189 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `OD`
- het loODje (erbij neer)leggen (=overlijden)
- het vlees dODen (=de zinnelijke behoeften onderdrukken)
- hoe eerder doOD, hoe eerder begraven. (=een nare klus beter niet uitstellen)
- hoge noOD hebben (=naar de wc moeten)
- horzels steken niet en hommels dODen niet. (=mensen met een grote mond dragen het minste bij)
- ieder voor zich en GOD voor ons allen (=niemand helpt elkaar)
- iemand achter de broek/veren/vODden zitten (=iemand aansporen/opjagen / nauwlettend volgen)
- iemand blij maken met een dODe mus (=iemand iets goeds in het vooruitzicht stellen, dat uiteindelijk waardeloos zal blijken te zijn)
- iemand doODpraten (=op iemand blijven inpraten tot hij versuft van raakt)
- iemand doODverven met iets (=iemand bestemd voor een post achten, iemand als de dader van iets afschilderen (doodverf is grondverf)[1])
- iemand het broOD uit de mond nemen/stoten (=iemand het onmogelijk maken om in eigen inkomen te kunnen voorzien)
- iemand iets op zijn broOD geven (=iemand onvriendelijk iets verwijten)
- iemand om een boODschap sturen (=iemand een opdracht laten uitvoeren)
- iemand vol loOD pompen (=iemand genadeloos neerschieten)
- ik geloof er in als een joOD in Jezus Christus (=ik geloof er maar weinig in)
- in de noOD eet de duivel vliegen. (=als je in nood verkeert, stel je je tevreden met dingen die je anders zou weigeren.)
- in noOD leert men zijn vrienden kennen (=wanneer men in de problemen zit wordt duidelijk welke vrienden daadwerkelijk iets voor je willen betekenen)
- je eigen doOD sterven. (=vanzelf voorbij gaan)
- je moet een paard niet doODknuppelen, voordat je thuis bent. (=te veel haast kan wel eens vertraging opleveren)
- klagers hebben geen noOD en pochers hebben geen broOD (=zowel klagers als pochers kunnen de zaken nogal eens overdrijven)
- klein is de rouwe, valt de oude koe doOD. (=hoe ouder iemand sterft hoe minder het verdriet)
- komen met de paal als het broOD in de oven is (=te laat komen)
- krokODillentranen huilen (=verdriet veinzen)
- kruit noch loOD hebben (=helemaal ongewapend zijn)
- lang vasten is geen broOD sparen. (=honger lijden is niet hetzelfde als geld besparen)
- leven als een gOD in Frankrijk (=een aangenaam en zorgeloos leven hebben)
- liever broOD in de zak, dan een pluim op de hoed (=van eer kan men niet leven)
- meer kunnen dan alleen broOD eten (=verstand van zaken hebben)
- met een doOD kalf is het goed sollen (=men kan gerust wat proberen met iets dat al verloren is)
- met een rODe letter aangetekend staan (=duidelijk vermeld , zodanig dat het zeker niet vergeten wordt)
- met loOD in de schoenen (=met heel veel tegenzin of angst)
- met zijn tien gebODen eten (=zonder bestek met de vingers eten)
- met zijn tien gebODen eten. (=zonder mes en vork.)
- mindere gODen (=de wat minder sterke of slimme)
- morgenroOD, regen in de sloot (=weerspreuk: rood opkomende zon betekent vaak regen)
- niet bij broOD alleen leven (=men heeft meer nodig dan alleen eten om te kunnen leven)
- niet van het ene broOD tot het andere weten te geraken (=niet rond kunnen komen)
- noOD breekt wet (=bij moeilijke omstandigheden is er meer geoorloofd)
- noOD doet zelfs oude vrouwen rennen (=een onverwachte situatie kan verrassende kwaliteiten naar boven brengen (vergelijkbaar met `angst geeft vleugels`))
- noOD leert bidden (=in nood leert men anderen om hulp vragen)
- noOD zoekt list. (=in benarde situaties worden ongebruikelijke oplossingen gevonden)
- om de dooie doOD niet (=volstrekt niet, in geen geval, al kost het me mijn leven)
- om den brODe doen (=alleen werken voor het geld en niet omdat het werk fijn/leuk is)
- onder de (groene) zODen stoppen (=iemand begraven)
- onder de gebODen (=in ondertrouw)
- onder de groene zODen liggen (=begraven zijn)
- ongegund broOD wordt veel gegeten. (=vaak kan men het niet verdragen dat het een ander beter gaat.)
