1961 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `EE`
- als de boter duur wordt, lEErt men het brood droog eten. (=als het niet anders kan, is men ook met minder tevreden.)
- als de kat om de hete brij hEEn draaien (=iets wel willen, maar het niet durven)
- als de kat zich wast, komt er gewis EEn gast (=als de kat zich wast komt er visite.)
- als de rechte Adam komt gaat Eva mEE (=gezegd van `n meisje dat liever niet wil trouwen)
- als de vos de passie prEEkt boer pas op je ganzen (=een huichelaar is niet te vertrouwen)
- als door EEn adder gebeten zijn (=opeens fel reageren)
- als door EEn repel getrokken (=zeer mager)
- als EEn blad van EEn boom veranderen/omkeren (=geheel anders gaan gedragen)
- als EEn blinde over de kleuren oordelen (=spreken alsof men een kenner is, over iets waar men niets van weet)
- als EEn bok op de haverkist (=wakend om de gelegenheid niet te laten voorbijgaan)
- als EEn donderslag bij heldere hemel (=een onverwachte gebeurtenis, die een grote schok teweeg brengt)
- als EEn feniks uit de as herrijzen (=na de totale vernietiging opnieuw opbouwen)
- als EEn furie tekEErgaan (=in razende woede tekeergaan)
- als EEn kip zonder kop (=zonder beraad, onbesuisd)
- als EEn lam ter slachtbank geleid worden (=weerloos zijn)
- als EEn lier (=zeer goed)
- als EEn lopend vuurtje (=zich snel verspreidend (van een bericht of nieuwtje))
- als EEn luis in iemands pels zijn (=iemand voortdurend in de weg lopen. Iemand tegenwerken)
- als EEn luis op EEn tEErton (=vorderen als een luis op een teerton: niet opschieten)
- als EEn marmot (=slapen als een marmot : diep, rustig)
- als EEn muis in de val zitten (=geen uitweg meer hebben)
- als EEn nachtkaars uitgaan (=in een gestaag tempo minder worden en eindigen)
- als EEn olifant in de porseleinkast (=buitengewoon onvoorzichtig of tactloos)
- als EEn pareltje in het goud zitten (=zich tussen aangename personen (buren) bevinden)
- als EEn pijl uit de boog (zijn) (=snel vertrekken)
- als EEn pilaarheilige (=onbeweeglijk, stijf)
- als EEn slak op EEn tEErton (=erg traag zijn)
- als EEn snoek op zolder (=totaal uit zijn element)
- als EEn spin in het web (=de persoon of organisatie waar alles om draait)
- als EEn tang op EEn varken passen/sluiten (=niet bij elkaar passen)
- als EEn tang op EEn varken slaan (=iets heeft totaal niets met een besproken onderwerp te maken)
- als EEn vis op het droge (=iemand die zijn draai niet kan vinden of daar niet thuis hoort)
- als EEn vlag op EEn modderschuit (=dat is veel te mooi voor die situatie)
- als EEn warm mes door de boter (=als iets erg makkelijk of geleidelijk gaat)
- als EEn zoutpilaar (=onbeweeglijk, stijf)
- als er één schaap over de dam is, volgen er mEEr (=als één persoon iets nieuws geprobeerd heeft, durven anderen ook wel)
- als hadden gewEEst is, is hebben te laat. (=niet zeuren over gedane zaken)
- als haringen in EEn ton zitten (=zich erg dicht op elkaar bevinden)
- als het gEEn broertje is dan is het EEn zusje. (=het is één of het ander)
- als het hemd scheurt dan hEEft het EEn gat (=wees niet vooraf al nodeloos bezorgd)
- als het huis volbouwd is brEEkt men de steigers af (=als het doel bereikt is, vergeet men de helpers)
- als het kind maar EEn naam hEEft (=passend of niet, je moet het kunnen noemen (een naam geven))
- als het melk regent, staan mijn schotels omgekEErd (=wanneer ergens iets voordeligs te verkrijgen valt, loop ik het steevast mis)
- als het voeten hEEft (=als de omstandigheden gunstig zijn)
- als Ieren en Britten op één land (=twee aartsvijanden in één ruimte)
- als je alles van tevoren wEEt, ga je liggen voor je valt (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als je alles van tevoren wist, dan kwam je met EEn dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als je hem EEn vinger gEEft, nEEmt hij de hele hand (=als je iemand een beetje helpt, wil diegene altijd je hulp)
- als je vEEl EEt, dan ben je lelijk als je dood bent. (=waarschuwing tegen te veel eten.)
