdekken))
- de economie zit in de lift (=de economie grOEit)
- het bloed spreekt (=de familieband dOEt zich opmerken)
- olie op de golven gieten/gooien (=de gemOEderen kalmeren)
- voor iets moeten bloeden (=de gevolgen mOEten dragen)
- herenzonden boerenleed. (=de gewone mensen bOEten voor de fouten van de mensen met macht)
- goede papieren hebben (=de gOEde eigenschappen hebben (voor een baan))
- in diskrediet brengen (=de gOEde naam aantasten)
- de bokken van de schapen scheiden (=de gOEden van de kwaden scheiden)
- kap en keuvel (=de hele bOEl)
- alles kort en klein slaan (=de hele inbOEdel kapot slaan)
- eén onderrok trekt meer dan twee paarden. (=de invlOEd van een vrouw is heel sterk)
- een vrouwenhaar trekt sterker dan tien paarden. (=de invlOEd van een vrouw is zeer sterk)
- de jongste ezel moet het pak dragen (=de jongste mOEt de vervelende klusjes opknappen)
- bomen ontmoeten elkaar niet, mensen wel (=de kans dat je iemand tOEvallig tegenkomt is groot)
- de spijker op de kop slaan (=de kern van de zaak benOEmen)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvOErder van de grOEp)
- de rotte appels uit de mand halen (=de minder getalenteerde personen wegsturen, de minder gOEde dingen sorteren van de gOEde dingen)
- de lip laten hangen (=de mOEd opgeven, pruilen)
- fris gewaagd is half gewonnen (=de mOEdigste heeft de meeste kansen om iets te winnen)
- geen zorgen voor morgen, elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad (=de mOEilijkheden van vandaag zijn genOEg om je zorgen over te maken)
- regen in mei, dan is april voorbij (=de natuur kiest vanzelf de gOEde volgorde)
- nomen nescio (=de niet genOEmde persoon)
- vreemde ogen dwingen (=de ogen van een vreemde heeft meer invlOEd op je dan van een bekende)
- de grote vissen eten de kleine (=de ondergeschikten mOEten dOEn wat de baas zegt / het slachtoffer worden van overmacht.)
- met zijn talenten woekeren (=de persoonlijke mogelijkheden/gaven gOEd gebruiken)
50 dialectgezegden bevatten `OE`
- laot OE eige nie kieste n or (=dOE flink je best) (Oudenbosch)
- loat 't OE hènig an kapot kokk'n (=laat het je gOEd gaan) (Twents)
- loat 't OE smaken (=laat het je gOEd smaken) (Twents)
- loat OE maar neer vallen (=ga lekker zitten) (Vechtdals)
- loat OE neet neug'n (=wees niet zo bescheiden) (Twents)
- loat OE nich in de tuk drietn (=laat je niet op de kop zitten) (Twents)
- lup't OE weg? (=ben er nog bij; gaat het?) (Twents)
- Maakt OE over morn gien zörngn. (=Maak je geen zorgen voor de dag van morgen) (Vechtdals)
- Maor as gij ut zeet, dan geleuf ik OE gère wor (=Als jij het zegt, geloof ik je graag) (Bosch)
- Meanse, bemeuit der OE nie met. (=Vrouwe, wat heb ik met u van node) (Sallands)
- mee OE laoten leuren (=zich voor de gek laten houden) (Hulsters (NL))
- Mie, meu-me meej OE meej (=Mie, mogen we met je mee) (Tilburgs)
- MOEj een tik an de bek heb'n, moj 'n laog op de but, möt ie 'n pensmölke, wol ie 'n portie kleppe, za'k OE d'r ene optikk'n, za'k OE d'r ene anrekk'n (=Zal ik je slaan) (Twents)
- mor allèh, OE es da meugelijk (=hOE is dat mogelijk) (Meers)
- nen deus onder OE gat (=een pak voor de brOEk) (Duffels)
- nou he'k OE tuk (=nu heb ik jouw te pakken) (Zaltbommels)
- nou, dès OE geraojen ôok (=nou, dat zou ik zeker maar dOEn) (Tilburgs)
- Nouw hak OE (=Nou had ik je toch mooi te pakken) (Ossies)
- oat OE dOEng gerake (=het noorden verliezen) (Antwerps)
- och gèrm, kom mar hier, dé'k OE opraap! (=kind valt en huilt, mOEder zegt:) (Helmonds)
- OE dagget drOEëtj of kieërt (=hOE je 't draait of keert) (Meers)
- OE de gierigoard deure en OE de klotzak were (=iemand die uitgaat zonder geld uit te geven) (Langemarks)
- OE dikkes mOEnek et (a) nog zeggen e? (=HOE vaak mOEt ik het (je) nog zeggen?) (Liedekerks)
- OE dOE de da (=HOE dOEt ge dat) (Hams)
- oë dónder (=o donder) (Huizers)
- OE è j'um da helapt? (=HOE heb je dat gedaan?) (Hulsters (NL))
- OE èddô as gô gOEd ét; zOE gotte vlieger nie op zulle (=wat denk jij wel? (verwijtend) ) (Sint-Niklaas)
- OE ee aai je ai (=hOE eet jij je ei) (Volendams)
- OE eeëttige da OEk weere (=hOE heette dat ook weer) (Waregems)
- OE êët doar gestewt (=hOE is het geweest op vakantie) (Kaprijks)
- OE eette gè? (=hOE heet jij?) (Sint-Niklaas)
- OE èghuh kapot schikkuh (=jezelf dood schrikken) (nederasselts)
- OE eh jej je aai (=hOE heb jij je ei) (Volendams)
- OE èh jej je aai? (=hOE heb jij je ei?) (Volendams)
- OE eh jej ju aai (=hOE heb jij je ei) (Volendams)
- OE eh jej ju aai? (=HOE wil jij je ei) (Volendams)
- OE ei t nOE eihulluk (=ben je wel gOEd) (Zeeuws)
- OE eige schanne zoape (=Zich bedrinken) (Schunnebroecks)
- OE èje (t (h) estèll (=HOE was het) (Zwevegems)
- OE eki je mule (=hou eens je mond) (West-vlaams)
- OE es 't meuglijk (=hOE is het mogelijk) (Waregems)
- OE ès Piej Kiek, OE eij zenne paraplie tOE getrokke (=Hij is overleden, hij is dood) (Leuvens)
- OE es't Godsmeuëlijk! (=het is Godgeklaagd!) (Waregems)
- OE esjt o zèn ènje gekommen (=hOE is hij gestorven) (Meers)
- OE est (=HOE is het) (Eizels (Herzeels))
- OE ette gij 't leven op de? (=denken dat je gelijk hebt) (Zottegems)
- OE eun a've panne vOE'en. (=Je niet zo gOEd vOElen.) (Maldegems)
- OE gaoget (meej OE)? (=HOE gaat het (met jou)?) (Baronies)
- OE gaoget meej OE? (=HOE gaat het met jou?) (Roosendaals)
- OE gaoget? Ut kan gin stOEfe lije. (=HOE gaat het? Niet om over naar huis te schrijven.) (Roosendaals)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
