68 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `jv`
- aan de balk schrijven (=nota nemen van iets ongewoons)
- aan de pan blijven hangen/kleven (=zich om bestwil ergens mee bemoeien maar er slecht afkomen)
- aan de schors blijven hangen (=iemand of iets alleen op het uiterlijk beoordelen)
- aan de strijkstok blijven hangen (=geld dat aan een goed doel wordt besteed verdwijnt voor een groot deel bij mensen die oneerlijke onkosten maken)
- aan iets blijven hangen (=ergens verstrikt in raken, ermee bezig blijven)
- achter de schermen blijven (=geen bekendheid ergens mee willen krijgen terwijl diegene het wel bedacht heeft)
- altijd de oude knecht blijven (=geen vorderingen maken (ook geen achteruitgang))
- bezoek en vis blijven drie dagen fris (=je moet geen gasten te lang laten logeren want dan ga je je aan hun gewoonten ergeren)
- bij de tekst blijven (=bij het oorspronkelijke plan blijven)
- bij moeders pappot blijven (=thuis blijven - enkel spreken over iets waar men iets over weet)
- bij zijn positieven blijven (=blijven opletten)
- binnen de perken blijven (=zodanig beperkt blijven dat het niet te veel overlast of schade veroorzaakt)
- botten blijven platvis (=als je dom bent dan blijf je dat)
- buiten schot blijven (=niet worden aangetast)
- buiten spel blijven (=(willen) proberen niet betrokken te zijn)
- daar kun je ketelaar van blijven (=dat zal niets opbrengen)
- de bui over laten drijven. (=niet reageren op een moeilijke situatie)
- de haringvijver (=de Noordzee)
- dwazen en gekken schrijven hun namen op deuren en hekken (=dwazen doen gekke dingen)
- een bedrijvige Martha zijn (=een zeer ijverige vrouw zijn (Martha= bijbels symbool voor hardwerkende huisvrouw))
- een gek en zijn geld blijven nooit lang bij elkaar (=geld uitgeven aan nutteloze en onnodige dingen)
- een houten/stijve Klaas zijn (=nooit iets leuks willen)
- een wig drijven tussen (=een splitsing of misverstand bewerken)
- een wig drijven tussen twee personen (=ervoor zorgen dat ze ruzie krijgen)
- een wigge drijven tussen (=een splitsing of misverstand bewerken)
- er koksgast van blijven (=er niets van krijgen , er geen vooruitgang mee maken)
- gasten en vis blijven maar drie dagen fris. (=je moet als gast niet te lang blijven.)
- gekken en dwazen schrijven hun namen op deuren en glazen (=dwazen doen gekke dingen)
- geliefdes kijven doet liefde bedrijven. (=na een ruzie tussen geliefden volgt liefde)
- het antwoord schuldig blijven (=het antwoord niet kunnen geven)
- het kastje bij het muurtje laten blijven (=de dingen niet gaan overdrijven)
- het vet wil boven drijven. (=rijke mensen willen domineren)
- iemand een smet aanwrijven (=iemand van iets beschuldigen)
- iets in je vaandel schrijven. (=een principe waar je je per se aan vast wilt houden)
- iets op de spits drijven (=iets verergeren of escaleren.)
- iets op je buik kunnen schrijven (=iets wel kunnen vergeten, dat wat je wilde gaat niet door)
- in gebreke blijven (=zijn taak (belofte) niet uitvoeren)
- in zijn vaandel schrijven (=in zijn programma opnemen)
- in zulke vijvers vangt men zulke vissen (=van dat slag volk mag men dat verwachten)
- je de wet niet voor laten schrijven (=geen bevelen accepteren van een ander)
- kunnen lezen en schrijven (=al lange tijd goede diensten bewezen hebben)
- met de gebakken peren blijven zitten (=voor de moeilijkheden opdraaien)
- met de klompen van het ijs blijven (=zich met iets niet inlaten)
- met de vork schrijven (=afzetten, meer kosten rekenen dan werkelijk gemaakt)
- met dubbel krijt schrijven (=te veel aanrekenen)
- met geen pen te beschrijven zijn (=iets niet met woorden kunnen zeggen)
- met lege handen achterblijven (=niets meer hebben)
- om over naar huis te schrijven (=erg bijzonder)
- onder de neus wrijven (=duidelijk zeggen wat er van gevonden wordt)
- onder de schoenzolen schrijven (=ergens niets van terecht komen)
86 betekenissen bevatten `jv`
- de zweep erop leggen (=afdrijven, opjagen)
- je snor drukken (=afwezig blijven / zijn werk niet doen)
- er is geen ijs of het kost mensenvleis (=als er ijs op de sloten en vijvers ligt, verdrinken er altijd mensen)
- recht door zee gaan (=altijd eerlijk blijven/zijn)
- bij de tekst blijven (=bij het oorspronkelijke plan blijven)
- exempli gratia (=bijvoorbeeld)
- verbi causa (=bijvoorbeeld)
- verbi gratia (=bijvoorbeeld)
- vasthouden aan een strootje (=blijven hopen op een kleine kans.)
