532 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `we`
- een spiering uitwerpen om een kabeljauw te vangen (=iets kleins aan een ander geven met de gedachte zelf iets groots terug te krijgen)
- een stofje aan een weegschaal zijn (=iets erg onbelangrijks zijn)
- een tafeltje welbereid. (=een plek met veel en goed eten)
- een Tantaluskwelling zijn (=iets erg graag willen maar het (net) niet kunnen verkrijgen)
- een traan wegpinken (=emotioneel geraakt zijn, ontroerd zijn door iets => emotioneel)
- een varken heeft wel een krul in zijn staart. (=er is altijd iets om trots op te zijn)
- een vogel zingt zowel van armoe als van weelde. (=je kan positief zijn onder alle omstandigheden)
- een vos verliest wel zijn haren maar niet zijn streken (=mensen veranderen zelden echt)
- een vrouwenhaar trekt sterker dan tien paarden. (=de invloed van een vrouw is zeer sterk)
- een wet van Meden en Perzen zijn (=een regel waarvan nooit mag worden afgeweken)
- een wig drijven tussen twee personen (=ervoor zorgen dat ze ruzie krijgen)
- een zaak/kwestie aankaarten (=een onderwerp ter discussie brengen)
- een zondagse steek houdt geen week (=de zondag is geen werkdag maar de dag des Heeren)
- een zondagssteek houdt geen week (=er rust geen zegen op het werk wat iemand op zondag doet)
- een zuiver geweten is het beste oorkussen. (=als je eerlijk bent slaap je gerust)
- een zweetje op iets halen (=zich ergens fel voor inspannen)
- ellebogenwerk (=succes boeken door op slinkse wijze van anderen misbruik te maken)
- er dienen geen twee masten op een schip (=er kan er maar één het bevel voeren)
- er geen bal van weten (=niets ervan weten)
- er geen laars van weten (=er niets van afweten)
- er geen tittel of jota van afweten (=er helemaal geen kennis van hebben)
- er heg noch steg weten (=ergens de weg niet kennen)
- er in zwemmen (=meer dan genoeg hebben)
- er is altijd wel ergens een vogel die zingt (=er is altijd wel een lichtpuntje als je maar goed je oren en ogen open zet)
- er is onkruid onder de tarwe (=er zijn minderwaardige goederen (of personen) tussen de betere)
- er nachtwerk van maken (=laat opblijven)
- er op zitten zweten (=er moeizaam of langdurig aan werken)
- er wel pap van lusten (=er niet genoeg van kunnen krijgen)
- er werk van maken (=er mee aan de gang gaan)
- er zijn maal wel mee kunnen doen (=er wel mee toekomen)
- er zijn pink wel voor willen geven (=iets heel graag willen hebben)
- er zijn vele wegen die naar Rome leiden (=er zijn meerdere manieren om iets te doen)
- eten dat je zweet en werken dat je het koud krijgt, dat zijn de waren. (=slecht personeel. Uit de tijd dat meiden en knechts bij de boer in de kost waren.)
- familie van Adamswege. (=verre familie.)
- geen koe zo zwart of er zit wel een vlekje aan. (=niemand is perfect.)
- geen maat weten te houden (=onbeheerst doorgaan waarmee men begonnen is)
- geen strobreed in de weg leggen (=in geen enkel opzicht hinderen)
- geen twee deuntjes voor één cent zingen (=geen zin hebben hetzelfde nog een keer te herhalen)
- geen twee hanen op een erf/werf (=geen twee bazen voor hetzelfde werk)
- geen twee kapiteins op één schip (=er moet maar één persoon de leiding hebben, anders gaat het niet goed)
- geen twee missen voor hetzelfde geld doen (=niet tweemaal hetzelfde zeggen of doen)
- gehoor weigeren (=niet ingaan op)
- genoeg voor een heel weeshuis. (=als je ergens heel veel van hebt)
- goed gereedschap is het halve werk (=door de juiste hulpmiddelen te gebruiken wordt het karwei snel geklaard)
- grote pracht, weinig macht. (=je voordoen als een rijk man terwijl je arm bent)
- haar wil is wet (=als wat zij wil niet gebeurt, dan ontstaan er grote conflicten)
- had je me gisteren gehuurd dan was ik vandaag je knecht geweest (=je moet zo niet commanderen - dat doe ik gewoon niet!)
