393 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `nie`
- voor niets gaat de zon op (=alles kost geld en/of moeite)
- waar niets is verliest de keizer zijn recht (=van wie niets heeft, kan men niets vorderen)
- wanneer de boeren niet meer klagen, nadert het einde der dagen (=boeren klagen altijd)
- wat baten kaars en bril als de uil niet zien en lezen wil (=het is vruchteloos iemand te willen voorlichten als hij dat niet wil)
- wat baten kaars of bril, als de uil niet zien en wil. (=gezegd als een koppig iemand advies of hulp negeert)
- wat de boer niet kent, dat eet hij niet. (=mensen houden niet van (zijn bang voor) wat ze niet kennen.)
- wat de boer niet kent, dat vreet hij niet (=hij wenst uitsluitend gerechten te nuttigen die hij reeds kent)
- wat de een niet lust, daar eet een ander zich dik aan. (=smaken verschillen.)
- wat de vos niet weet, weet de haas ook niet (=het is moeilijk iets te weten als het je nooit verteld is)
- wat hansje niet leert zal hans nooit weten (=je moet het eerst leren om het later te kunnen)
- wat helpt fluiten, als het paard niet pissen wil. (=een zinloze oplossing)
- wat het oog niet ziet, wat het hart niet deert (=wat je niet ziet en niet weet heb je ook geen last)
- wat in het vat zit, verzuurt niet (=iets wat goed is en goed bewaard wordt, verliest zijn waarde niet / wat beloofd is zal ook worden ingelost)
- wat niet weet, wat niet deert (=waar je geen weet van hebt kun je ook geen last hebben)
- we kunnen niet allen paus van Rome zijn (=niet iedereen kan de baas zijn)
- weet wat je zegt, maar zeg niet alles wat je weet (=wees voorzichtig met woorden en je informatie)
- wie boter op zijn hoofd heeft moet niet in de zon lopen (=wie schuldig is houdt zich best gedeisd)
- wie de pastoor niet eert, wie zijn absolutie riskeert (=om je ambitie te bereiken, moet je extra aardig zijn voor de hoge heren)
- wie een paard uit de wei wil halen, moet het beest niet eerst met het halster tegen de kop slaan. (=je bereikt meer met vriendelijkheid, dan met strengheid)
- wie eten wil moet de kok niet beledigen. (=hou je meerdere te vriend.)
- wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd (=je moet waardering hebben voor het geringe)
- wie in een glazen huis woont moet niet met stenen gooien (=wie schuldig is, moet zich niet laten opmerken)
- wie naar zijn moeder en vader niet hoort moet het kalfsvel volgen (=wie niet naar zijn ouders luistert, moet soldaat worden)
- wie niet horen wil, moet voelen (=wie niet luistert naar wijze raad, of wie ongehoorzaam is, zal de gevolgen wel aan den lijve ondervinden)
- wie niet omziet is haast teniet (=overhaastig werken leidt tot ongelukken)
- wie niet sterk is moet slim zijn (=wie geen macht of invloed heeft moet zijn slimheid gebruiken om je doel te behalen)
- wie niet waagt, wie niet wint (=wie geen risico neemt, die wint niets)
- wie niet werkt zal niet eten (=wie niet werkt verdient de kost niet)
- wie niet wil, die niet zal (=als je geen interesse hebt, moet je er ook geen deel van uitmaken)
- wie staat ziet toe dat hij niet valle (=mensen die alles denken te weten of kunnen, moeten zelf maar oppassen voor fouten en problemen)
- wie veel eist krijgt veel. Wie te veel eist krijgt niets (=je kan door het te vragen veel bij mensen gedaan krijgen, maar als je onredelijk wordt zal je worden overgeslagen)
- wie voor het oortje geboren is, zal tot de stuiver niet geraken (=wie in een lage sociale klasse geboren is, zal niet in een hogere sociale klasse terechtkomen)
- wie zijn eigen tuintje wiedt, ziet het onkruid van een ander niet (=het is beter om energie te steken in het verbeteren van jezelf, dan in het bekritiseren van anderen)
- wie zijn pap gemorst heeft kan niet alles weer oprapen (=schade kan nooit geheel worden goedgemaakt)
