411 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ver`
- de appel valt niet ver van de stam/boom (=kinderen lijken vaak op de ouders)
- de baars vergallen (=de zaak laten mislukken)
- de bakens verzetten (=van richting of ingesteldheid veranderen)
- de bordjes zijn verhangen (=de omstandigheden zijn veranderd)
- de bui over laten drijven. (=niet reageren op een moeilijke situatie)
- de één mag een paard stelen, de ander mag niet over het hek kijken. (=sommigen mogen alles, anderen mogen niets)
- de gal loopt over (=boos worden)
- de gulden middenweg (houden/bewandelen/verkiezen) (=een tussenstandpunt of tussenoplossing verkiezen)
- de hand over zijn hart strijken (=voor één keer toestaan)
- de haring over de kop varen (=het doel voorbijschieten)
- de haringvijver (=de Noordzee)
- de huid van de beer niet verkopen voor hij geschoten is (=je moet niet al willen genieten van wat men nog niet verworven heeft)
- de kap over de haag smijten (=zijn priester- of kloostergelofte verbreken)
- de koe is vergeten dat hij kalf geweest is. (=zeurende ouderen vergeten dat ze vroeger ook wild waren)
- de leer veroordelen maar de leraar sparen (=de wortel van het probleem niet aanpakken)
- de lever doen schudden (=doen schaterlachen)
- de mijn is verkeerd gesprongen (=ongeveer als: wie een put graaft voor een ander, valt er zelf in)
- de muts zich verkeerd staan (=een slecht humeur hebben)
- de ogen verblinden (=blind maken voor de waarheid)
- de overhand hebben (=iets is meer aanwezig dan het ander / meer invloed hebben)
- de paarden die de haver verdienen krijgen ze niet (=zij die het goede werk verrichten, krijgen niet altijd de beloning)
- de paarden die de haver verdienen, krijgen ze niet. (=verdienste blijft vaak onbeloond)
- de pil vergulden (=iets vervelends op zo vriendelijk mogelijke manier zeggen)
- de pot verwijt de ketel dat die zwart ziet (=een ander aanwijzen als schuldige, terwijl die zelf hetzelfde gedaan heeft)
- de ratten verlaten het zinkende schip (=als de omstandigheden verslechteren denken sommigen alleen aan zichzelf en vertrekken)
- de rode draad (in een verhaal of betoog) (=het centrale thema, hetgeen waar steeds weer op wordt teruggegrepen)
- de rubicon overtrekken (=de beslissende stap ondernemen)
- de schepen achter zich verbranden (=een beslissing nemen en niet meer terug kunnen)
- de verloren zoon is terecht (=wat (of wie) al lang verloren was, is teruggevonden)
- de vermoorde onschuld spelen (=net doen alsof je van niets weet)
- de verzenen tegen de prikkels slaan (=zich verzetten tegen iets wat niet tegen te gaan is)
- de vijl erover laten gaan (=er de scherpe kantjes van afhalen)
- de vogel over het net laten vliegen (=goede kansen niet aangrijpen)
- de vogel over het touw laten gaan. (=een kans niet benutten)
- de vruchten zullen de beloften der bloemen overtreffen (=het is nu al goed, maar het eindresultaat wordt nog veel beter)
- de wolf zal met het lam verkeren. (=er zal vrede zijn)
- denken moet je aan een paard overlaten, dat heeft een groter hoofd (=niet te veel denken maar doen)
- denken moet je aan een paard overlaten, die hebben een groter hoofd. (=je moet niet te veel denken)
- die geboren is om te hangen, zal niet verdrinken. (=je kunt je lot niet ontlopen.)
- donderbuien zuiveren de lucht. (=een ruzie kan een hangende situatie oplossen)
- dood en verderf zaaien (=grote schade of vernietiging veroorzaken.)
- door de wol geverfd zijn (=brutaal , schaamteloos zijn)
- door het verleden achtervolgd worden (=problemen of fouten van vroeger blijven invloed hebben.)
