45 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `gew`
- aan elkaar gewaagd zijn (=beiden vrijwel evenwaardig zijn)
- als de bruid verpatst is wordt zij gewild. (=wat niet meer beschikbaar is lijkt aantrekkelijker voor anderen)
- als de kat zich wast, komt er gewis een gast (=als de kat zich wast komt er visite.)
- als hadden geweest is, is hebben te laat. (=niet zeuren over gedane zaken)
- bij eigen zin is geen gewin. (=eigenwijs zijn is niet goed)
- de geest is gewillig maar het vlees is zwak. (=geef niet toe aan verboden verleidingen)
- de koe is vergeten dat hij kalf geweest is. (=zeurende ouderen vergeten dat ze vroeger ook wild waren)
- de teerling is geworpen (=de beslissing is genomen)
- doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. (=blijf vooral normaal doen)
- een gewaarschuwd mens telt voor twee (=iemand die vooraf weet wat er fout kan gaan moet zich er maar op voorbereiden)
- een haas is graag waar hij geworpen is. (=ieder wil graag zijn waar hij geboren is)
- een krul meer in zijn staart hebben dan een gewoon mens (=zich een beetje aanstellen)
- een oortje gespaard is een oortje gewonnen. (=alle beetjes helpen als je spaart.)
- een zuiver geweten is het beste oorkussen. (=als je eerlijk bent slaap je gerust)
- er is geen kruid tegen gewassen (=er is niets aan te doen)
- fris gewaagd is half gewonnen (=de moedigste heeft de meeste kansen om iets te winnen)
- geen schoner gewaad als een zedig gelaat. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- gewag maken van (=verwijzen naar, melding maken van)
- gewicht hechten aan (=belang hechten aan)
- gewicht in de schaal leggen (=een wezenlijk deel bijdragen)
- gewogen en te licht bevonden (=na onderzoek afgekeurd zijn)
- goed begonnen is half gewonnen (=wat niet aangevangen wordt komt ook nooit af. / Wanneer het begin van iets goed is, is de kans groter dat het goed eindigt)
- had je me gisteren gehuurd dan was ik vandaag je knecht geweest (=je moet zo niet commanderen - dat doe ik gewoon niet!)
- het eerste gewin is kattengespin (=wie het eerste spelletje wint, verliest soms alle volgende spelletjes)
- het varken is op een oor na gevild/gewassen (=het is bijna klaar)
- iets in de schoot geworpen krijgen (=iets verkrijgen zonder al te veel moeite er voor te doen)
- iets niet met zijn geweten overeen kunnen brengen (=iets niet kunnen doen omdat men het niet goed vindt)
- in het geweer (=onder de wapens / aan het werk)
- in het ongewisse (=in onzekerheid)
- in Rome geweest zijn, maar de Paus gemist hebben (=het belangrijkste laten schieten)
- je volle gewicht in de strijd werpen (=zich er volledig voor inzetten)
- klein gewin brengt rijkdom in. (=van kleine beetjes komt ook welvaart)
- lang genoeg in de kreupelstraat gewoond hebben (=lang genoeg in de problemen gezeten hebben)
- met de prins over de Maas geweest zijn (=veel meegemaakt hebben)
- met het ongewapend oog (=met het blote oog (zonder hulpmiddelen))
- met Noach in de ark geweest zijn (=erg oud(erwets) en uit de mode zijn)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor geen toestemming is gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al gebeurd is)
- op het glazen bruggetje geweest zijn (=in doodsgevaar zijn geweest, op het nippertje ontsnappen)
- ridder te voet geworden zijn (=rijkdom is verdwenen)
- tegen de dood is geen kruid gewassen. (=doodgaan is onvermijdelijk)
- tot de tanden gewapend (=tot het uiterste bewapend)
- tussen beurs en geweten geplaatst zijn (=een financieel goede - maar misdadige - zaak kunnen doen)
- uit de kluiten gewassen zijn (=erg stevig en groot zijn)
- veel gewrijf en geschrijf (=eindeloze gedachtewisselingen)
- zo gewonnen, zo geronnen (=wat je makkelijk hebt gewonnen, kun je ook makkelijk weer kwijt raken)
89 betekenissen bevatten `gew`
- een blauwe scheen lopen (=afgewezen worden)
- een korf krijgen (=afgewezen worden)
- een blauwtje lopen (=afgewezen worden (in de liefde))
- boven water zijn (=alles is bekend geworden of is teruggevonden)
- overdag hebben waar men `s nachts van droomt (=alles zomaar in de schoot geworpen krijgen)
- de kat de bel aanbinden (=als eerste een begin maken aan iets moeilijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
- uitlekken (=als iets ongewenst publiekelijk bekend wordt)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor geen toestemming is gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al gebeurd is)
- zitten alsof men een luis in zijn oor heeft (=alsof hij door zijn geweten beschuldigd wordt)
- altijd de kwade pier zijn (=altijd als de schuldige aangewezen worden)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. (=bij gemis aan het gewone moet men zijn toevlucht soms wel tot iets duurders nemen.)
