275 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `Na`
- die in het voorjaar niet zaait, in het Najaar niet maait. (=als je jong bent moet je sparen voor je eigen oude dag)
- die perzik smaakt Naar meer (=dat is gunstig - nog van dat!)
- die sNaar moet men niet aanroeren (=daarover moet niet gesproken worden)
- doe wel Naar mijn woorden, maar ziet niet Naar mijn daden (=ik geef raad waar je je het beste aan kan houden, maar ik doe het zelf niet)
- door het oog van de Naald kruipen (=op het nippertje ontsnappen)
- dwazen en gekken schrijven hun Namen op deuren en hekken (=dwazen doen gekke dingen)
- een aardje Naar zijn vaartje (=het karakter van zijn vader hebben)
- een dag is nooit zo Nat of de zon schijnt altijd wat (=ook bij nare situaties zijn er lichtpuntjes)
- een droge maart en een Natte april is de boeren Naar hun wil (=weerspreuk)
- een garNaal heeft ook een hoofd (=schertsend gezegd van een kind dat koppig aan zijn mening vasthoudt)
- een geheugen als een garNaal (=een zeer slecht geheugen hebben)
- een gevoelige sNaar raken (=iets ligt erg gevoelig bij iemand, belangstelling hebben voor een bepaald onderwerp en iemand die dan aandacht heeft ervoor)
- een goed zeeman wordt ook wel eens Nat (=ieder kent zijn tegenslagen)
- een goede Naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
- een kat in het donker/Nauw maakt rare sprongen (=in een benarde situatie doet men vreemde dingen)
- een kolfje Naar zijn hand (=iets dat hij erg graag doet)
- een Naald in een hooiberg/hooimijt zoeken (=iets zoeken dat bijna niet te vinden is)
- een Nagel aan iemands doodkist (=een groot verdriet of iemand die een groot verdriet veroorzaakt)
- een Natte deken (=een borrel)
- een Natte mei geeft boter in de wei (=weerspreuk)
- een tere sNaar aanroeren (=spreken over iets waar men beter niet over had gesproken)
- een uiltje kNappen (=een dutje doen (zogenaamd een vlinder vangen))
- een verschil van dag en Nacht. (=een heel groot verschil.)
- een vreemdeling in KaNaän zijn (=weinig weten over het besproken onderwerp)
- er een gooi Naar doen (=een kans wagen of iets proberen te raden)
- er een Nachtje over willen slapen (=er eerst over na willen denken)
- er een slag Naar slaan (=raden)
- er geen hout van sNappen (=er niets van begrijpen)
- er met de pet Naar gooien (=een taak bijzonder slordig uitvoeren)
- er Naar kunnen fluiten (=het niet krijgen)
- er Naar uitkijken als de pastoor Naar het geld in het kerkenzakje (=iets vol verwachting tegemoet zien)
- er Nachtwerk van maken (=laat opblijven)
- er oren Naar hebben (=er wel iets in zien)
- er uitzien als een parNas (=er goed uitzien)
- er zal geen haan Naar kraaien (=dat zal niemand te weten komen)
- er zijn vele wegen die Naar Rome leiden (=er zijn meerdere manieren om iets te doen)
- erbij staan voor Jan met de korte achterNaam (=geen zinvolle activiteit hebben)
- ergens met lood in de schoenen Naar toe gaan (=er verschrikkelijk tegen opzien)
- fijnbesNaard (=gevoelig)
- garNaal/spiering is ook vis als er anders niet is. (=wees tevreden met wat je kunt krijgen)
- geef een ezel haver en hij loopt Naar de distels. (=mensen zijn soms koppig en willen geen hulp of advies)
- geef een ezel klaver hij loopt Naar de distels/biezen. (=sommige mensen zijn nooit tevreden met wat ze hebben)
- geen haan die er Naar kraait (=niemand zal het weten)
- geen Naam mogen hebben (=niets te betekenen zijn)
- geen Nagel hebben om zijn gat te krabben (=heel erg arm zijn)
- geen oren hebben Naar iets (=ergens niet naar willen luisteren)
- geen tien paarden brengen me daar Naar toe. (=in geen geval ga ik daar naar toe)
- gekken en dwazen schrijven hun Namen op deuren en glazen (=dwazen doen gekke dingen)
- geNade vinden (=ergens geen straf voor krijgen of iets niet toegerekend worden)
- geNade voor recht laten gelden (=de straf kwijtschelden)
331 betekenissen bevatten `Na`
- je achter de oren krabben (=door een onverwachte, zorgelijke ontwikkeling tot Nadenken gestemd zijn)
- een Babylonische spraakverwarring (=door elkaar spreken zonder Naar elkaar te luisteren en elkaar niet verstaan)
- niet door mensenhanden gebouwd (=door God of Natuur tot stand gebracht)
- de regen schuwen en in de sloot vallen (=door iets oNaangeNaams te ontwijken in nog groter problemen komen)
- het paard van Troje binnenhalen (=door onNadenkendheid of onnozelheid de vijand toelaten)
- eigen roem/lof stinkt (=door over jezelf op te scheppen maak je een Nare indruk)
- met een waterzeil thuiskomen (=doorNat zijn)
- leven als een god in Frankrijk (=een aangeNaam en zorgeloos leven hebben)
- op de lappen (=een beetje opgekNapt - op stap om te drinken)
- een eed met boter bezegeld. (=een belofte zonder echte intentie om de belofte Na te komen)
- een uiltje knappen (=een dutje doen (zogeNaamd een vlinder vangen))
- tussen beurs en geweten geplaatst zijn (=een fiNancieel goede - maar misdadige - zaak kunnen doen)
- een klein lek doet een groot schip zinken (=een geringe oNachtzaamheid kan tot grote schade leiden)
- je mag wel ergens anders honger krijgen, als je thuis maar komt eten. (=een getrouwde man mag wel met kNappe meisjes flirten, daar moet het bij blijven.)
