486 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `da`
- een gat in het dak krijgen (=niet erg slim zijn)
- een geloof dat bergen kan verzetten (=een sterk geloof)
- een goede buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
- een goede daad is goud waard (=iemand helpen is goed)
- een goede dam leggen. (=goed eten (voor het drinken van alcohol))
- een goede naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
- een gouden dak op het huis hebben (=wonen in een huis dat gebouwd is met geleend geld)
- een holle darm. (=gezegd van iemand die veel eet)
- een hond is stout op zijn eigen dam. (=op bekend terrein durf je meer)
- een ketting is niet sterker dan de zwakste schakel (=het geheel is maar zo sterk als het zwakste onderdeel)
- een kleine aardappel moet je niet schillen (=aan mensen die weinig geld hebben, moet je niet veel geld vragen)
- een kluwtje dat vanzelf afloopt. (=iets wat zich vanzelf oplost)
- een krul meer in zijn staart hebben dan een ander (=speciaal willen zijn)
- een krul meer in zijn staart hebben dan een gewoon mens (=zich een beetje aanstellen)
- eén kwade dag maakt de winter niet. (=als iets verkeerd gaat, hoeft nog niet alles verkeerd te gaan.)
- een man als david (=een sterke kerel (David doodde de reus Goliath))
- een meid en een aardappel kies je zelf (=een vrouw kun je niet door iemand anders laten uitkiezen)
- een mens is geen aardappel (=iedereen heeft zo nu en dan behoefte aan ontspanning)
- eén onderrok trekt meer dan twee paarden. (=de invloed van een vrouw is heel sterk)
- een paard dat eens op hol is geslagen, kan dat snel weer doen. (=een eens gemaakte fout, begaat men makkelijk weer)
- een paard dat stormt en een meisje dat wil trouwen zijn niet tegen te houwen. (=niet tot iets anders te bewegen)
- een paard, dat voor de tweede keer de sprong niet neemt, neemt hem ook voor de derde keer niet. (=iemand die al twee keer geen beslissing durft te nemen, komt nooit tot een besluit)
- een Poolse landdag (=wilde, ongeregelde vergadering)
- een snijder heeft maar een darm. (=spotternij van boeren, die veel meer eten dan de kleermaker.)
- een stadspraatje duurt maar drie dagen. (=mensen vergeten snel)
- een stoelendans (=situatie waarbij mensen van functie wisselen)
- één uur van onbedachtzaamheid, kan maken dat men jaren schreit (=één moment van onvoorzichtigheid kan verschrikkelijke gevolgen hebben)
- een verborgen agenda hebben (=een doel hebben dat voor de anderen verborgen gehouden wordt, bijvoorbeeld in een samenwerkingsverband)
- een verschil van dag en nacht. (=een heel groot verschil.)
- een vrouwenhaar trekt sterker dan tien paarden. (=de invloed van een vrouw is zeer sterk)
- een woord op zijn pas is een daalder waard (=spreken op het juiste ogenblik is waardevol)
- een zilveren dak op het huis hebben (=wonen in een huis dat gebouwd is met geleend geld)
- een zondagse steek houdt geen week (=de zondag is geen werkdag maar de dag des Heeren)
- een zondagskind (=iemand die steeds geluk heeft)
- een zondagssteek houdt geen week (=er rust geen zegen op het werk wat iemand op zondag doet)
- eerst komt het eten dan de moraal. (=overleven is belangrijker dan het volgen van regels.)
- eerst oompje en dan oompjes kinderen (=eerst ik, daarna de anderen)
- eet geen paaseieren op goede vrijdag (=alles op zijn tijd, het feest niet te vroeg vieren)
- elk waarom heeft zijn daarom (=elke gebeurtenis heeft een oorzaak)
- elke dag een draadje is een hemdsmouw in een jaar (=als je iedere dag een beetje doet komt het karwei uiteindelijk klaar)
- elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad (=men moet zich niet zorgen maken over de toekomst)
- elke medaille heeft een keerzijde (=iets van twee kanten bekijken, aan iedere zaak zitten twee kanten, vaak een positieve en minder positieve kant)
- er behoort meer tot een huishouden dan het zoutvat. (=er zijn veel bijkomende kosten)
- er is meer dan de molen in het woud omgegaan (=er is iets bijzonders gebeurd)
- er is meer dan een koe die blaar/bles heet (=de mening van anderen telt ook)
- er is meer gelijk dan eigen gelijk (=de mening van anderen telt ook)
- er verdrinken er meer in het glas dan in de zee (=er gaan veel mensen dood door het drinken van alcohol)
- er verstand van hebben als een kraai van een zaterdag (=er geen verstand van hebben)
- er zijn altijd meer zwijgers dan sprekers (=lang niet iedereen komt altijd voor zijn mening uit)
- eten dat je zweet en werken dat je het koud krijgt, dat zijn de waren. (=slecht personeel. Uit de tijd dat meiden en knechts bij de boer in de kost waren.)