- zachtjes aan, dan breekt het lijntje niet (=handel voorzichtig, dan mislukt het niet)
- ze niet alle vijf hebben (=vreemd gedragen of niet goed bij het verstand zijn)
- ze niet allemaal (alle vijf) op een rijtje hebben (=niet bij zijn volle verstand zijn. (alle vijf = de zintuigen))
- zich de kaas niet van het brood laten eten (=opkomen voor iets)
- zijn haring braadt daar niet (=hij is daar niet welkom)
- zo `n vaart niet lopen (=niet zo erg zijn als het lijkt)
- zo zijn we niet getrouwd (=op die manier iets niet afgesproken hebben)
- zonder geluk vaart niemand wel (=alleen met hard werken komt men er niet, ook een beetje geluk is nodig om ergens te komen)
- zwijgen en denken zal niemand krenken. (=denk na voor je iets zegt wat pijn kan doen)
1061 betekenissen bevatten `nie`
- niet om de knikkers, maar om het spel (=het gaat niet om het winnen, maar om het spel)
- er zit geen schot in de zaak (=het gaat niet vooruit)
- de haring braadt hier niet (=het gaat niet zoals het zou moeten)
- het is de toon die de muziek maakt (=het gaat om de manier waarop iets gezegd wordt)
- een streep door de rekening. (=het gaat onverwacht niet door)
- de sterkte van de ketting wordt bepaald door de zwakste schakel (=het geheel is niet sterker dan het zwakste onderdeel)
- vissen hebben een goed leven (=het gelag niet betalen)
- parels/paarlen voor de zwijnen werpen (=het goede verspillen aan hen die het niet verdienen/waarderen)
- het is geen aangenomen werk (=het hoeft niet noodzakelijk zo snel te gaan)
- het interesseert me geen drol (=het interesseert me niets)
- het laat mij Siberisch koud (=het interesseert me totaal niet)
- het daar is hommeles (=het is daar niet in orde)
- met onwillige honden is het slecht hazen vangen (=het is moeilijk om samen te werken met mensen die niet willen)
- het leven is geen zoete krentenbol (=het is niet altijd zo mooi, iedereen heeft wel eens tegenvallers)
- het leven gaat niet altijd over rozen (=het is niet altijd zo mooi, iedereen heeft wel eens tegenvallers)
- vlees noch vis (=het is niet bruikbaar, omdat het niet duidelijk is)
- vis noch vlees (=het is niet bruikbaar, omdat het niet duidelijk is)
- het is niet je dat (=het is niet geweldig)
- kraak nog smaak hebben (=het is niet heel smakelijk)
- er zit een luchtje aan (=het is niet juist, het klopt niet helemaal)
- late haver komt ook op (=het is niet omdat iets laat komt, dat het niet goed zou zijn)
- er is geen chocola van te maken (=het is niet te begrijpen)
- het is niet om de knikkers maar om het recht van het spel (=het is niet voor persoonlijk voordeel, maar omwille van de rechtvaardigheid)
- er is niets van aan (=het is niet waar)
- daar hangt de po uit (=het is niet zoals het zou moeten zijn)
- het is nog ver van zingen (=het is nog lang niet in orde)
- iets staat op losse schroeven (=het is onzeker, er valt niet op te bouwen)
- niet meer van vandaag (=het is ouderwets of niet meer acceptabel)
- wat baten kaars en bril als de uil niet zien en lezen wil (=het is vruchteloos iemand te willen voorlichten als hij dat niet wil)
- er is reuk noch smaak aan (=het is weinig waard, het is niet interessant)
- het is boter aan de galg gesmeerd (=het is zinloos, het kan niet helpen)
- het is een hopje in een brouwketel (=het is zo goed als niets)
- het kan verkeren (=het kan veranderen, de dingen blijven niet zoals ze zijn)
- het eet geen brood (=het kost niets om het te bewaren, behoeft geen onderhoud)
- het leven is net een krentenbol, met af en toe een hard stukje (=het leven is niet een en al geluk maar kent soms ook tegenslag)
- het mes snijdt aan twee kanten (=het levert dubbel voordeel op (NL.) Er zijn niet alleen voordelen aan verbonden, je kan eender wat vanuit verschillende en zelfs tegengestelde standpunten bekijken (BE).)
