41 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `best`
- alle goede dingen bestaan in drieën (=gezegd van iets waarvan men er twee heeft en een derde wil krijgen)
- als winnaar/beste uit de bus komen (=iets of iemand blijkt het beste te zijn)
- dat ligt hem in zijn mond bestorven (=daar spreekt hij veel over)
- de aanval is de beste verdediging (=je kunt in een strijd of ruzie beter zelf actie ondernemen dan afwachten)
- de beste paarden staan op stal. (=de leukste meisjes gaan niet uit)
- de beste stuurlui staan aan wal (=de toeschouwers kunnen het altijd beter dan de uitvoerders)
- de drager kan het beste zeggen waar de schoen wringt (=degene die een probleem heeft, kan de kern van dit probleem vaak het scherpste benoemen)
- de gekken krijgen de beste kaarten (=het geluk is met de dommen)
- de rechte weg is de beste (=eerlijkheid loont)
- de vuilste varkens willen altijd het beste stro. (=mensen die het niet verdienen willen evengoed het beste)
- een goed gelaat is de beste geleidebrief. (=als je knap bent krijg je veel voor elkaar)
- een leugentje om bestwil (=een leugen met een goede bedoeling)
- een paard met een zachte mond moet men met zachte toom besturen. (=zachtaardige mensen moet men niet streng behandelen)
- een zuiver geweten is het beste oorkussen. (=als je eerlijk bent slaap je gerust)
- ervaring is de beste leermeester (=van datgene dat je zelf hebt meegemaakt leer je het meeste)
- het beste brood ligt voor het venster. (=wat je ziet is niet per se wat je krijgt)
- het beste paard struikelt ook wel eens. (=iedereen maakt wel eens een fout)
- het beste paard van stal (=de belangrijkste persoon in het gezelschap)
- het beste paard van stal halen (=het beste wat men heeft bovenhalen)
- het beste paard van stal vergeten. (=een belangrijk persoon over het hoofd zien)
- het beste paard van stal wordt overgeslagen (=grappige uitspraak wanneer iemand overgeslagen wordt)
- het beste paard van stal. (=de beste die er bij is)
- het is goed aan hem besteed (=hij verdient het, hij zal er op de goede manier mee omgaan)
- het is onbestaanbaar. (=het zou niet mogen bestaan, het is een schande)
- honger is de beste kok/saus (=wanneer men honger heeft, smaakt alles goed)
- iemand ter aarde bestellen (=iemand begraven)
- in de kleinste potjes zit de beste pommade/zalf (=gezegd van uitzonderlijk kleine personen)
- je bent de bovenste beste (=je bent een goeie)
- je beste beentje voor zetten (=je uiterste best doen)
- lachen is het beste medicijn (=lachen is goed voor je gezondheid.)
- lest best (=het beste van alles komt op het einde)
- met de beste wil van de wereld (=hoe graag ik het ook wil, het zal niet lukken)
- met je hoed in je hand kom je door het ganse land (maar met je pet op je test kom je er ook best) (=met beleefdheid kun je veel bereiken)
- ondervinding is de beste leermeester (=door iets zelf mee te maken of te oefenen leert men het snelst)
- ook de beste boom geeft slechte vruchten (=zelfs goede ouders kunnen kinderen hebben die het verkeerde pad inslaan.)
- oost west, thuis best (=waar je ook bent, thuis voel je beter op je gemak)
- op je paasbest zijn (=op zijn best gekleed en goed verzorgd zijn)
- tussen kop en staart zit de beste vis. (=extremen zijn zelden wenselijk )
- van twee kwaden de beste kiezen (=uit twee onaangename dingen de minst slechtste kiezen)
- wie het laatst lacht, lacht het best (=pas aan het einde kan je zien we gewonnen heeft)
- zelfs de beste breister laat wel eens een steekje vallen (=ook al kan iemand iets heel goed, hij of zij zal ook wel eens een fout maken; dat is vergeeflijk)
71 betekenissen bevatten `best`
- bakkerskinderen eten oud brood. (=aan het vak dat men uitoefent, besteedt men in zijn directe omgeving weinig aandacht.)
- al te wit is gauw vuil. (=al te grote liefde is niet bestendig)
- de derde streng houdt de kabel. (=alle goede dingen bestaan in drieën)
- morgen gaat het beter (=als het vandaag niet zo best is gegaan...)
