41 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `oel`
- als paddenstoelen uit de grond schieten (=snel en in grote massa tevoorschijn komen)
- dat is een bal voor open doel (=dat is een opmerking waar een zeer voor de hand liggend weerwoord op gegeven kan worden)
- de boel aan kant maken (=opruimen)
- de boel de boel laten. (=tijdelijk afstand nemen van een lastige situatie of probleem)
- de boel erbij neergooien (=ermee stoppen)
- de boel in het honderd sturen (=in de war maken/verstoren)
- de grond onder zich voelen wegzinken (=beschaamd zijn , geen oplossing meer zien)
- de poten onder iemands stoel wegzagen (=iemands positie verzwakken)
- een dooie boel. (=een saaie bedoening)
- een gevoelige snaar raken (=iets ligt erg gevoelig bij iemand, belangstelling hebben voor een bepaald onderwerp en iemand die dan aandacht heeft ervoor)
- een schot voor open doel. (=iets zo eenvoudig dat het bijna onmogelijk is om te falen)
- een stoel in de hemel verdienen (=je door een goed werk onderscheiden)
- een stoelendans (=situatie waarbij mensen van functie wisselen)
- het aan zijn water voelen (=het instinctief aanvoelen)
- het doel heiligt de middelen (=alle middelen zijn toegelaten, zolang het doel maar bereikt wordt)
- het hoofd koel houden (=kalm blijven, zich niet door de spanning laten meeslepen)
- het op de klompen aanvoelen (=achterafgepraat - Dat had men kunnen weten)
- iemand (aan) de pols voelen (=iemand uithoren)
- iemand aan de tand voelen (=op strenge manier ondervragen)
- iemand de voeten spoelen (=iemand doen verdrinken / in zee verdrinken)
- iemands hete adem in je nek voelen (=merken dat een ander je bijna inhaalt; opgejut of opgejaagd worden)
- in koelen bloede iets doen (=geheel kalm en rustig iets doen, alsof er niets aan de hand is)
- je als een kat in een vreemd pakhuis voelen (=je ergens niet thuis voelen)
- je als een vis in het water voelen (=je helemaal op je plaats voelen)
- je geradbraakt voelen (=erg moe zijn en diverse pijnen hebben)
- je mening niet onder stoelen of banken steken (=je mening niet verbergen, openlijk voor je standpunten uit durven komen, bij voorbeeld van afkeuring van iets)
- je met de borst op iets toeleggen (=iets erg vlijtig beoefenen)
- je op je pik getrapt voelen (=je zwaar vernederd voelen)
- je voelhorens uitsteken (=trachten te achterhalen)
- mei koel en wak, veel koren in de zak. (=als het in mei nat en koud is wordt de opbrengst hoog)
- nattigheid voelen (=merken dat er iets niet klopt of iets niet goed gevonden wordt)
- om de kracht van het anker te voelen moet men de storm trotseren (=pas als men iets ernstig meemaakt, weet men op wie men kan vertrouwen)
- op de schopstoel zitten (=elk ogenblik ontslagen kunnen worden)
- op de wipstoel zitten (=elk ogenblik ontslagen kunnen worden)
- tussen twee stoelen in de as vallen (=er bekaaid vanaf komen)
- veel varkens maken de spoeling dun (=als je met veel bent, moet je ook met veel delen)
- verrijzen als paddenstoelen na een regenachtige dag (=plots tevoorschijn komen)
- voeling hebben (=contact hebben)
- voeling houden met (=contact houden met)
- voor stoelen en banken praten (=maar weinigen die naar iemands verhaal luisteren)
- wie niet horen wil, moet voelen (=wie niet luistert naar wijze raad, of wie ongehoorzaam is, zal de gevolgen wel aan den lijve ondervinden)
86 betekenissen bevatten `oel`
- het achter de ellebogen hebben (=achterbaks; zonder zijn zelfzuchtige bedoelingen te laten zien)
- het doel heiligt de middelen (=alle middelen zijn toegelaten, zolang het doel maar bereikt wordt)
- geen middel onbeproefd laten (=alles proberen om een doel te bereiken.)