- niets nieuws onder de zon (=het lijkt nieuwe informatie, maar is al eerder gezegd)
- `t Is gelijk of men van/door de kat of de kater/hond gebeten wordt (=het maakt niet uit hoe of waardoor je benadeeld bent geweest)
- de koek is op (=het maximaal haalbare is bereikt, meer zit er niet in)
- op is de koek, en weg zijn de dubbeltjes (=het maximaal haalbare is bereikt, meer zit er niet in)
- aal is geen paling (=het mindere is niet gelijk aan het meerdere)
- niet vet kunnen soppen (=het niet breed hebben)
- geen graten in iets vinden (=het niet erg vinden, zich er niet aan storen)
- je huid duur verkopen (=het niet gemakkelijk opgeven)
- het onder de pet houden (=het niet in de openbaarheid brengen)
- er naar kunnen fluiten (=het niet krijgen)
- er niet bij kunnen (=het niet kunnen begrijpen)
- je niet laten kennen (=het niet te vlug opgeven)
- schipbreuk lijden (=het niet tot zijn doel geraken / mislukken)
- er met de pet niet bij kunnen (=het niet willen/kunnen snappen)
50 dialectgezegden bevatten `nie`
- break mich de maul nie oeëpe (=als je me verplicht te antwoorden, ben ik nog niet zo zeker van de gevolgen) (Munsterbilzen - Minsters)
- brik mn mulle nie opn (=verwacht geen reactie) (Kortrijks)
- D'as nie slim (=Dat is niet erg) (Ossies)
- d'er nie van gediend zijn (=er niet blij mee zijn) (Kaprijks)
- D'n dood is er nie mee gemoeid (=Het valt wel mee) (kerkdriels)
- d'r nie oan / over uit kunn'n (=het niet begrijpen) (Wichels)
- D' n ha.ls nie vol kunnen kriege (=niet genoeg kunnen krijgen) (Genneps)
- Da 's nie woa, zalle!! (=Dat is niet waar, hoor!) (Leopoldsburgs)
- da ' n besan (t) nie (='t geeft niet (zalvend) ) (Waregems)
- da bek mich nie (=dat staat me niet aan) (Munsterbilzen - Minsters)
- da besang nie (=dat geeft niet) (Eekloos)
- da bin de zeven stuuvers nie (=dat verhaal klopt niet) (Zeeuws)
- da blef nie mooistaon ee (=daar kun je niet mee blijven aankomen) (Oudenbosch)
- da daarde nie gedocht ee (=daar kijk je van op he) (Oudenbosch)
- da deert nie (=dat maakt niet uit) (Vechtdals)
- da denk nie (=dat ben ik echt niet van plan) (Bredaas)
- da dërstë nie (=dat kunt / durft gij niet!) (Munsterbilzen - Minsters)
- da es nie van mijn geweunte (=dat heb ik niet expres gedaan) (Gents)
- da ga nie (=dat gaat niet) (Eindhovens)
- da gaai nie af! (=dat verkleurt niet in de was) (Hulsters (NL))
- da gao nie deur or (=dat gebeurt niet) (Oudenbosch)
- da gaot er bie mie nie in (=ik kan het niet begrijpen) (Kortemarks)
- da ge nie kepot hagelt (=bekijk het maar) (Betuws)
- da gebeur vaz (j) ulleven nie (=dat zal nooit gebeuren) (Sint-Niklaas)
- da gif nie mee (=dat zit muurvast) (Oudenbosch)
- da gif nie, tgif nie (=het geeft niet) (Sint-Niklaas)
- da gij de nie deur het (=dat jij dat niet door hebt) (nieuwkuijks)
- da goinek es nie aun aan nees hangen (=iets niet willen verklappen) (Buggenhouts)
- da gon ich dich nie on zen naos hange (=dat hou ik voor mezelf) (Munsterbilzen - Minsters)
- da gon ich tech nie on zen naos hange (=dat ga ik nog even geheim houden) (Bilzers)
- da gon ich tich nie on zen naos hange (=dat blijft geheim) (Munsterbilzen - Minsters)
- da gon ichteg és sjaun nie on zen naos hange (=dat ga ik je mooi niet verklappen) (Bilzers)
- Da he'k joa ga nie gedoan (=Dat heb ik helemaal niet gedaan) (Wehls)
- Da hèk nie gère (=Ik wil liever niet dat ik dergelijke gebeurtenissen meemaak in mijn leven) (Bredaas)
- Da hemmik toch nie gezee (=Dat heb ik toch niet gezegd) (Leopoldsburgs)
- da hep ik nie (=dat heb ik niet) (Rotterdams)
- da hèt nie vieël ummet lijf (=dat is bijna zonder waarde) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hoeng nie van eihhes (=niet makkelijk) (Zeeuws)
- da ievert nie (=ik heb er geen zin in) (Boksmeers)
- Da is nie woa, zalle!! (=Dat is niet waar, hoor!) (Leopoldsburgs)
- da ka mijnen bruinen nie trekken (=dat kan ik mij niet veroorloven) (Zeels)
- da ka minnen bruinen nie trekken (=dat is te duur voor mij) (Sint-Niklaas)
- da kaank nie tuisbrenge (=daar heb ik nooit van gehoord) (Oudenbosch)
- Da kama nie botte (=Dat kan mij niet schelen) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- Da kamme nie schille (=Het kan mij niet schelen) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- Da kamme nie schille! (=Dat kan me niets schelen!) (Roosendaals)
- da kan de bruine nie trekke (=dat kunnen we ons niet veroorloven) (Oudenbosch)
- da kan de bruine nie trekke (=onbetaalbaar) (Gastels)
- da kan de mijne nie trèkke (=dat is me wat duur) (Munsterbilzen - Minsters)
- Da kan den bruinen nie trekken. (=Dat kan ik niet betalen) (Bevers)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