- aan de groene tafel zitten (=bestuurslid zijn)
- daar moet de schoorsteen van roken (=dat moet de inkomsten voortbrengen. Daar moeten we van bestaan)
- het beste paard van stal. (=de beste die er bij is)
- primus inter pares (=de beste onder zijns gelijken)
- aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen (=de beste resultaten dragen tegelijkertijd de grootste risico`s)
- ketters wonen het dichtst bij de paus (=de beste vrienden van een machtig man zijn vaak zijn grootste vijanden)
- de jongste schepen wijst het vonnis (=de kinderen willen het het best weten)
- de krenten uit de pap halen (=de meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bestemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk)
- alle zeilen bijzetten (=de uiterste best doen om iets toch te bereiken)
- wie schrijft, die blijft. (=documenteer alles goed voor je eigen bestwil)
- het gemeste kalf slachten (=een groot feest opzetten / het beste en lekkerste eten op tafel zetten)
- door schade en schande wordt men wijs (=een mens leert het beste van z`n fouten)
- een heet hangijzer (=een moeilijk onderwerp waar veel discussie over bestaat)
- de vierschaar spannen. (=een rechtzitting houden. (vierschaar = middeleeuws gerechtelijk bestuur))
- onze Lieve Heer heeft vreemde kostgangers (=er bestaan nu eenmaal merkwaardige mensen)
- iets laten zwemmen (=er geen aandacht meer aan besteden)
- met de muts naar iets gooien (=ergens geen zorg aan besteden / er een slag naar slaan, ernaar raden)
- dweilen met de kraan open (=geen kans op succes hebben, omdat men de symptomen bestrijdt zonder de oorzaak aan te pakken)
- aan de strijkstok blijven hangen (=geld dat aan een goed doel wordt besteed verdwijnt voor een groot deel bij mensen die oneerlijke onkosten maken)
- ter ziele zijn / ter ziele gaan (=gestorven zijn of sterven, ook figuurlijk: iets dat niet meer bestaat of actief is)
- buig de boom als hij jong is (=goede gewoonten kunnen het beste al jong worden aangeleerd)
- het takje buigen als het nog jong is (=goede gewoonten leert men het beste op jonge leeftijd aan)
- haring in het land, dokter aan de kant (=haring eten is zeer gezond; haring is zelfs één van de beste vissen voor je gezondheid)
- het neusje van de zalm (=het beste deel)
- lest best (=het beste van alles komt op het einde)
- het beste paard van stal halen (=het beste wat men heeft bovenhalen)
- een lans breken voor iemand (=het voor iemand opnemen, voor iemand de best doen diegene ergens mee te helpen iets te verkrijgen)
- het is onbestaanbaar. (=het zou niet mogen bestaan, het is een schande)
- elk meent zijn uil een valk te zijn (=ieder denkt het beste over de eigen prestaties)
- iemand doodverven met iets (=iemand bestemd voor een post achten, iemand als de dader van iets afschilderen (doodverf is grondverf)[1])
- met zijn pink manoeuvreren (=iets als de beste kunnen)
- als winnaar/beste uit de bus komen (=iets of iemand blijkt het beste te zijn)
- met wortel en tak uitroeien (=iets volledig bestrijden om er geen last meer van te hebben)
- doe wel naar mijn woorden, maar ziet niet naar mijn daden (=ik geef raad waar je je het beste aan kan houden, maar ik doe het zelf niet)
- een tien met een griffel en een zoen van de juffrouw (=in de volksmond: De beste beloning voor een 19e eeuws schoolkind)
- het is een slechte muis die maar een hol heeft (=je doet er best aan een alternatieve oplossing achter de hand te hebben)
- vreemde zorgen doden de ezel. (=je kan dingen het beste zelf doen)
- je kan wel dansen al is het niet met de bruid (=je kan ook wel tevreden zijn met iets minder dan het beste)
- je kunt wel dansen, ook al is het niet met de bruid (=je kunt je best amuseren ook al is het niet altijd precies wat je zou willen)
- je moet geen goed geld achter slecht geld aangooien (=je moet geen geld besteden aan een zaak die niet meer in stand kan worden gehouden)
- de boer op de bok liet de teugels vieren, het paard kende zelf de weg wel. (=je moet niet doen alsof je de beste bent, iemand anders weet ook wel wat)
- je beste beentje voor zetten (=je uiterste best doen)