715 betekenissen bevatten `da`
- het hart op de tong dragen (=direct zeggen wat iemand denkt, ongeacht of dat slim is of niet)
- voorzichtigheid is de moeder der wijsheid (=doe het voorzichtig, dan komt er geen schade)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, onjuiste redenering een onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- reageren met de voeten (=door ergens weg te gaan, weg te blijven of niet meer terug te keren, aangeven dat men niet tevreden is)
- men vangt meer vliegen met honing/stroop dan met azijn (=door vriendelijk te zijn bereik je meer bij iemand dan met lelijke woorden)
- alleen een piepend wiel krijgt olie (=door zich opvallend te gedragen bekomt men aandacht)
- de derde man brengt de spraak aan (=drie hebben gemakkelijker een gesprek dan twee)
- jezelf op de borst slaan (=duidelijk aan de omgeving laten weten dat men ergens bijzonder trots op is)
- aan de bel trekken (=duidelijk maken dat er iets aan de hand is; duidelijk maken dat er iets niet klopt)
- de neus optrekken (=duidelijk maken dat men iets of iemand niet waardeert)
- met een rode letter aangetekend staan (=duidelijk vermeld , zodanig dat het zeker niet vergeten wordt)
- iemand de les lezen (=duidelijk zeggen dat iemand iets verkeerds gedaan heeft)
- de gekken krijgen de kaart (=dwaze en onverstandige mensen krijgen hun gelijk of ze dat hebben of niet)
- de pot verwijt de ketel dat die zwart ziet (=een ander aanwijzen als schuldige, terwijl die zelf hetzelfde gedaan heeft)
- iets in één adem uitlezen (=een boek waaraan je begonnen bent heel snel uitlezen, omdat je het zo spannend vindt)
- boeren en varkens worden knorrend vet (=een boer die klaagt heeft daar wellicht geen reden toe)
- een verborgen agenda hebben (=een doel hebben dat voor de anderen verborgen gehouden wordt, bijvoorbeeld in een samenwerkingsverband)
- een stok achter de deur (=een dreigement om iets gedaan te krijgen)
- de ene pijl de andere nazenden (=een dwaze of nutteloze daad herhalen)
- voor het inkoppen hebben (=een eenvoudige kans om in een discussie een punt te maken dankzij een voorzet van een ander)
- tussen beurs en geweten geplaatst zijn (=een financieel goede - maar misdadige - zaak kunnen doen)
- een beerput opentrekken (=een geheim onthullen of schandalen blootleggen.)
- je mag wel ergens anders honger krijgen, als je thuis maar komt eten. (=een getrouwde man mag wel met knappe meisjes flirten, daar moet het bij blijven.)
- vechten tegen de bierkaai (=een gevecht aangaan dat al bij voorbaat verloren is)
- een goede buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
- een goede haan kraait nog wel eens weer. (=een goede leider waarschuwt meer dan eens)
- een goede naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
- goede naam is beter dan goede olie (=een goede reputatie is beter dan veel geld)
- een vogel voor de kat (=een hulpeloos slachtoffer, dat niet meer gered kan worden)
- een klein visje een zoet visje (=een klein voordeel of winstje dat met weinig moeite is verkregen)
- een tukje doen (=een kort middagslaapje)
- het sop is de kool niet waard (=een onderwerp is te onbelangrijk om er aandacht aan te geven)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- aan de rem trekken (=een ontwikkeling proberen tegen te houden/ waarschuwen dat iets niet goed gaat)
- een ijzer in het vuur hebben (=een plan hebben dat nog onbekend is voor de buitenwereld)
- een onbekookt plan (hebben) (=een plan hebben waar niet goed over is nagedacht)
- één zwaluw maakt nog geen zomer (=één positieve gebeurtenis betekent niet dat alle problemen opgelost zijn.)
- iets op een procrustesbed leggen (=een regeling zo toepassen dat hij er voordeel van heeft)
- een hazenslaapje (=een slaap, die zo licht is, dat men bij `t minste geluid wakker wordt)
- een man als David (=een sterke kerel (david doodde de reus Goliath))
- ten hemel schreiend (=een toestand die zo erg is dat er eigenlijk direct iets aan gedaan zou moeten worden)
- de stoute schoenen aantrekken. (=een uitdaging aangaan)
- een dag voor de prins. (=een verloren dag.)
- een broodje aap (=een verzonnen verhaal dat als waarheid wordt verspreid.)