- als het huis volbouwd is breekt men de steigers af (=als het doel bereikt is, vergeet men de helpers)
- opgestaan is plaats vergaan (=als je even wegloopt kan iemand anders op je stoel gaan zitten)
- waar een wil is is een weg (=als je iets echt wilt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je doel)
- ik wil hogerop, zei de jongen en hij kwam aan de galg. (=bereik je doel op een eerlijke manier)
- iemand in het zeer tasten (=bij iemand de gevoelige plek raken)
- in het honderd sturen/lopen (=de boel met opzet mis laten lopen, in de war laten lopen)
- de peentjes opscheppen (=de boel opruimen)
- kap en keuvel (=de hele boel)
- andermans boeken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
- weten waar de aal kruipt (=de ware bedoelingen van iemand doorzien)
- scherven brengen geluk. (=dit zeg je om iemand zich minder schuldig te laten voelen)
- te haaien en te draaien lopen (=doelloos ronddwalen)
- met een gouden hengel vissen (=door bedrog zijn doel halen)
- er geen touw aan vast kunnen knopen (=door de onduidelijkheid niet kunnen begrijpen wat er wordt bedoeld)
- het paard van Troje binnenhalen (=door onnadenkendheid of onnozelheid de vijand toelaten)
- de gestage drup holt de steen (uit) (=door vol te houden wordt uiteindelijk wel het doel bereikt)
- een verborgen agenda hebben (=een doel hebben dat voor de anderen verborgen gehouden wordt, bijvoorbeeld in een samenwerkingsverband)
- een te grote broek aantrekken (=een doel stellen waarvoor je niet de benodigde middelen hebt)
- een heel alfabet (=een heleboel)
- de hoofdvogel schieten (=een hoofdprijs winnen, maar vaak ironisch bedoeld. Letterlijk: de hoofdvogel is de hoofdprijs bij het vogelschieten)
- een leugentje om bestwil (=een leugen met een goede bedoeling)
- op de koop toe nemen (=een onbedoeld gevolg accepteren)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- tegen het zere been schoppen (=een pijnlijke opmerking maken over iets wat gevoelig ligt)
- het huishouden van Jan Steen (=een slordige boel)
- een kerel als Kas (=een stevig gebouwde kerel (ironisch bedoeld))
- er een potje van maken (=er een janboel van maken)
- alle wegen leiden naar Rome (=er zijn veel manieren om je doel te bereiken / de uitkomst is altijd hetzelfde)
- lont ruiken (=ergens het vermoeden toe hebben / het gevaar tijdig aanvoelen)
- een vreemdeling in Jeruzalem zijn (=ergens niet bekend zijn met de gang van zaken of zich ergens niet thuis voelen)
- ergens verzeild raken (=ergens onbedoeld terechtkomen)
- de reis is nog niet ten einde als men kerk en toren herkent (=geef niet op voor het doel geheel is bereikt)
- tabula rasa maken (=geheel herbeginnen - de boel helemaal opruimen)
- aan de strijkstok blijven hangen (=geld dat aan een goed doel wordt besteed verdwijnt voor een groot deel bij mensen die oneerlijke onkosten maken)
- een fijne neus hebben (=gemakkelijk iets ontdekken, snel iets aanvoelen)
- fijnbesnaard (=gevoelig)
- de haring over de kop varen (=het doel voorbijschieten)
- wortelen doet `t gat bortelen. (=het eten van wortelen bevordert de stoelgang.)
- het aan zijn water voelen (=het instinctief aanvoelen)
- het is een pleister op een zere wonde (=het is bedoeld om het leed wat te verzachten)
- schipbreuk lijden (=het niet tot zijn doel geraken / mislukken)
- een Augiasstal reinigen (=het opruimen van een vreselijk vuile boel)
- het is hem (hoog) in de bol geslagen. (=hij voelt zich ver boven anderen verheven)
- vurige kolen op iemands hoofd stapelen (=iemand een groot schuldgevoel geven door hem onverdiende lof of vriendelijkheid te geven.)
- in iemands zwak tasten (=iemand op een gevoelige plek raken)
- een antenne hebben voor iets (=iets goed aanvoelen)
- een gevoelige snaar raken (=iets ligt erg gevoelig bij iemand, belangstelling hebben voor een bepaald onderwerp en iemand die dan aandacht heeft ervoor)
Eén dialectgezegde bevat `oel`
- oël: D'n oël oëtangen (=De dommerik uithangen) (Lebbeeks)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
