229 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `Rs`
- aan de schoRs blijven hangen (=iemand of iets alleen op het uiterlijk beoordelen)
- aan een oud dak moet je veel heRstellen (=verouderde zaken vergen nu eenmaal onderhoud)
- aan het veRstand brengen (=duidelijk maken)
- aan zijn eeRste leugen niet gebaRsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- al zijn kruit veRschoten hebben (=geen verdere oplossingen meer weten - niet meer verder kunnen)
- al zijn patronen veRschieten (=alle mogelijkheden uitproberen)
- alle molenaaRs zijn geen dieven (=scheer niet iedereen over dezelfde kam)
- alle registeRs opentrekken (=z`n uiterste best doen)
- alle vrijeRs zijn rijk. (=door verliefdheid de negatieve dingen van je partner niet zien)
- als bij toveRslag (=zeer snel, plotseling)
- als de boeren niet meer klagen en de pastooRs niet meer vragen, dan nadert het einde der dagen (=sommige mensen veranderen nooit)
- als een dondeRslag bij heldere hemel (=een onverwachte gebeurtenis, die een grote schok teweeg brengt)
- als een nachtkaaRs uitgaan (=in een gestaag tempo minder worden en eindigen)
- als een olifant in de poRseleinkast (=buitengewoon onvoorzichtig of tactloos)
- als een vlag op een moddeRschuit (=dat is veel te mooi voor die situatie)
- als hameRstuk behandelen (=het voorstel zonder discussie aannemen)
- als het huis volbouwd is breekt men de steigeRs af (=als het doel bereikt is, vergeet men de helpers)
- ambt geeft veRstand. (=een baan gekregen hebben zonder er iets van af te weten)
- aRs longo vita brevis (=de kunst blijft lang en het leven is kort) (Latijn)
- bakkeRskinderen eten oud brood. (=aan het vak dat men uitoefent, besteedt men in zijn directe omgeving weinig aandacht.)
- beter rapen aan eigen dis dan eldeRs vlees of vis (=oost West thuis best)
- beter thuis rapen eten dan eldeRs gebraad. (=thuis is het altijd nog het beste.)
- beuRs op de knip / Hand op de knip (=geen geld (meer) uitgeven)
- bij gebrek aan brood eet men koRstjes van pasteien (=bij gebrek aan het goedkope, het dure gebruiken)
- bij gebrek aan brood eet men koRstjes van pasteien. (=bij gemis aan het gewone moet men zijn toevlucht soms wel tot iets duurders nemen.)
- bij moedeRs pappot (=thuis)
- bij moedeRs pappot blijven (=thuis blijven - enkel spreken over iets waar men iets over weet)
- binnenskameRs gebleven (=geheim gebleven)
- boerenveRstand (=zonder scholing toch slim zijn)
- brede schoudeRs hebben (=veel kunnen verdragen)
- daar kan de schooRsteen niet van roken (=dat brengt niets op / men kan niet alleen van vriendelijke woorden leven)
- daar moet de schooRsteen van roken (=dat moet de inkomsten voortbrengen. Daar moeten we van bestaan)
- dat is veRs twee. (=dat is voor later)
- de baaRs vergallen (=de zaak laten mislukken)
- de bom is gebaRsten (=een langdurige spanning of conflict is tot een uitbarsting gekomen)
- de doRsende os zult gij niet muilbanden (=iemand die voor je werkt moet je goed behandelen)
- de eeRste klap is een daalder waard (=een goed begin is het halve werk)
- de eeRste stoot opvangen (=de eerste problemen opvangen)
- de eeRste viool spelen (=het hoogste woord hebben en de baas spelen)
- de grote kaaRs gaat uit (=de zon gaat onder)
- de HebreeëRs bouwden het, maar de Egyptenaren hebben het. (Exodus 1:11-14) (=het vuile werk door anderen opknappen en het resultaat zelf pakken)
- de hete aardappel dooRspelen (=iemand anders de vervelende klus laten opknappen)
- de kraaienmaRs blazen (=dood gaan)
- de kruik gaat zo lang te water tot ze baRst/breekt (=als men steeds risico`s blijft nemen, gaat het een keer mis)
- de kruik gaat zolang te water tot zij baRst (=alles heeft zijn beperkingen)
- de laatste loodjes wegen het zwaaRst (=het afwerken is vaak het lastigst)
- de paternosteRs aandoen (=boeien aandoen)
- de rode cijfeRs (=de verliescijfers)
- de schoudeRs eronder zetten (=zich voor iets inspannen)
- de schoudeRs ophalen (=er zich niets van aantrekken - er niets over willen weten)
425 betekenissen bevatten `Rs`
- de oude mens afleggen (=(en de nieuwe aantrekken) een nieuw leven beginnen - beteRschap beloven)
- aan de vruchten kent men de boom (=aan de nakomelingen kent men de oudeRs)
- aan de voeten van Gamaliël zitten (=aandachtig luisteren naar de les die een wijs peRsoon meegeeft)
- geen ding betert door ouderdom (=alles veRslijt door de ouderdom)
- het ene woord haalt het andere uit (=als de ene peRsoon een grote mond opzet, krijgt die dat van de ander terug)
- de ratten verlaten het zinkende schip (=als de omstandigheden veRslechteren denken sommigen alleen aan zichzelf en vertrekken)
- waar meerderman komt moet minderman wijken (=als een machtig peRsoon iets zegt, moet de minder machtige zwijgen)
- als er één schaap over de dam is, volgen er meer (=als één peRsoon iets nieuws geprobeerd heeft, durven anderen ook wel)
- eén rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand (=als één peRsoon uit een groep zich misdraagt, wordt de hele groep erop aangekeken. / Een negatieve beïnvloeding van één peRsoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.)