- heg noch steg weten (=ergens de omgeving totaal niet kennen)
- hemel en aarde bewegen (=ergens alles aan doen om het gedaan te krijgen (bv van iemand))
- het achtste wereldwonder (=een ongelooflijk prachtig iets)
891 betekenissen bevatten `we`
- goed gereedschap is het halve werk (=door de juiste hulpmiddelen te gebruiken wordt het karwei snel geklaard)
- reageren met de voeten (=door ergens weg te gaan, weg te blijven of niet meer terug te keren, aangeven dat men niet tevreden is)
- gierigheid is de wortel van alle kwaad (=door gierigheid ontstaan er veel problemen en is er veel ellende in de wereld)
- door vragen wordt men wijs (=door het stellen van vragen kun je veel te weten komen en veel kennis opdoen)
- met gesloten beurs betalen (=door middel van een wederzijdse schuld het bedrag verrekenen)
- de gestage drup holt de steen (uit) (=door vol te houden wordt uiteindelijk wel het doel bereikt)
- de ochtendstond/morgenstond heeft goud in de mond (=door vroeg te beginnen kan men meer werk verrichten)
- over lijken gaan (=doordouwen zonder oog voor ethiek of moraal)
- de derde man brengt de spraak aan (=drie hebben gemakkelijker een gesprek dan twee)
- het wiel opnieuw uitvinden (=dubbel werk doen)
- jezelf op de borst slaan (=duidelijk aan de omgeving laten weten dat men ergens bijzonder trots op is)
- een koperen bruiloft (=een 12½-jarig huwelijk)
- ambt geeft verstand. (=een baan gekregen hebben zonder er iets van af te weten)
- boeren en varkens worden knorrend vet (=een boer die klaagt heeft daar wellicht geen reden toe)
- een verborgen agenda hebben (=een doel hebben dat voor de anderen verborgen gehouden wordt, bijvoorbeeld in een samenwerkingsverband)
- een paard dat eens op hol is geslagen, kan dat snel weer doen. (=een eens gemaakte fout, begaat men makkelijk weer)
- de sleutel op de doodskist leggen (=een erfenis weigeren)
- het bijltje zoeken (=een excuus of uitweg verzinnen)
- zwemmen als een vis kunnen (=een expert zijn in zwemmen)
- je mag wel ergens anders honger krijgen, als je thuis maar komt eten. (=een getrouwde man mag wel met knappe meisjes flirten, daar moet het bij blijven.)
- een dijk van een baan (=een geweldige baan)
- de eerste klap is een daalder waard (=een goed begin is het halve werk)
- een goed begin is het halve werk (=een goed begin vergroot de kans op een goede afwerking)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengestelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- het zeil (hoog) in de top halen (=een grootse vertoning weggeven)
- mijl op zeven zijn (=een grote omweg zijn)
- als de vos de passie preekt boer pas op je ganzen (=een huichelaar is niet te vertrouwen)
- de kip met gouden eieren slachten (=een iets met veel rendement wegdoen)
- een ei is geen ei twee ei is een half ei drie ei is een paasei (=één is niet genoeg, twee is beter, drie is goed)
- een klein visje een zoet visje (=een klein voordeel of winstje dat met weinig moeite is verkregen)
- het varkentje wassen (=een klusje wel even doen)
- een heet hangijzer (=een moeilijk onderwerp waar veel discussie over bestaat)
- het ene woord brengt het andere voort. (=een negatieve opmerking kan leiden tot negatieve woorden over en weer)
- een nieuwe bron aanboren (=een nieuwe manier vinden om iets te krijgen)
- het sop is de kool niet waard (=een onderwerp is te onbelangrijk om er aandacht aan te geven)
- een speldje bij iets steken (=een onderwerp niet verder uitdiepen, van gespreksonderwerp veranderen)
- een zaak/kwestie aankaarten (=een onderwerp ter discussie brengen)
- een twistappel vormen (=een onderwerp van ruzie/conflict/onenigheid zijn)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- bij Neck om naar Den Haag (=een onnodige omweg maken)
- aan de rem trekken (=een ontwikkeling proberen tegen te houden/ waarschuwen dat iets niet goed gaat)
- het tij keren (=een ontwikkeling stoppen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het toenemen van zinloos geweld. Zie getij)
- als een donderslag bij heldere hemel (=een onverwachte gebeurtenis, die een grote schok teweeg brengt)
- op oud ijs vriest het licht (=een oude kwaal komt gemakkelijk weer boven)
- een oude bok lust nog wel een jong/groen blaadje (=een oude man is nog wel seksueel geïnteresseerd in een jong meisje)
- een rots in de branding (=een persoon waarop je kunt vertrouwen en die je steunt.)