- bij zijn positieven blijven (=blijven opletten)
- je kop erbij houden (=blijven opletten, aandacht vasthouden)
- op de been blijven (=blijven staan; niet ziek worden; niet verslagen worden)
- daar is een haartje in de boter (=daar is ruzie of wrijving)
- dat gaat je niet in de kouwe/koude kleren zitten (=dat is heel ingrijpend. Daar ben je niet snel overheen (bijvoorbeeld een traumatische ervaring))
- dat spreekt boekdelen (=dat is overduidelijk, bijv. `zijn gezicht spreekt boekdelen`)
- dat houdt me op de been (=dat zorgt ervoor dat ik door kan blijven gaan; daardoor houd ik het vol)
- het kastje bij het muurtje laten blijven (=de dingen niet gaan overdrijven)
- de rokende vlaswiek niet uitblussen (=de ijverigheid niet doven)
- je huiswerk maken (=de liefde bedrijven)
- de krenten uit de pap halen (=de meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bestemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- bot gegeten hebben (=dom geboren zijn en zo blijven)
- reageren met de voeten (=door ergens weg te gaan, weg te blijven of niet meer terug te keren, aangeven dat men niet tevreden is)
- zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als kastelen (=door zuinig en ijverig te zijn, kan men veel bereiken)
- in de pen klimmen (=een brief gaan schrijven)
- naar de pen grijpen (=een brief schrijven)
- een verborgen agenda hebben (=een doel hebben dat voor de anderen verborgen gehouden wordt, bijvoorbeeld in een samenwerkingsverband)
- op je Pegasus stijgen (=een gedicht schrijven)
- je mag wel ergens anders honger krijgen, als je thuis maar komt eten. (=een getrouwde man mag wel met knappe meisjes flirten, daar moet het bij blijven.)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengestelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- het tij keren (=een ontwikkeling stoppen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het toenemen van zinloos geweld. Zie getij)
- een bedrijvige Martha zijn (=een zeer ijverige vrouw zijn (Martha= bijbels symbool voor hardwerkende huisvrouw))
- voor ogen houden/staan (=er steeds rekening mee blijven houden)
- je pen in gal en alsem dopen (=erg negatief of kwetsend schrijven)
- je pen in alsem dopen (=erg negatief of kwetsend schrijven)
- een gezicht als een oorwurm trekken (=erg ontevreden kijken (omdat er bijv. iets gedaan moet worden))
- uit de hengstebron gedronken hebben (=erg veel gedichten schrijven)
- voor anker gaan (=ergens gaan wonen en langer verblijven)
- als sneeuw voor de zon verdwijnen (=ergens niets van over blijven)
- er zijn tenten opslaan (=ergens verblijven, zich ergens vestigen)
- aan iets blijven hangen (=ergens verstrikt in raken, ermee bezig blijven)
- eten en drinken houdt lijf en ziel bijeen. (=eten en drinken blijven levensbehoeften.)
- geen voetbreed wijken (=hard op zijn standpunt blijven)
- een Keulse reis doen (=heel lang wegblijven)
- bergafwaarts gaan (=het gaat steeds slechter, bijvoorbeeld met iemands gezondheid)
- het mag geen naam hebben (=het is onbetekenend (bijvoorbeeld een verwonding))
- het kan verkeren (=het kan veranderen, de dingen blijven niet zoals ze zijn)
- jong geleerd is oud gedaan (=hoe eerder men iets leert, des te langer de vaardigheid zal blijven)
- voor het blok zetten (=iemand onverwacht in een lastige positie brengen; bijvoorbeeld iemand dwingen te reageren die dat eigenlijk niet wil, of iemand dwingen een keuze te maken.<>)
- goedkoop is duurkoop (=iets goedkoops kan later kosten veroorzaken, bijvoorbeeld door slechte werking, reparaties of onderhoud)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