- een vriendelijk gezicht brengt overal licht (=een vrolijk persoon weet vaak meer te bereiken dan een nors persoon)
- teken aan de wand (=een waarschuwing dat er iets gaat gebeuren)
- wie plast tegen de kerk, gaat gevaarlijk te werk (=een wandaad met verstrekkende gevolgen)
- recht in zijn schoenen lopen/staan (=eerlijk zijn, niets misdaan hebben)
- eerst oompje en dan oompjes kinderen (=eerst ik, daarna de anderen)
- je woorden kauwen (=eerst nadenken en dan pas spreken)
50 dialectgezegden bevatten `da`
- da hèd ferm gesmok. (=dat was lekker.) (Jeisters)
- da hedde gij goe begaojd (=dat heb je goed verprutst) (Bredaas)
- da hedde gij goed gedoan! (=dat heb je goed gedaan!) (Eindhovens)
- da hedde mèj (=dat heb je soms) (Groesbeeks)
- da hedde mej (=dat is soms het geval) (venrays)
- da hedde mèj (=dat kan gebeuren) (Siebengewalds)
- da hedde wellus (=dat kan gebeuren) (brabants)
- da heddu (=dat heb je) (Brakels (gld))
- Dà hef niks in (=dat heeft niets te betekenen) (Achterhoeks)
- da hèk nie gère (=Ik wil liever niet dat ik dergelijke gebeurtenissen meemaak in mijn leven) (Bredaas)
- da hemme ze hie nogal afgebiljaard (=dat is slecht afgewerkt) (Nijlens)
- da hemmek ni geire (=dat heb ik niet graag) (Herentals)
- da hemmik toch nie gezee (=dat heb ik toch niet gezegd) (Leopoldsburgs)
- da hep ik nie (=dat heb ik niet) (Rotterdams)
- da hèt nie vieël ummet lijf (=dat is bijna zonder waarde) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hijtem maa gelapt (=dat heeft hij mij aangedaan) (Nijlens)
- da hilt gene stiek (=dat klopt helemaal niet) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hink mich de kael aut (=dat ben ik beu!) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hink mich men kloete aut (=dat verveelt me terdege) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hink mich te stroët aut (=dat staat me helemaal niet aan) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hink mich vierkant men K. aut (=dat enerveert me geweldig) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hinkmeg men kloete aut (=dat ben ik kotsbeu) (Bilzers)
- da ho (ch) viël bekieks (=iedereen bleef kijken) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hodde ni veu meugelaak (=Ongelooflijk) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- da hoeg van heef z m draad (=vlug) (Zeeuws)
- da hoeng nie van eihhes (=niet makkelijk) (Zeeuws)
- da hûb ich iëver de kop gezien (=daaraan heb ik niet gedacht) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hübsemgoed gelap (=dat heb je mooi afgehandeld) (Munsterbilzen - Minsters)
- da hübste mej (=dat komt méér voor) (Bilzers)
- da hübste nogalés dékker (=dat komt veel voor) (Bilzers)
- da i wa danders (=Iets nieuws te weten komen en veranderen van mening) (Harelbeeks)
- da ienk mich men kloeëte-n aat (S*) (=ik heb er genoeg van) (Sintrùins)
- da ies Miep dur vroaijer (=dat is het vriendje van Miep) (Ossendrechts)
- da ievert nie (=ik heb er geen zin in) (Boksmeers)
- da inikkik nog nwaot meegemaokt (=Dit heb ik nog noit meegemaakt) (Zeeuws)
- da is e serpent (=die vrouw deugt niet) (Waanroods)
- da is echt lilluk (=dat is echt lelijk) (Brabants )
- da is een schòon wèfke (=dat is een mooie vrouw) (Brabants )
- da is er een mee ne witte lever (=Zij kan de mannen niet gerust laten (nymfomane)) (Bevers)
- da is gèn kèrkewè.rk (=dat komt niet zo precies) (Genneps)
- da is hem fiets (=dat is zijn fiets) (Renkums)
- da is me ôn t hart geliige (=dat ligt me naar het hart) (Berghems)
- da is mun toch unne kudeejer geworden (=Die is toch dik geworden.) (Tilburgs)
- da is nie woa, zalle!! (=dat is niet waar, hoor!) (Leopoldsburgs)
- da is nieks genodderd (=dat brengt geen aarde aan de dijk) (Bevers)
- da is nog wijt van kaant (=dat is zeker nog niet gedaan) (Nieuwmoers)
- da is ok! (=dat is waar! (sarcastish bedoelt) ) (Eindhovens)
- da is ok! (=Het is is erg onwaarschijnlijk.) (Brabants)
- da is tegen ur lip. (=dat is pech hè.) (Spalbeeks)
- da is vanaages (=dat is vanzelf sprekend) (Nijlens)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