- een aardige stuiver/duit (=een mooi kapitaal)
- een Babylonische spraakverwarring (=door elkaar spreken zonder naar elkaar te luisteren en elkaar niet verstaan)
- een draai aan het verhaal geven (=een hele eigen versie van wat er gebeurd is vertellen)
- een geloof dat bergen kan verzetten (=een sterk geloof)
- een goed verstaander heeft maar een half woord nodig (=voor een goed verstaander is een kleine aanwijzing genoeg)
- een goede buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
- een goede gevel versiert het huis. (=gezegd over mensen met een grote neus)
1116 betekenissen bevatten `ver`
- in de nood eet de duivel vliegen. (=als je in nood verkeert, stel je je tevreden met dingen die je anders zou weigeren.)
- wee de wolf die in een kwaad gerucht staat (=als je je goede naam verliest is die haast niet terug te winnen)
- gereed geld dingt scherp. (=als je meteen betaalt gaat de verkoop sneller)
- een geplaveide weg is des duivels oorkussen (=als je niets doet en lui bent, doe je ook niks goeds / mensen die zich vervelen omdat ze niets te doen hebben, kunnen tot de slechts dingen komen daardoor)
- handen in de schoot geeft geen brood. (=als je niets doet verdien je ook niets)
- geen spreker die een zwijger verbetert. (=als je niets zegt zeg je niets verkeerds)
- gedeelde smart is halve smart (=als je over problemen praat, dan kan je het makkelijker verwerken / door de problemen/ellende van een ander is het gemakkelijker de eigen problemen/ellende te dragen)
- goed voorbeeld doet goed volgen (=als je zelf op de goede manier handelt, nemen anderen dat vanzelf over)
- goed voorgaan doet goed volgen (=als je zelf op de goede manier handelt, nemen anderen dat vanzelf over)
- wie geeft wat hij heeft, is waard dat hij leeft (=als je zoveel geeft zoveel je kunt, dan kan niemand je iets verwijten)
- oude liefde roest niet (=als men al lang verliefd is, verdwijnt die liefde niet meer)
- twee geloven op een kussen daar slaapt de duivel tussen (=als twee personen van een verschillend geloof trouwen, gaat het zelden goed)
- uitdrogen als een Harderwijker (=alsmaar vervelender worden)
- het is altijd koekoek éénzang (=altijd hetzelfde verhaal vertellen of zelfde voorbeeld geven)
- hoogmoed deed nooit iemand goed. (=arrogantie en overmoed zijn slechte eigenschappen)
- onder zich hebben (=baas zijn over)
- je bent om op te eten (met boter en suiker). (=beeldig, snoezig, hartveroverend, snoeperig.)
- breek me de bek niet open (=begin daar maar niet over, want daar kan ik heel veel negatieve dingen over vertellen)
- van wal steken (=beginnen met spreken, beginnen met een verhaal)
- van leer trekken (=beginnen met vechten, duidelijk laten merken dat iets als vervelend ervaren wordt)
- het is muis als moer, een staart hebben ze allemaal. (=beide opties zijn vervelend)
- de deksel van de pot aflichten. (=bekendmaken wat voorheen verborgen was)
- heeft de duivel `t paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog. (=ben je eenmaal in handen van slechte mensen gevallen, dan verlies je alles.)
- boter bij de vis (=betaling bij de levering)
- geen slapende honden wakker maken (=beter niet over een bepaald onderwerp beginnen / aan mensen die ergens niets van weten en het er wellicht niet mee eens zijn, niets erover vertellen)
- goed uit de verf komen (=beter tot uiting komen of succesvoller zijn dan verwacht.)