- een goede naam is beter dan olie (=een goede Naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugeNaar zijn)
- een heilig huisje (=een herberg - een (voor de betrokkene) oNaantastbare waarheid)
- de kunst gaat om brood (=een kunsteNaar verdient moeizaam z`n brood)
- de nacht is een goede raadsman. (=een Nachtje slapen is goed bij het nemen van beslissingen)
- hoe eerder dood, hoe eerder begraven. (=een Nare klus beter niet uitstellen)
- een lijk in de kast (=een oNaangeName erfenis)
- in de fout gaan (=een oNaanvaardbaar of strafbaar feit begaan)
- een tegenslag (=een onverwacht Nadelig feit of voorval)
- nood doet zelfs oude vrouwen rennen (=een onverwachte situatie kan verrassende kwaliteiten Naar boven brengen (vergelijkbaar met `angst geeft vleugels`))
- een onbekookt plan (hebben) (=een plan hebben waar niet goed over is Nagedacht)
- een aap op de schouder hebben (=een probleem hebben waar je niet vaNaf komt.)
- zo rood als een kreeft (=een rode kleur hebben. (kreeft wordt kNalrood tijdens het koken))
- rusten aan abrahams` borst (=een rustig, aangeNaam leven leiden)
- het ijs breken / het ijs is gebroken (=een vriendelijk gesprek op gang brengen Na een kil begin)
- een lulletje rozenwater (=een weinig dyNamisch persoon)
- water naar de zee dragen (=een zinloos karwei opkNappen)
- eerst oompje en dan oompjes kinderen (=eerst ik, daarNa de anderen)
- je woorden kauwen (=eerst Nadenken en dan pas spreken)
- niet over een nacht ijs gaan (=eerst Nadenken voor men iets doet - geen risico`s nemen)
- de gek in de mouw dragen (=eigeNaardigheden verbergen voor anderen)
- tussen twee stoelen in de as vallen (=er bekaaid vaNaf komen)
- er een nachtje over willen slapen (=er eerst over Na willen denken)
- tegen de paal lopen (=er slecht vaNaf komen)
- er een vuile pijp aan roken (=er veel Nadeel van ondervinden)
- er zouden geen achterklappers zijn waren er geen aanhoorders (=er wordt alleen geroddeld als er ook Naar geluisterd wordt)
- er zijn meer hondjes die Fikkie heten (=er zijn meer mensen/etc. met dezelfde Naam)
- iets wikken en wegen (=erg lang over iets Nadenken en alle voors- en tegens afwegen)
- iemand de voet kussen (=erg onderdanig Naar iemand doen)
- de nacht brengt raad. (=ergens een Nachtje over slapen leidt tot betere beslissingen of oplossingen)
- met de muts naar iets gooien (=ergens geen zorg aan besteden / er een slag Naar slaan, erNaar raden)
- geen oren hebben naar iets (=ergens niet Naar willen luisteren)
- aan de latten hangen (=ermee ophouden - bijNa bankroet zijn)
- bot vangen (=erNaast pakken, het niet krijgen)
- aan de ene voet een schoen, de ander blootvoets (=evenwicht is voorNaamst)
- het hoofd boven water houden (=fiNancieel rondkomen, juist genoeg geld hebben om te kunnen leven)
50 dialectgezegden bevatten `Na`
- da smokt Na jeir (=dat proeft Naar aarde) (Sint-Katelijne-Waver)
- da stik zoe Na nie (=dat komt niet zo Nauw) (Munsterbilzen - Minsters)
- Da zijn nà toch gien doeningen he (=Dat zou men niet mogen doen) (Zelzaats)
- da'k Na nekieër wiste... (=als ik nu eens wist...) (Kaprijks)
- da' s Na wel muug veel (=Dat is nu wel heel veel) (Antwerps)
- daa kraag ik Na es de weubes van sè (=daar krijg ik het van op mijn heupen) (Londerzeels)
- dae ès bekans noeë pieringëland (=hij is op sterven Na dood) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae höbbe ze ’t leileid aangedaon (=hij kan er Na lang aandringen niet meer onderuit) (Heitsers)
- dae is ' m weer van de sjöp gesprònge (=iemand die opgekNapt is Na een (bijNa) fatale ziekte) (Steins)
- dae zë kèèëskë geet stilaoën aut (=hij is op sterven Na dood) (Munsterbilzen - Minsters)
- dags Nar/noar (=daags Na) (Wichels)