- als men van de duivel sprEEkt trapt men hem op zijn staart (=degene waarover men spreekt, laat zich dikwijls op dat moment zien)
2307 betekenissen bevatten `EE`
- als de herder dwaalt dolen de schapen (=als de leider het verkEErd doet weten de mensen die hem volgen niet wat ze doen moeten)
- liggende maan, staande matrozen. (=als de maan op zijn kant staat komt er storm op zEE)
- mal moertje mal kindje (=als de moeder te vEEl toegEEft zal het kind niet deugen)
- de ratten verlaten het zinkende schip (=als de omstandigheden verslechteren denken sommigen allEEn aan zichzelf en vertrekken)
- vis begint aan de kop te stinken (=als EEn bedrijf EEn slecht management hEEft)
- vele handen maken licht werk (=als EEn karwei samen wordt opgepakt is het snel en gemakkelijk gedaan)
- na gedane arbeid is het goed rusten (=als EEn klus geklaard is kan men er tevreden op terug kijken)
- waar meerderman komt moet minderman wijken (=als EEn machtig persoon iets zegt, moet de minder machtige zwijgen)
- als er één schaap over de dam is, volgen er meer (=als één persoon iets nieuws geprobEErd hEEft, durven anderen ook wel)
- eén rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand (=als één persoon uit EEn groep zich misdraagt, wordt de hele groep erop aangekeken. / EEn negatieve beïnvloeding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.)
- als `t schip zinkt dan zinkt ook de lading (=als EEn zaak bankroet gaat, dan is men mEEstal ook alles kwijt)
- de kat de bel aanbinden (=als EErste EEn begin maken aan iets moeilijks (EEn lastige klus of EEn ingewikkeld gesprek))
- de spits afbijten (=als EErste ergens aan beginnen aan iets moeilijks)
- als het hek van de dam is lopen de varkens in het koren (=als er gEEn toezicht is springen kinderen of ondergeschikten uit de band)
- als de kat van honk is dansen de muizen op tafel (=als er gEEn toezicht is, doen de ondergeschikten hun zin)
- komt tijd komt raad (=als er genoeg tijd overhEEn gaat, komt de oplossing vanzelf)
- waar aas is vliegen kraaien (=als er iets te halen valt staat iederEEn vooraan)
- hoe meer vis, hoe droever water (=als er mEEr mensen komen valt er minder te verdelen (erfenissen))
- aan een boom zo vol geladen, mist men een twee pruimpjes niet (=als er van iets grote hoevEElheden zijn, kan er wel wat gemist worden)
- als het huis volbouwd is breekt men de steigers af (=als het doel bereikt is, vergEEt men de helpers)
- het is maar een weet (=als het EEnmaal bekend is, is het niet moeilijk mEEr)
- berouw komt na de zonde (=als het EEnmaal gebeurd is komt pas de berouw)
- als het schip lek is, gaan de ratten van boord. (=als het verkEErd loopt, laten valse vrienden je in de stEEk)
- allemans werk is niemands werk. (=als iederEEn verantwoordelijk is, doet niemand het daadwerkelijk.)
- als de maan vol is schijnt ze overal (=als iemand gelukkig is, kan iederEEn dat zien)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met EEn naderend problEEm, dan moet het problEEm maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- dun door de broek lopen. (=als iets niet mEE zal vallen)
- eén kwade dag maakt de winter niet. (=als iets verkEErd gaat, hoeft nog niet alles verkEErd te gaan.)
- lieg ik, dan lieg ik in commissie (=als ik niet de waarheid vertel komt dat omdat ik niet beter wEEt of vertel wat anderen vertellen)
- als honden konden bidden zou het kluiven regenen (=als is EEn niet ter zake doende opmerking)
- je kan niet alle meisjes haten om één (=als je bent getrouwd wilt dat niet zeggen dat vrouwen je niet mEEr interesseren)
- wie zijn ogen sluit, waant zich in Rome (=als je de realiteit negEErt, ben je niet bewust van wat er werkelijk gaande is.)