- in een goed blaadje staan (=bijzonder gewaardeerd worden)
- in zijn schik zijn (=blij en opgewekt zijn)
- door merg en been gaan/dringen/snijden (=buitengewoon kwetsend of doordringend zijn)
- zo lustig zijn als een vogeltje dat koe heet (=buitengewoon loom zijn)
- als een olifant in de porseleinkast (=buitengewoon onvoorzichtig of tactloos)
- dat mag met een krijtje aan de balk (=dat is een ongewone gebeurtenis)
- die de minste tanden hebben, kauwen het meest (=de domste mensen voeren gewoonlijk het hoogste woord)
- herenzonden boerenleed. (=de gewone mensen boeten voor de fouten van de mensen met macht)
- de groten rijden te paard en de kleinen hangen tussen hemel en aarde. (=de machtige lui leven op kosten van de gewone man)
- eb en vloed wachten op niemand (=de tijd gaat gewoon door)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, onjuiste redenering een onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- een dijk van een baan (=een geweldige baan)
- het tij keren (=een ontwikkeling stoppen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het toenemen van zinloos geweld. Zie getij)
- een wet van Meden en Perzen zijn (=een regel waarvan nooit mag worden afgeweken)
- de slaap der rechtvaardigen slapen (=een schoon geweten hebben)
- een harde knoest heeft een scherpe bijl nodig (=een slechte gewoonte is moeilijk te verdringen)
- de smoor in hebben (=er een geweldige hekel aan hebben)
- de muren hebben oren (=er kan ongewenst worden meegeluisterd door anderen)
- geen plaatje maken (=er niet geweldig uitzien)
- het zit in de pijplijn (=er wordt aan gewerkt)
- er de hand in gehad hebben (=eraan meegewerkt hebben, met raad of daad)
- in vuur en vlam staan (=erg opgewonden zijn / hevig branden)
- iets uit de eerste hand hebben (=ergens zelf bij zijn geweest of hebben gehoord van iemand die het zelf heeft meegemaakt)
- het geld groeit niet op de rug (=geld komt niet zomaar binnen, er moet hard voor gewerkt worden)
- zuur verdiende centen. (=geld waarvoor hard is gewerkt.)
- door de bank genomen (=gemiddeld; meestal; gewoonlijk)
- het is moeilijk de oude mens af te leggen. (=gewoonten zijn moeilijk af te leren)
- buig de boom als hij jong is (=goede gewoonten kunnen het beste al jong worden aangeleerd)
- het takje buigen als het nog jong is (=goede gewoonten leert men het beste op jonge leeftijd aan)
- kruit noch lood hebben (=helemaal ongewapend zijn)
- Jan Rap en zijn maat (=het gewone volk)
- als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als je alles van tevoren weet, ga je liggen voor je valt (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- het is bij de konijnen af (=het is buitengewoon erg)
- zo gaan er geen twaalf in een dozijn (=het is iets buitengewoons)
- het is niet je dat (=het is niet geweldig)
- het loopt de spuigaten uit. (=het is te veel geworden)
- de wereld draait door (=het leven gaat gewoon door, ondanks problemen.)
- `t Is gelijk of men van/door de kat of de kater/hond gebeten wordt (=het maakt niet uit hoe of waardoor je benadeeld bent geweest)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