- ongenODe gasten zet men achter de deur (=wie niet welkom is, laat men niet binnen of laat men zo lang mogelijk wachten)
- op doOD spoor zitten (=een situatie waarin er geen vooruitgang of hoop is)
- op een kratje zitten als dat nODig is (=bereid zijn om je aan te passen aan minder luxe)
131 betekenissen bevatten `OD`
- aan de galg komen (=ter doOD veroordeeld worden)
- in zak en as zitten (=terneergeslagen zijn (oorspronkelijk: JoODse rouw))
- snoeien doet bloeien. (=tijdelijke opofferingen zijn nODig om op de lange termijn te kunnen gedijen en bloeien)
- ad majorem dei gloriam (=tot meerdere eer van GOD)
- ad fundum (=tot op de bODem)
- het vijfde rad/wiel aan de wagen (=totaal overbODig, ongewenst)
- jong en oud, op het eind wordt alles koud. (=uiteindelijk gaat iedereen doOD.)
- in een geur van heiligheid (=uiterst gODvruchtig)
- van de wieg tot aan het graf (=van de geboorte tot aan de doOD)
- dode honden bijten niet (al zien ze lelijk) (=van dODen is geen gevaar te duchten)
- van een mug een olifant maken (=van een klein probleem onnODig een groot probleem maken, erg overdrijven)
- gestolen kunnen worden (=van geen belang meer zijn - niet langer nODig zijn)
- heden in hoogheid verheven morgen onder de aarde (=vandaag nog heel belangrijk, maar morgen misschien al doOD)
- de bodem inslaan (=vernietigen (bv.: de hoop de bODem inslaan))
- aan zijn gerief komen (=vinden wat men nODig heeft (inz. seksuele behoeften))
- uit het jaar nul (=volkomen ouderwets, achterhaald, uit de mODe)
- een kruisje is genoeg voor een boterham uit het vuistje (=voor een gewone broODmaaltijd moet niet te veel gebeden worden)
- Aken en Keulen zijn niet op één dag gebouwd (=voor een uitgebreide klus heb je meer tijd nODig)
- op eigen benen staan (=voor jezelf zorgen; geen hulp nODig hebben)
- naar de bekende weg vragen (=vragen naar hetgeen men al weet / OverbODig handelen)
- het is beter een andermans hemd dan geen (=wat men niet heeft kan men desnoODs nog altijd lenen)
- morgenrood, regen in de sloot (=weerspreuk: roOD opkomende zon betekent vaak regen)
- als het hemd scheurt dan heeft het een gat (=wees niet vooraf al nODeloos bezorgd)
- eten en drinken is geen beroep / ambacht. (=werken is noODzakelijk om te kunnen leven.)
- die niets ontbreekt is rijk. (=wie tevreden is heeft geen geld nODig)
- zo ziek als een hond zijn (=zeer ziek zijn, doODziek op bed liggen)
- je in je graf omkeren (=zelfs na zijn doOD er nog door geschokt zijn)
- volente deo (=zo gOD het wil)
- binnen de perken blijven (=zODanig beperkt blijven dat het niet te veel overlast of schade veroorzaakt)
- een ongeluk begaan (=zODanig kwaad zijn dat er `n ongeluk van komt)
- geen geld, geen Zwitsers (=zonder geld krijg je hulp noch koopwaar of er is altijd wel geld nODig om iets gedaan te krijgen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