- dao kriegs se slieë tenj van (=daar krijg je stroeve tanden van (bijv. Na het eten van spiNazie)) (Heitsers)
- dat geet wol baet (=dat bekoelt wel Na een tijdje) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat kimp zoe Na nie (=dat steekt niet zo Nauw) (Bilzers)
- dat kump zoe Na nie (=dat komt niet zo Nauw) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat’m Na ne kieër kost zwijgen (=dat hij nu 's kon zwijgen) (Meers)
- datei maai Na gepakt sè (=Dat was emotioneel) (Antwerps)
- de bèd baeter daud aste gee laeve mei hëbs (=er is leven Na de dood) (Munsterbilzen - Minsters)
- de bende Verstuyft [beruchte bende Na WOI] (=een drukke groep mannen) (Wichels)
- de bès pas ne goeje as te èn de grond stiks (=Na je dood wordt er misschien wat goeds over je verteld) (Munsterbilzen - Minsters)
- de bès zjus ne papëgoj ! (=jij zegt maar alles Na !) (Munsterbilzen - Minsters)
- de bèste Pruus haet nog ein paerd gestaole (=geen enkele Duitser werd vertrouwd (uiteraard gezegde van in en Na de oorlog)) (Heitsers)
- de deugd van e vêrke is pas Nao zienen doeëd te mêrke (=Na je dood word je pas erkend) (Weerts)
- de kieks mér (=denk nog maar eens Na) (Bilzers)
- de kieks mèr (=denk maar rustig Na) (Munsterbilzen - Minsters)
- de konegin mot ook schijte, daggie dat-ie lekker rook (=als er iemand commentaar heeft Na je toiletbezoek) (Rotterdams)
- De polis stelt Na een onderziek in eomda ze 't goe megeloëk vinge data geld me krimineel zokes te moken heet (=De politie stelt een onderzoek in, omdat zij het niet onwaarschijnlijk acht dat het geld te maken heeft met een criminele activiteit) (Holsbeeks)
- de vlucht van egjipte doen (=vlug weg Na een bezoekje) (Kaprijks)
- de zon konste pas wardiëre asse aater de wolke autkump (=Na regen komt zonneschijn) (Bilzers)
- Den owet Na zene awe (=een aardje Naar zijn vaartje) (Mols)
- Der bint leu dee nich van gedachtn veraandert; mer dee deankt nooit noa (=Er zijn mensen die nooit van gedachte veranderen, maar deze mensen denken dan ook nooit Na) (Twents)
- Der komt wel een skeet Na (=Het is nu wel mooi weer, maar het kon wel eens in onweer eindigen) (Zaans)
- deur d'n duur (=Na een zekere termijn) (Waregems)
- die komt er op gien stukk'n noa (=die komt er bij lange Na niet) (Westerkwartiers)
- Doe da Na tegoei (=Doe dit nu goed) (Sint-Katelijne-Waver)
- doe kins ’t dien kinjer baeter mèt ein werm handj gaeve as mèt ein kaoj (=je kunt je kinderen beter bij leven iets cadeau doen dan Na de dood) (Heitsers)
- Doe ta Na tegoei (=Doe dit nu goed) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- doent mor ies noar dor meugen der veel achterkommen (=doe het maar eens Na dat kunnen er niet veel) (Sint-Niklaas)
- dür te gon fietse hochter ferm opzenen ojem getréd (=Na het fietsen was hij volledig buiten adem) (Bilzers)
- ee-m stille ween (=bidden voor en Na 't eten) (Lutters)
- een keirmesse es een geiseling weird (=een zwaar hoofd Na een Nachtje uit) (Wetters)
- een koater hebb'n (=de dag Na een avondje flink stappen :) (Westerkwartiers)
- een slecht joar is nog gien slechte eeuw (=Na een slechte periode komt altijd weer een betere) (Westerkwartiers)
- Een trent nie (=Bij lange Na niet) (Geffes)
- een zende van 't geslee (g) 'n zwijn (=een portie voor de buur Na het slachten van een varken) (Waregems)
- eer dat je klaar bent (=Na het wachten totdat je klaar bent,) (Utrechts)
- ein doeëdskist haet geine trèkhaok (=je kunt niets meenemen Na je dood) (Heitsers)
- eind goed, aal goed (=als het Na veel inspanning allemaal goed afloopt) (Westerkwartiers)
- En nà goat dje oeg vuuge, hê. (=En nu ga je je gedragen, hé.) (Walshoutems)
- er iets uitlappen (=onverwachts iets zeggen zonder Na te denken) (Sint-Niklaas)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen