Gezegden,

uitdrukkingen, gezegden en spreekswijzen

Zoek

15 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ex`

  1. cum annexis (=met bijbehoren) (Latijn)
  2. cum expensis (=met (on)kosten) (Latijn)
  3. de Hebreeërs bouwden het, maar de Egyptenaren hebben het. (exodus 1:11-14) (=het vuile werk door anderen opknappen en het resultaat zelf pakken)
  4. ex abrupto (=onverwachts) (Latijn)
  5. ex absurdo (=uit het ongerijmde) (Latijn)
  6. ex animo (=van harte) (Latijn)
  7. ex cathedra (=volgens uitspraak van het hoogste gezag (meestal de paus)) (Latijn)
  8. ex officio (=ambtshalve) (Latijn)
  9. ex tempore (=onvoorbereid) (Latijn)
  10. exempli gratia (=bijvoorbeeld) (Latijn)
  11. in extenso (=uitgebreid) (Latijn)
  12. in extremis (=op het nippertje) (Latijn)
  13. jesus nazarenus rex judaeorum (=jezus van Nazareth, koning der Joden) (Latijn)
  14. lex talionis (=wet van vergelding) (Latijn)
  15. uitstel van executie (=iets onaangenaams wordt tijdelijk uitgesteld Later gaat dit toch nog gebeuren)

11 betekenissen bevatten `ex`

  1. als proefkonijn dienen (=dienen voor een of ander experiment)
  2. zuinigheid die de wijsheid bedriegt (=door het baseren van een beslissing (bv aankoop) op basis van hoeveel iets kost, levert dit later juist extra problemen en kosten met zich mee zodat iemand duurder uit is)
  3. onder het mes zitten (=een examen hebben, in angstige omstandigheden zitten)
  4. Het bijltje zoeken (=Een excuus of uitweg verzinnen)
  5. het is olie op het vuur (=een reeds zeer gespannen situatie wordt door 1 extra gebeurtenis of opmerking tot een uitbarsting gebracht)
  6. een vreemde eend in de bijt (=een vreemd exemplaar in de groep. (Een bijt is een opening in het ijs))
  7. Getelde schapen lopen het hok uit. (=exact alles van tevoren weten)
  8. op de kop af (=nauwkeurig / precies, exact)
  9. wie de pastoor niet eert, wie zijn absolutie riskeert (=om je ambitie te bereiken, moet je extra aardig zijn voor de hoge heren)
  10. als aan de grond genageld staan (=perplex staan)
  11. geen bokkensprongen kunnen maken (=weinig geld hebben om extra dingen te kunnen kopen)

Het dialectenwoordenboek kent 7 spreekwoorden met `ex`

  1. Sallands: Hee is u straalt veur zien exaam (=Hij is gezakt voor zijn examen)
  2. Rotterdams: holletje piepen (=hellingproef (rij-examen))
  3. Waregems: ie es ter deure (=hij is geslaagd (examen))
  4. Waregems: i es ebooisd (=hij is gezakt in zijn examen)
  5. Waregems: is es ter deure (=hij is geslaagd (examen))
  6. Walshoutems: boef spelen (=Met een spel ex aequo spelen)
  7. Valkenswaards: Vruger konde precies dùije wor iemes vandàn kwam. Dè gi host niemir. (=Vroeger kon je exact duiden waar iemand vandaan kwam. Dat lukt bijna niet meer.)

Bronnen

De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers. Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook: Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlanse vertalingen