12 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `geze`
- dat is makkelijker gezegd dan gedaan (=het valt in de praktijk nog niet mee)
- denkt aleer gij doende zijt en doende denkt dan nog. (Guido gezelle) (=maak een plan alvorens ergens aan te beginnen, en stel tijdens de activiteit het plan bij indien nodig)
- een haastig woord is gauw gezegd. (=zeg geen dingen zonder eerst na te denken)
- eens gezegd, blijft gezegd (=als iemand iets belooft moet die dat ook uitvoeren)
- gezegende omstandigheden (=in verwachting)
- gezelligheid kent geen tijd (=als het gezellig is, is het niet erg als het wat later wordt)
- kwaad gezelschap doet dolen. (=vermijdt omgang met mensen die een negatieve invloed op je leven kunnen hebben)
- kwade gezelschappen bederven goede zeden. (=slechte eigenschappen overnemen van slechte vrienden)
- makkelijker gezegd dan gedaan (=het is eenvoudiger om iets te zeggen dan om het ook daadwerkelijk uit te voeren)
- men heeft hem de hoorns opgezet (=iemand (vooral een bekende) heeft een relatie met zijn vrouw)
- met de sok op de kop gezet (=er onbewust door toedoen van anderen voor joker bijlopen)
- met opgestoken/opgestreken/opgezet zeil naar iemand toe gaan (=boos naar iemand toe gaan of boos bij iemand binnen komen)
63 betekenissen bevatten `geze`
- gezelligheid kent geen tijd (=als het gezellig is, is het niet erg als het wat later wordt)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden)
- het beste paard van stal (=de belangrijkste persoon in het gezelschap)
- het heen en weer krijgen (=diarree krijgen - vooral gezegd van iets dat helemaal niet bevalt)
- thuis is in je schuur (=dit wordt gezegd als je weinig thuis bent)
- er komt een dominee voorbij (=er valt een plotselinge stilte in een rumoerig gezelschap)
- de pan uit vliegen (=erg snel stijgen (inz. gezegd over prijzen))
- het gras kunnen horen groeien (=erg verwaand zijn - ook gezegd als het ergens muisstil is)
- wat baten kaars of bril, als de uil niet zien en wil. (=gezegd als een koppig iemand advies of hulp negeert)
- je moet om de beurt ademhalen (=gezegd als het erg druk is)
- met de benen buiten hangen (=gezegd als het erg druk is)
- je kan er je kont niet keren (=gezegd als het erg druk is)
- over de koppen kunnen lopen (=gezegd als het erg druk is)
- als het varken zat is, gooit het de bak om. (=gezegd als iemand geen dankbaarheid toont)
- de deugd zit in het midden. (=gezegd als iemand tussenin zit)
- er wordt een erfenis verdeeld. (=gezegd als iets erg lang duurt)
- op één been kan je niet lopen. (=gezegd als je één drankje gehad hebt en meer wilt)
- dood gaan we allemaal. (=gezegd als je iets ongezonds doet)
- arbeid is voor de dommen. (=gezegd als je liever op twijfelachtige wijze geld verdient dan op een eerlijk manier)
- achterom is kermis (=gezegd als voorlangs niet de voorkeur heeft)
- een nieuwe voordeur krijgen (=gezegd bij het bereiken van een tiende levensjaar, dus 10, 20, 30 etc.)
- een goede gevel versiert het huis. (=gezegd over mensen met een grote neus)
- als de rechte Adam komt gaat Eva mee (=gezegd van `n meisje dat liever niet wil trouwen)
- beer op sokken (=gezegd van een dik, plomp persoon)
- het regent bakstenen (=gezegd van een hevige hagelbui)
- goed van de tongriem gesneden (=gezegd van een vlotte prater)
- Hollands welvaren (=gezegd van een zeer gezond uitziend persoon)
- iets in zijn holle kies kunnen stoppen (=gezegd van eten : het is de moeite niet, het is te weinig)
- zo komt het luie zweet eruit (=gezegd van iemand die hard werkt)
- het grondsop is voor de goddelozen (=gezegd van iemand die het laatste restje uitdrinkt)
- de maan komt al door de bomen/wolken (=gezegd van iemand die kaal begint te worden)
- een holle darm. (=gezegd van iemand die veel eet)
- een tong als een scheermes (=gezegd van iemand die venijnig uithaalt met woorden)
- alle goede dingen bestaan in drieën (=gezegd van iets waarvan men er twee heeft en een derde wil krijgen)
- in de kleinste potjes zit de beste pommade/zalf (=gezegd van uitzonderlijk kleine personen)
- het oude liedje (=het al zo vaak gebeurde of gezegde)
- het is de toon die de muziek maakt (=het gaat om de manier waarop iets gezegd wordt)
- niets nieuws onder de zon (=het lijkt nieuwe informatie, maar is al eerder gezegd)
- het hoge woord is er uit (=het onaangename is gezegd)
- het harde woord moet eruit (=het onaangename moet gezegd worden)
- hij zeit wat (=honend gezegd van iemand die iets stoms zegt)
- een jantje-secuur (=iemand die uiterst nauwgezet werkt)
- een open deur intrappen (=iets doen wat niet nodig is of iets wat al gezegd of gedaan is nog een keer doen)
- je oren niet geloven (=iets wat gezegd wordt, niet kunnen geloven)
- wie olie meet wordt er vet van (=in slecht gezelschap wordt men slecht)
- van Lillo komen (=je dom houden. Volgens de overlevering vindt dit gezegde zijn oorsprong in het (ontkennende) gedrag van de inwoners van Fort Lillo na een aan hen toegeschreven roofoverval op een boerderij te Waarde in 1579)
- de wind van voren krijgen (=kritiek krijgen, direct gezegd worden wat er mis is)
- lang genoeg in de kreupelstraat gewoond hebben (=lang genoeg in de problemen gezeten hebben)
- je mond voorbij praten (=meer zeggen dan dat er gezegd mag worden en/of het verklappen van een geheim)
- sit venia verbo (=met toelating gezegd)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
