168 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `eke`
- in gebreke zijn (=de taak niet naar behoren uitgevoerd hebben)
- in het harnas steken (=woedend zijn)
- in iemands vel steken (=het lichamelijke lot van iemand anders ondervinden)
- in verzekerde bewaring nemen (=opsluiten (in gevangenis))
- je hand in een wespennest steken (=zich bemoeien met een problematisch onderwerp en wellicht daardoor zelf moeilijkheden krijgen)
- je het apezuur zoeken (=eindeloos zoeken)
- je kan beter naar de bakker dan naar de apotheker gaan. (=eten is gezond, de apotheker bezoek je als je ziek bent.)
- je kan geen ijzer met handen breken (=men kan het onmogelijke niet doen)
- je kan geen omelet maken zonder eieren te breken (=soms moet men iets verliezen om een hoger doel te bereiken)
- je kop in het zand steken (=doen alsof iets (een probleem) er niet is)
- je kruk ergens tussen steken (=ergens ter hulp komen)
- je mening niet onder stoelen of banken steken (=je mening niet verbergen, openlijk voor je standpunten uit durven komen, bij voorbeeld van afkeuring van iets)
- je neus in andermans zaken steken (=zich bemoeien met zaken die je niet aangaan)
- je penaten opzoeken (=naar huis gaan)
- je voelhorens uitsteken (=trachten te achterhalen)
- kinderen en dronkaards spreken de waarheid (=ze zeggen wat ze vinden, ze zijn ongeremd)
- kleur bekennen (=voor zijn standpunt uit moeten komen)
- korte afrekening maakt lange vriendschap (=snel terugbetalen (teruggeven) voorkomt ruzie)
- korte rekeningen maken lange vriendschappen. (=financiële geschillen moet je direct oplossen)
- kunnen maken en breken (=er veel macht over hebben)
- lelijke streken op zijn kompas hebben (=gemene en lelijke streken uithalen)
- leven als vrienden en rekenen als vijanden (=vriendelijk met elkaar omgaan uit een soort van formaliteit maar eigenlijk helemaal niet zo op elkaar gesteld zijn)
- met de neus in de boeken zitten (=veel lezen)
- met de witte perdekies naar Velzeke rijden (=krankzinnig worden. In Velzeke bevindt zich een sanatorium; de `witte perdekies` (witte paardjes) verwijzen naar een ziekenwagen, waarmee de geestesgestoorde afgevoerd wordt. Uitdrukking uit het zuiden van Oost-Vlaanderen)
- met een lantaarn te zoeken (=heel zeldzaam , moeilijk te vinden)
- met een rode letter aangetekend staan (=duidelijk vermeld , zodanig dat het zeker niet vergeten wordt)
- met een zwarte kool aangetekend staan (=ongunstig bekend staan)
- met het leven afrekenen (=sterven)
- met iemand afrekenen (=iemand betalen; iemand iets betaald zetten)
- met iemand breken (=met iemand niet meer verder werken, leven)
- met iemand niet willen oversteken (=niet in iemands plaats willen zijn)
- met opgestoken/opgestreken/opgezet zeil naar iemand toe gaan (=boos naar iemand toe gaan of boos bij iemand binnen komen)
- met zijn talenten woekeren (=de persoonlijke mogelijkheden/gaven goed gebruiken)
- naar de bekende weg vragen (=vragen naar hetgeen men al weet / Overbodig handelen)
- naar de mutsaard rieken (=iets klopt zeer niet (mutsaard = brandstapel) / verdacht worden van ketterij)
- naar zijn woorden zoeken (=niet goed meer weten wat te zeggen)
- niet in een goed vel steken (=altijd ziek zijn, nooit gezond)
- niets dan wonden en builen zoeken (=altijd willen vechten)
- nieuwe bezems vegen schoon, maar oude bezems kennen alle hoeken en gaten (=nieuwe medewerkers (of: nieuwe leiders) pakken de zaken grondig aan, maar oude medewerkers (of: oude leiders) weten hoe het moet op grond van ervaring)
- nul op het rekest krijgen (=zijn eis niet ingewilligd krijgen)
- onbekend maakt onbemind (=iets wat nog onbekend is, kan ook niet geapprecieerd worden)
- op eigen wieken drijven (=zich volledig kunnen redden van het geld dat iemand verdient)
- op het appèl ontbreken (=niet aanwezig zijn)
- ouderdom komt met gebreken (=als je ouder wordt ga je van alles mankeren)
- overal zijn neus in steken (=zich overal mee bemoeien)
- per slot van rekening (=uiteindelijk)
- samen onder een deken liggen (=een gezamenlijk standpunt innemen)
- spijkers op laag water zoeken (=uitermate achterdochtig zijn, onprettige opmerkingen maken over onbelangrijke zaken)
- streken onder je staart hebben. (=niet te vertrouwen zijn)