- laat je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet (=als je EEn ander geld gEEft kun je dat beter stilhouden want anderen hoeven het niet te weten)
- wie kaatst kan/moet de bal verwachten (=als je EEn ander plaagt, kun je verwachten dat die jou terug gaat plagen)
- gedeeld geheim, verloren geheim. (=als je EEn geheim doorvertelt is het gEEn geheim mEEr)
- een pakje wordt een zakje. (=als je EEn problEEm niet aanpakt kan het zich uitbreiden en erger worden.)
- wie a zegt moet ook b zeggen (=als je EEnmaal ergens aan begonnen bent, moet je het ook afmaken)
- een zuiver geweten is het beste oorkussen. (=als je EErlijk bent slaap je gerust)
- een vliegende kraai/vogel vangt/vindt altijd wat (=als je er maar op uit gaat, vind je altijd wel wat in je voordEEl)
- wie scheep is moet varen (=als je ergens aan begonnen bent moet je er mEE voortdoen)
- genoeg voor een heel weeshuis. (=als je ergens hEEl vEEl van hebt)
- wie het dichtst bij het vuur zit, warmt zich het meest (=als je ergens nauw bij betrokken bent, geniet je het mEEste voordEEl ervan)
- wie niet wil, die niet zal (=als je gEEn interesse hebt, moet je er ook gEEn dEEl van uitmaken)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor EEn ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- wie zwijgt, stemt toe (=als je het ergens niet mEE EEns bent, moet je het zeggen)
- niet geschoten is altijd mis (=als je het niet probEErt, komt er ook niks van)
- elke dag een draadje is een hemdsmouw in een jaar (=als je iedere dag EEn bEEtje doet komt het karwei uiteindelijk klaar)
- allemans vriend is allemans gek. (=als je iederEEn te vriend wil houden, zal men misbruik van je maken.)
- als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand (=als je iemand EEn bEEtje helpt, wil diegene altijd je hulp)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor gEEn toestemming is gevraagd kan het achteraf niet mEEr geweigerd worden omdat het al gebeurd is)
50 dialectgezegden bevatten `EE`
- a EE zjEEr voetn (=hij hEEft te vEEl gedronken) (ninoofs)
- a EE zjou (=hij hEEft gEEn geluk) (Meers)
- aa EE in main roâpe geschéte (=hij hEEft mij gedwarsboomd) (Gents)
- Aa èè zèè keiske al twiê kante opgebrand (=Hij hEEft goed gelEEfd) (Hals)
- aalk tsijne, ten EE de koue niets (=ieder het zijne, dan is er niets voor het kwade (de duivel) ) (Lokers)
- ae EE 't spek oan zèen biën (=hij zit in EEn lastig parket) (Wichels)
- ae EE zèen kazakken gekieërd (=hij is totaal van mening / van partij veranderd) (Wichels)
- ae EE zèen pèep oan merten gegeven, zèene körf gezet, zèene klopper gezet, zèen kèes uitgebloaz'n; ae es't goan zeggen (=hij is dood) (Wichels)
- ae EE zèene conzjEE (=hij is ontslagen / zijn relatie is beëindigd) (Wichels)
- ae vangt / sloat d'r neffen / droat deur / zie ze vliegen / EE ne slag van de meulen g'ad (=hij is gek) (Wichels)
- amaai gaai kunt nogal EE zoag spanne, zenne (=tegen iemand die blijft zeuren) (Antwerps)
- aon EE zEEl trèkke (=samenspannen) (Munsterbilzen - Minsters)
- baeter en haaf EE as ne liëge dojer (=beter één vogel in de hand dan tien in de lucht) (Munsterbilzen - Minsters)
- baeter ën haaf EE dan ne lieëgen dop (=beter iets dan niets) (Munsterbilzen - Minsters)
