35 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ezen`
- `t Moet al een ruige hond wezen, die twee nesten warm houden kan (=alleen een rijke man kan er een tweede vrouw op na houden)
- aalmoezen geven verarmt niet (=van een aalmoes te geven wordt men zelf niet armer)
- achter de kiezen hebben (=opgegeten hebben)
- andermans boeken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
- dat zal mij een zorg wezen (=daar trek ik me niets van aan)
- de gulden middenweg (houden/bewandelen/verkiezen) (=een tussenstandpunt of tussenoplossing verkiezen)
- eieren voor je geld kiezen (=met minder genoegen nemen dan men eerder wilde)
- geef een ezel klaver hij loopt naar de distels/biezen. (=sommige mensen zijn nooit tevreden met wat ze hebben)
- god noch gebod vrezen (=zich nergens iets van aantrekken - een misdadig leven leiden)
- have en goed (verliezen) (=alles wat je hebt (verliezen))
- het hazenpad (ver)kiezen (=er vandoor gaan of vluchten)
- het hoofd verliezen (=niet meer weten wat te doen)
- het kan vriezen en het kan dooien (=het kan alle kanten uit gaan)
- het pleit beslechten/beslissen/verliezen (=de zaak definitief verliezen)
- het ruime sop kiezen (=de haven uitvaren)
- het zal je kind maar wezen (=je zal er maar voor op moeten draaien)
- het zal me worstwezen (=het maakt voor mij geen enkel verschil)
- iemand de les lezen (=duidelijk zeggen dat iemand iets verkeerds gedaan heeft)
- iemand de tekst/les lezen (=iemand scherp berispen)
- iets achter de kiezen steken (=iets eten)
- iets in één adem uitlezen (=een boek waaraan je begonnen bent heel snel uitlezen, omdat je het zo spannend vindt)
- je gezicht verliezen (=zijn eer verliezen)
- je hebben en houwen verliezen (=alles wat iemand bezit kwijtraken)
- je planeet lezen (=de toekomst voorspellen)
- je wezenloos schrikken (=erg schrikken)
- je wilde haren verliezen (=ouder en rustiger worden)
- kiezen of delen/kavelen (=maak uw keuze!)
- kunnen lezen en schrijven (=al lange tijd goede diensten bewezen hebben)
- moeten kiezen of delen (=een (vervelende) keus moeten maken)
- steen en been vriezen. (=heel hard vriezen (alles wordt zo hard als steen en botten))
- tussen de regels door lezen (=de diepere betekenis van een tekst begrijpen)
- uit het oog verliezen (=er niet meer aan denken)
- van twee kwaden de beste kiezen (=uit twee onaangename dingen de minst slechtste kiezen)
- voorkomen is beter dan genezen (=door voorzichtig te zijn kun je problemen en ongelukken voorkomen)
- wat baten kaars en bril als de uil niet zien en lezen wil (=het is vruchteloos iemand te willen voorlichten als hij dat niet wil)
55 betekenissen bevatten `ezen`
- een korf krijgen (=afgewezen worden)
- een blauwe scheen lopen (=afgewezen worden)
- een blauwtje lopen (=afgewezen worden (in de liefde))
- kunnen lezen en schrijven (=al lange tijd goede diensten bewezen hebben)
- het hart in de schoenen zinken (=alle moed en hoop verliezen om problemen op te lossen)
- alles op het spel zetten (=alles inzetten en mogelijk alles verliezen)
- have en goed (verliezen) (=alles wat je hebt (verliezen))
- altijd de kwade pier zijn (=altijd als de schuldige aangewezen worden)
- uit het oog, uit het hart (=de aandacht voor iemand verliezen, als die persoon niet meer in de nabijheid is)
- het pleit beslechten/beslissen/verliezen (=de zaak definitief verliezen)
- oude wijn in nieuwe zakken (=de zaken zijn anders gepresenteerd, maar niet wezenlijk veranderd)
- door de bomen het bos niet meer zien (=door alle details het overzicht verliezen)
- iets in één adem uitlezen (=een boek waaraan je begonnen bent heel snel uitlezen, omdat je het zo spannend vindt)
- de bout op de kop krijgen. (=een geschil verliezen)
- van je paard gevallen zijn (=een positie verliezen)
- de gulden middenweg (houden/bewandelen/verkiezen) (=een tussenstandpunt of tussenoplossing verkiezen)
- een meid en een aardappel kies je zelf (=een vrouw kun je niet door iemand anders laten uitkiezen)
- gewicht in de schaal leggen (=een wezenlijk deel bijdragen)
- over het paard tillen (=er te veel goeds van zeggen / verwend en geprezen zijn)
- de bietenbrug opgaan (=falen, ten onder gaan, zwaar verliezen)
- aan lager wal geraken (=fortuin verliezen; arm en berooid worden)
- aan de beterhand (=genezend, herstellend)
- goede waar prijst zichzelf (=goed materiaal moet niet aangeprezen worden)
- steen en been vriezen. (=heel hard vriezen (alles wordt zo hard als steen en botten))
- het kainsmerk aan zijn voorhoofd dragen (=het is op zijn gezicht te lezen dat hij een schurk is)
- het zeil strijken (=het opgeven / flauw vallen / van iemand verliezen)
- tussen hoop en vrees zweven (=hopen dat het goed gaat, maar tegelijkertijd vrezen dat het mis gaat)
- tussen hoop en vrees dobberen (=hopen dat het goed gaat, maar tegelijkertijd vrezen dat het mis gaat)
- elke ketter heeft zijn letter (=ieder denkt dat de eigen mening bewezen kan worden)
- iemand op de kast jagen (=iemand zijn goede humeur doen verliezen door plagen)
- iemand uit het zadel lichten (=iemand zijn positie doen verliezen, iemand ontslaan)
- goede wijn behoeft geen krans (=iets wat goed is hoeft niet geprezen worden)
- aan het kortste eind trekken (=in de ongunstigste positie zijn / verliezen)
- jij raapt nog geen stro van de aarde (=je hebt nog niets verwezenlijkt)
- beter één ezel voor de ploeg dan twee paarden op stal. (=kiezen voor zekerheid.)
- aan de beterende hand zijn (=langzaam genezen, herstellen)
- een ziekte komt te paard en gaat te voet (=men wordt snel ziek maar genezen duurt lang)
- mist heeft vorst in de kist. (=na mist gaat het vaak vriezen.)
- in het zicht van de haven schipbreuk lijden (=op het laatste nippertje nog verliezen)
- achteruit gaan als een hollend paard (=snel terrein verliezen)
- een ziekte komt te paard en gaat te voet. (=snel ziek worden, maar langzaam genezen)
- je kan geen omelet maken zonder eieren te breken (=soms moet men iets verliezen om een hoger doel te bereiken)
- over het paard getild zijn (=te veel eigendunk hebben of een naar karakter hebben, doordat je zoveel geprezen of verwend bent)
- in het zand bijten (=tegenstand verduren / verliezen)
- tussen hamer en aanbeeld (=tussen twee slechte dingen moeten kiezen)
- van twee kwaden de beste kiezen (=uit twee onaangename dingen de minst slechtste kiezen)
- tussen twee vuren zitten (=uit twee slechte dingen moeten kiezen)
- ook van de mosterd eten (=veel geld aan iets verliezen)
- met de neus in de boeken zitten (=veel lezen)
- het onderspit delven (=verliezen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