- de kat de bel aanbinden (=als eeRste een begin maken aan iets moeilijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
- de spits afbijten (=als eeRste ergens aan beginnen aan iets moeilijks)
- er is geen ijs of het kost mensenvleis (=als er ijs op de sloten en vijveRs ligt, verdrinken er altijd mensen)
- als oude honden blaffen, is het tijd om uit te zien (=als ervaren mensen waaRschuwen moet je luisteren)
- buiten zijn rekening gaan. (=als het andeRs loopt dan verwacht)
- als het huis volbouwd is breekt men de steigers af (=als het doel bereikt is, vergeet men de helpeRs)
- als de boter duur wordt, leert men het brood droog eten. (=als het niet andeRs kan, is men ook met minder tevreden.)
- opgestaan is plaats vergaan (=als je even wegloopt kan iemand andeRs op je stoel gaan zitten)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waaRschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- in de nood eet de duivel vliegen. (=als je in nood verkeert, stel je je tevreden met dingen die je andeRs zou weigeren.)
- een groene Kerstmis een witte Pasen. (=als KeRst warm is wordt Pasen koud)
- wat het huis verliest, brengt het weer terug (=als men iets in huis zoek maakt, komt het meestal vanzelf weer tevooRschijn)
- twee geloven op een kussen daar slaapt de duivel tussen (=als twee peRsonen van een veRschillend geloof trouwen, gaat het zelden goed)
- wanneer twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen (=als twee strijdende peRsonen of partijen zich richten op elkaar, kan een ander daarvan profiteren door zich datgene toe te eigenen waar om gestreden wordt)
- de pastoor gaat voor en de dominee loopt met hem mee (=altijd eeRst de machtige mensen, dan de mindere mens)
- draaien als een molen (=altijd meegaan met de heeRsende mening - naar de mond van de toehoorder praten)
- onder een gelukkig gesternte geboren zijn (=altijd vooRspoed hebben en gelukkig zijn)
- in een andere vorm gieten (=andeRs vooRstellen)
- uit de toon vallen (=andeRs zijn dan de anderen)
- april doet wat hij wil (=april geeft onvooRspelbaar weer)
- waar twee kijven hebben twee schuld (=beide peRsonen hebben schuld als ze ruzie met elkaar maken)
- aan de groene tafel zitten (=bestuuRslid zijn)
- de kerk in het midden laten (=bij een meningsveRschil geven beide peRsonen wat toe om het eens te worden)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. (=bij gemis aan het gewone moet men zijn toevlucht soms wel tot iets duurdeRs nemen.)
- bij de tekst blijven (=bij het ooRspronkelijke plan blijven)
- lege kisten, maken twisten. (=bij schaaRste onstaat ruzie)
- op je zenuwen leven (=bijna oveRspannen geraken)
- op de been blijven (=blijven staan; niet ziek worden; niet veRslagen worden)
- uit de klei getrokken (=boeRs)
- ze waren fout (=collaborateuRs en fascisten gedurende de Tweede Wereldoorlog)
- zoden aan de dijk zetten (=daadwerkelijk hulp veRschaffen)
- het is daar armoe troef (=daar heeRst grote armoede)
- dat is een stuk! (=dat is een aantrekkelijk peRsoon)
- dat is andere koek (=dat is heel iets andeRs)
- dat gaapt zo wijd als een oven (=dat is hoogst onwaaRschijnlijk)
- dat gaapt als een oven (=dat is onwaaRschijnlijk)
- dat is Beulemans Frans (=dat is slecht Frans spreken. In België zeggen de Vlamingen dat over Waals. WalloniëRs op hun beurt vinden Vlaams weer slecht Nederlands)
- dat is andere peper (=dat is wat andeRs, dat is moeilijker)
- dat is andere tabak (=dat is wat andeRs, dat is moeilijker)
- dat is andere tabak dan kanaster (=dat is wat andeRs!)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwaRs zit en dat gezegd moet worden)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