- een ijzer in het vuur hebben (=een plan hebben dat nog onbekend is voor de buitenwereld)
- een wet van Meden en Perzen zijn (=een regel waarvan nooit mag worden afgeweken)
- de slaap der rechtvaardigen slapen (=een schoon geweten hebben)
- een wigge drijven tussen (=een splitsing of misverstand bewerken)
50 dialectgezegden bevatten `we`
- gelegen kommen (=ergens welkom zijn, van pas komen, we hebben je juist nodig) (Sint-Niklaas)
- gelijk hübste, mér zwijge moeste (=we weten het nu allang : je hebt groot gelijk) (Bilzers)
- getraat: Zoeë zijmen ni getraat (=Zo kunnen we niet akkoord gaan) (Lebbeeks)
- gò-me, òf zu-me nòg blèève (=gaan we, of zullen we nog blijven) (Tilburgs)
- goaj met brommers kieken (=gaan we vrijen) (Twents)
- goame tuëpe (=gaan we samen) (Aspers)
- goan we em nie keer beilaoten (=gaan we de liefde bedrijven) (Deinzes)
- gomme vuërt (=gaan we verder) (Meers)
- hè-me gin hèmme (=hebben we geen hemden) (Tilburgs)
- hëbste van ze laeve ! (=wie we daar hebben !) (Munsterbilzen - Minsters)
- hebste van ze laeve! (=wie we daar hebben!) (Munsterbilzen - Minsters)
- Het heeft geen zin je af te vragen 'wat als' (=As es kat een koei was konne we ze melleke bej de stoof) (Essens)
- Hey, kievela! (=Wie we daar hebben!) (Zichers)
- hiej en tiege en doa entüsse hubbe ter al vvêl viegelkes gesjiete die nuuw noeg gei koentje hubbe (=we zullen wel zien zonder voorbarig te zijn) (Opglabbeeks)
- hij dènkt dèttie hil wè verbildt, mar dè lèkt mar zôo. (=hij denkt dat hij heel wat voorstelt, maar dat lijkt maar zo.) (Tilburgs)
- hij krigt de wiend van veur'n (=we zullen hem eens ernstig toesprekn) (Westerkwartiers)
- hò-me-t mar zat (=hadden we het maar voldoende) (Tilburgs)
- hoal de spons d'r moar over (=we gaan deze zaak vergeten) (Westerkwartiers)
- hoeke doe me (=welke doen we) (Hardinxvelds)
- Hoekedoemoe (=Hoe doen we het ....) (Giessendams)
- Hoemomennoe? (=Hoe moeten we nu?) (Flakkees)
- Hoo mo'w d'r noo met an? (=Wat moeten we nu doen?) (Aaltens)
- Hôôgnòddig moete we vaastlegge wa we nog hebbe vur alles verlorre gi. (=Hoognodig moeten we vastleggen wat we nog hebben voordat alles verloren gaat.) (Valkenswaards)
- houd aan, maak laam, veer houe op de kis, umdat ut drie daag vasteloavend is (=hou vol, vertel, we slaan op de kist omdat het drie dagen carnaval is) (Sittards)
- husse frusse mee oew neus dur tussen (=antwoord op: wat eten we vandaag) (Dongens)
- ich gaef dich besjeit es veer goan (=ik waarschuw je als we gaan) (Berg en Terblijts)
- ich höb nog n eeke mettich te pëlle (=we moeten onderling nog wat regelen) (Munsterbilzen - Minsters)
- ich wè nej (=ik weet niet) (Zichers)
- ich wor dich, en dich wors mich.Ich bén men eege nimei. (=met iedere vriend die we verliezen, verliezen we een stuk van onszelf) (Bilzers)
- Ie ei z'n brôôdje wé bie z'n (=hij is wel bespraakt) (Zeeuws)
- ie lust er we pap van (=lusten) (Zeeuws)
- ie maat, weij ewwe are biere u krege (=hallo meisje, we hebben nieuwe buren) (Derps)
- iës zoette de derm ènt vèrke en nau zittet vèrke èn de derm (=we hebben het varken geslacht) (Munsterbilzen - Minsters)
- ij za wè nog zijn kèrre kirn' (=hij zal nog wel van gedacht veranderen) (Brakels)
- Ik docht ok al hil den tèd bè m'n ège, wè trekket hier mar gin wonder, 't hat mènne vurbroek nog openstoan. (=ik dacht de heletijd al wat tocht het hier, maar mijn gulp stond open.) (Tilburgs)
- Ik heb hongu- vreet je je kop maar op ken je buikspreken (=Ik heb honger - we gaan over een (tijd) eten….) (Utrechts)
- Ik kiek wé k leut vind enders zet um nie oaan (=Ik kijk wat ik leuk vind anders zet hem niet aan) (Tilburgs)
- in avuzoath zeggé wie alted moar dekke mó je (=in avezaath zeggen we altijd maar zo neuken moet je) (Betuws)
- is't der da't boel is (=zijn we ruzie aan't maken) (Kaprijks)
- istie nie zaolig dan istie toch uit de voete (=van hem zijn we af) (Oudenbosch)
- je kan we een ei in zn hat haar koken (=driftig persoon) (Zeeuws)
- je kan we un ei in z n hat haar kookn (=haastig persoon) (Zeeuws)
- je liekend wè een broesiek oen (=je ziet er beroerd uit) (Zeeuws)
- jeltebi, we skeffe pleite (=kom, we gaan) (Bargoens)
- k dogge we a jie dat docht dirrem doch ik k za t ok me dienken (=denken) (Zeeuws)
- k kant we uut mn keele langen (=beu) (Zeeuws)
- k-gao wè doen, dè de kiepe nie kunne (=ik ga even plassen) (Tilburgs)
- kaalm aan, we huuv'm niet hen te hooi'n! (=rustig maar, we hebben tijd zat!) (Westerkwartiers)
- kalm aan, de dag is nog zwaart van uur'n (=rustig aan, we hebben nog tijd genoeg) (Westerkwartiers)
- kbin we houw verlehen me nie lank (=verlegen) (Zeeuws)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