- taal noch teken van iemand vernemen (=niets van iemand horen/zien)
234 betekenissen bevatten `eke`
- handen wassen (=het toilet bezoeken)
- wie het eerst komt, het eerst maalt (=het wordt toegekend aan degene(n) die het eerst komt)
- haring of kuit ergens van willen hebben (=hij wil iets zeker weten of uitgezocht zien)
- men heeft hem de hoorns opgezet (=iemand (vooral een bekende) heeft een relatie met zijn vrouw)
- iemand aanschieten (=iemand aanspreken)
- in een slechte reuk staan (=iemand die niet goed bekend staat)
- iemand van het hoofd tot de voeten meten (=iemand heel nauwkeurig onderzoeken)
- iemand spreken door het oor van een turfmand (=iemand heimelijk spreken, zodat niemand anders het hoort)
- iemand een hart onder de gordel/riem steken (=iemand moed inspreken)
- iemand of iets over het hoofd zien (=iemand niet opmerken, vergeten met iemand of iets rekening te houden, iets niet zien)
- iemand van zijn stuk brengen (=iemand onzeker maken)
- iets aan de klokreep hangen (=iets algemeen bekend maken)
- iets aan het licht brengen (=iets bekend maken wat verborgen is)
- het onweer is niet van de lucht (=iets dat steeds blijft doorgaan of iemand die telkens weer kwaad tekeer gaat)
- een knoop in zijn zakdoek leggen (=iets doen om ergens zeker aan herinnerd te worden)
- de stoute schoenen aantrekken (=iets doen wat moed vergt. (`stout` in de oude betekenis van `dapper`))
- de rode haan laten kraaien (=iets in brand steken)
- iets in de groep gooien (=iets in een groep bespreken)
- menen ligt dicht bij Kortrijk (maar verre van Waregem) (=iets menen is niet genoeg; je moet er zeker van zijn.)
- iets onder de loep nemen (=iets nauwkeurig onderzoeken)
- iets met de mantel der liefde bedekken (=iets niet met anderen bespreken maar stilzwijgen en accepteren)
- een ondergeschoven kindje zijn (=iets of iemand is miskend. Zie bedstede voor de letterlijke betekenis)
- een snoek op zolder zoeken (=iets onmogelijks zoeken, vergeefse moeite doen)
- achter de rug om gaan (=iets stiekem doen)
- een waarheid als een koe (=iets totaal vanzelfsprekends)
- iets over het hoofd zien (=iets vergeten of ontbreken)
- iets op losse schroeven zetten (=iets wankel en onzeker maken)
- onbekend maakt onbemind (=iets wat nog onbekend is, kan ook niet geapprecieerd worden)
- het warm water (her)uitvinden (=iets wat reeds lang bekend is, presenteren alsof het een originele innovatie is. (Niet verwarren met `het wiel opnieuw uitvinden`))
- het daglicht niet kunnen verdragen/zien (=iets wordt stiekem of oneerlijk gedaan)
- een naald in een hooiberg/hooimijt zoeken (=iets zoeken dat bijna niet te vinden is)
- ik zoek het paard, maar ik zit erop. (=iets zoeken waar je heel dichtbij bent)
- in mora (=in gebreke)
- in zijn vuistje lachen (=in jezelf ergens plezier hebben / Op ietwat stiekeme wijze ergens voordeel van hebben)
- in het ongewisse (=in onzekerheid)
- als een furie tekeergaan (=in razende woede tekeergaan)
- ruiten tikken (=inbreken)
- via de achterdeur (=indirect, onopgemerkt, stiekem)
- over iemand een boekje opendoen (=informatie over iemand geven, waarvan diegene niet wil dat het bekend wordt)
- daar kan je gif op innemen (=je mag er zeker van zijn dat het gaat gebeuren)
- met twee monden praten (=jezelf tegenspreken in verschillende situaties, niet eerlijk zijn)
- beter één ezel voor de ploeg dan twee paarden op stal. (=kiezen voor zekerheid.)
- met de witte perdekies naar Velzeke rijden (=krankzinnig worden. In Velzeke bevindt zich een sanatorium; de `witte perdekies` (witte paardjes) verwijzen naar een ziekenwagen, waarmee de geestesgestoorde afgevoerd wordt. Uitdrukking uit het zuiden van Oost-Vlaanderen)
- kattenkwaad uithalen (=kwajongensstreken)
- in de meuk staan (=laten weken om zacht te worden)
- eten is een goed begin: het ene beetje brengt het ander in. (=letterlijke betekenis.)
- je rokje omkeren (=lid van een andere (bv politieke) partij worden)
- te woord staan (=luisteren naar en bereid zijn te spreken met)
- schoon genoeg hebben van (=meer dan genoeg hebben van, een hekel hebben aan)
- je licht niet onder de korenmaat zetten (=meespreken, je mening geven en laten merken dat je er iets van weet)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