- platvis eet je met de ramen open en rondvis met de ramen dicht (=m.a.w. platvis is een zomervis en rondvis is in de winter op z`n best)
- de vuilste varkens willen altijd het beste stro. (=mensen die het niet verdienen willen evengoed het beste)
- te goeder trouw (=naar beste weten en eerlijk handelend)
- onder de loupe nemen (=nader bekijken, aandachtig bestuderen)
50 dialectgezegden bevatten `best`
- 'n kat komt altied weer op zien pootjes terechte (=het komt best wel weer voor elkaar hoor) (Westerkwartiers)
- 't es vaer van au gat, ge moet er nie(d) op zitten (=dat wondje / pijnlijk plekje valt best wel mee) (Wichels)
- 't ging 't ene oor ien en 't aaner weer uut (=ze hoorde het best wel, maar vergat het meteen) (Westerkwartiers)
- 't is 'n haarde kirrel met 'n zaachte keeskorst (=hij komt hard over, maar innerlijk is hij best aardig) (Westerkwartiers)
- 't kampt dat' best (=het kampt fel) (Ninoofs)
- 't Stikt 'r de moord van. (=Dat zijn er best veel.) (Baronies)
- ' n leugenoar moet ' n best geheug' n hemm' n (=iemand die veel liegt moet goed kunnen onthouden) (Westerkwartiers)
- a devoeërn doen (=uw best doen) (Moorsel)
- a devoren doen (=je best doen, je inzetten voor iets) (Opwijks)
- A devueren doen (=Je best doen) (BAmbrugs)
- a devuëren doen (=je best doen) (Meers)
- a doetj zèn devuëren (=hij doet zijn best) (Meers)
- a moe krochen om 't binnen te krijgen (=hij moet zijn best doem om alles op te eten) (Meers)
- a tieënn oojtkooësken (=je best doen) (Ninoofs)
- a tiene ooitkosje (=je uiterste best doen) (Dilbeeks)
- a tiene uitkosjen (=zijn best doen) (Hals)
- a trevvoere deun (=je best doen) (Dilbeeks)
- a wièërn / wièërd'a (=je best doen / doe je best) (Kaprijks)
- A'j niks zegt, verstao ik ow 't best (=Iemand de mond snoeren) (Achterhoeks)
- aa devoeëre doen (=je best doen) (Winksels)
- aa devoeëre doen (komt van het Franse devoir)anse (=je best doen op school) (Winksels)
- Aa devoere doen (=Uw best doen bij het werk) (leuvens)
- aa devuure doon (=uw best doen) (tervurens)
- aa tieëne oaëtkoisse (=je uiterste best doen) (Winksels)
- aste doeste waste kaste wa saste dan nog mehr (=als je je best doet wat zul je dan nog meer) (Winterswijks)
- au dievuëren doen (=uw best doen) (Moes)
- besjins bringste de sjokkepoej baeter hert on de twei hantëfe (=misschien breng je het hobbelpaard best met de handvaten hierheen) (Munsterbilzen - Minsters)
- best gaan (=het gaat goed) (Texels)
- best pilo! (=Iemand eventjes niet helemaal serieus nemen) (Lopiks)
- beuzze gijve (=zijn uiterste best doen) (Rous (Sint-Genesius-Rode))
- boas boov'm boas (=nog beter dan best) (Westerkwartiers)
- buu best e?, wo biste? wo bös se? (=waar ben je?) (Limburgs)
- da jak aadde gij gere genog aangat gat (=die jurk had je best willen dragen) (Oudenbosch)
- da kom best uit (=dat komt goed uit) (Westlands)
- Da mag best us gezeed worre (=Het mag eens gezegd worden) (Valkenswaards)
- Daat mog grus (=Dat mag best) (Horster)
- Dan ben je best (=Als iemand het goed voor elkaar heeft) (Lopiks)
- das gene kontraore (=die lijkt me best in orde) (Munsterbilzen - Minsters)
- Das labberdepoeppie (=Dat is niet best) (Dordts)
- Dat geeft best wat voor ons. (=Daar verdienen we best goed aan.) (Bollenstreeks)
- Dát is evvel enne schonne kel (=Dat is best een mooie man) (Horster)
- dat komt nag bèst of! da' s bèst ofkommen! (=oef!) (Westfries)
- dat kon beder (=dat was niet heel best) (Westerkwartiers)
- dat vlott'jet mooi wat aan (=dat levert best nog veel op) (Westerkwartiers)
- dat zoo goêd konne
das heil goed miëgelek (=dat zou best eens kunnen) (Bilzers)
- Dat zöt er niet best uut (=Dat ziet er niet zo goed uit) (Klazienaveens)
- De hoofs neet de bèste te zeen es te mer good dien bèst duis! (=Je hoeft niet de beste te zijn als je maar goed je best doet!) (Kinroois)
- de kat mèt den hond baute goeje (=als je vrouw het aftrapt, gooi je best alles buiten) (Munsterbilzen - Minsters)
- dê meulentje toorst z'n best rônd (=dat molentje draait flink rond) (Boakels)
- de stees terviër en de moes terdür (=als je in het bootje zit, roei je best mee) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