- da blef nie mooistaon EE (=daar kun je niet mEE blijven aankomen) (Oudenbosch)
- da daarde nie gedocht EE (=daar kijk je van op he) (Oudenbosch)
- Da vramens EE vEEl volk in de stoase (=Die jongedame hEEft EEn stevige boezem) (aalters)
- da zEEde van EE (=ik ben het niet) (Rous (Sint-Genesius-Rode))
- daaj èe zoe sjerp assë mes (=dat is EEn scherpe) (Munsterbilzen - Minsters)
- daaj kanner EE nie kwijt (=ze kan niet doen wat ze wil) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae zoet mette dik EE én zen broek (=hij dEEd ze bijEEn) (Bilzers)
- Daine EE letters geite (=Die hEEft gestudEErd) (Rotselaars)
- dan zijde wir un bietje tuis EE (= () vertrouwd als vroeger) (Oudenbosch)
- das hin werk EE (=gEEn manier) (Zeeuws)
- de bès ët nie wiëd dat ich ook mér éé woëd aoën dich vaul maok (=je bent mijn aandacht niet waard) (Munsterbilzen - Minsters)
- de duvel EE wir op stelte gereje (=hier en daar zijn er mensen plotseling overleden) (Oudenbosch)
- de kleine EE nuwe klirkes (=de baby hEEft nieuwe klEErtjes) (Oudenbosch)
- de we-reld draait deur EE / de tijd gao deur EE (=alles gaat voorbij he) (Oudenbosch)
- De weirld is ne grwote zwienebak, en die mEEst sloebert EE mEEst! Verwant met: de stoetste wezels zuupen de grootste eiers. (=Egoisme volkswijsheid) (West-Vlaams)
- dea zuupt wie EE moehzeloak (=iemand die vEEl drinkt) (Heerlens)
- Den dieën EE zEEkre in nun peirdestront gebloazen, zijn totte stoa vol mEE sproet' n. (=Hij hEEft EEn gezicht met sproeten.) (Evergems)
- den dienn éé nun drooi tevele gaat; i ë uñ veize loss; i ë ne slaach van de meulñ gaat (=die is zot) (Oudenaards)
- den doktoor éé me goe gevisitEErd (=de dokter hEEft mij goed onderzocht) (Sint-Niklaas)
- den doktoor EE min vodder mismEEsterd (=de dokter hEEft mijn vader niet goed behandeld) (Sint-Niklaas)
- den domsten boer EE de dikste petetten (=Domme mensen hebben het mEEste geluk) (Lokers)
- dich bès mich ëe (sjaun) përtrèt (=je zijt er me EEntje !) (Munsterbilzen - Minsters)
- Die 'brië EE lat het brië hang'n (=Die wEElde hEEft het laten zien) (Harelbeeks)
- Die EE din ne koeiestroont geblouzen. (=EEn persoon met vEEl sproeten) (Bevers)
- die EE nogal troet auen eur gat angen (=zij is aanstellerig vEEleisend) (Lokers)
- die EEs alle vijf nie, die eé tur mor twEE en nen bezekoek, die is nen toer te lank op de meulen blijven zitten (=die man is lichtjes mentaal gehandicapt) (Sint-Niklaas)
- die kjeirel éé vloûn (=die kerel hEEft vlooien) (Sint-Niklaas)
- Dieje EE schitte oan ze'n gat (=Dat is iemand met vEEl geld) (Brechts)
- dien EE d' en grondsmokske (=klein van gestalte zijn) (Antwerps)
- dien ée oere gelak soeptelloere (=luistervink) (Antwerps)
- Doar EE 't ij zijn broek aan gescheurd (=Daar hEEft hij verlies aan geleden) (Hansbeeks)
- doar EE kik ne grui'el van (=daar gruwel ik van) (Waregems)
- è EE 't spek å zijn klüeten (=het is EEn verliezer) (Zeels)
- e EE de noot no ze pékke/moe(j)ke (=de appel valt niet ver van de boom) (Rotselaars)
- è éé faneigens gelijk (=natuurlijk hEEft hij gelijk) (Sint-Niklaas)
- é EE te lange op de meulekes gezEEt'n (=iemand die wartaal uitkraamt) (Lochristis)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