- de kerk in het midden laten (=bij een meningsverschil geven beide personen wat toe om het eens te worden)
- er zijn geen rozen zonder doornen (=bij elk geluk is er ook verdriet)
- op je laatste benen lopen (=bijna niet meer kunnen van vermoeidheid)
- op je zenuwen leven (=bijna overspannen geraken)
- van een leien dakje gaan (=bijzonder vlot en zonder problemen verlopen)
- op de been blijven (=blijven staan; niet ziek worden; niet verslagen worden)
- op de boom verkopen (=boomvruchten verkopen voor ze geplukt zijn)
- kinderen die vragen worden overgeslagen (=brutale kinderen die altijd overal om vragen, worden genegeerd)
- zoden aan de dijk zetten (=daadwerkelijk hulp verschaffen)
- daar zijn de daken met vlaaien bedekt (=daar is men rijk / Daar heeft men overvloed)
- dat ligt hem in zijn mond bestorven (=daar spreekt hij veel over)
- dat zal hem geen windeieren hebben gelegd (=daar zal hij wel veel geld mee verdiend hebben)
- die snaar moet men niet aanroeren (=daarover moet niet gesproken worden)
- dat gaat zo tussen neus en mond (=dat gebeurt in een verloren ogenblik)
- dat is lariekoek (=dat heeft iemand verzonnen)
- dat gaat je niet in de kouwe/koude kleren zitten (=dat is heel ingrijpend. Daar ben je niet snel overheen (bijvoorbeeld een traumatische ervaring))
- dat is het begin van het einde (=dat is het begin van iets dat uiteindelijk verkeerd zal aflopen)
- dat raak je aan de straatstenen niet kwijt (=dat is niet te verkopen)
- dat hangt als een schijthuis boven de gracht (=dat is overduidelijk)
- dat is een waarheid als een koe (=dat is overduidelijk waar)
- dat spreekt boekdelen (=dat is overduidelijk, bijv. `zijn gezicht spreekt boekdelen`)
- dat is Beulemans Frans (=dat is slecht Frans spreken. In België zeggen de Vlamingen dat over Waals. Walloniërs op hun beurt vinden Vlaams weer slecht Nederlands)
- dat kan Bruin(tje) niet trekken (=dat kunnen we ons niet veroorloven (afgeleid van een populaire naam voor trekpaarden))
- als je je pet ertegenaan gooit dan blijft hij hangen (=dat stukje verfwerk is niet erg vlak uitgevoerd)
50 dialectgezegden bevatten `ver`
- dae den laeftj dae haet eine helle kop (=dat ligt nog ver in de toekomst; dat maken we waarschijnlijk niet meer mee) (Heitsers)
- dae doog vër geen hoër (='t is een echte deugniet) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae ès nog te lee vër te ojëmë (=hij is heel lui) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae ès nog te loemp vër aatër ne ploeg te lopë (=hij is oerdom !) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae ès nog te loemp vër helpe te dondëre (=hij is nog te dom om helpen te donderen) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae ès nog zjus goed vër op ët stort te goeje (=die is geen cent meer waard) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae stink oere boeëve de wènd aut (=die ruik je al van ver) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae wilt vieël vër niks en weineg vêr e bitsje (=dat is een profiteurke!) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae zal nie wijd springe mèt daaj godscent dattër kraajg (=met dat aalmoes dat hij verdient, zal hij niet ver geraken) (Munsterbilzen - Minsters)
- Dao hent ver niks mit an der hood. (=Dat gaat ons niets aan daar hebben wij niets mee te maken.) (Mechels (NL))
- Daor komde nie wijd mee (=Daar kom je niet ver mee) (Valkenswaards)
- daor kunde gij gewoon mee praote ennun potje bier mee drienke (=helemaal niet vreemd hoewel van ver komend) (Oudenbosch)
- das ammël vër den hond zën Kl.... (=ondank is 's werelds loon) (Munsterbilzen - Minsters)
- das ammël vër den hond zën kloete (=dat is totaal voor niets, zonder succes) (Munsterbilzen - Minsters)
- das ammël zjus vër den hond zën K... (=dat is allemaal vergeefse moeite) (Munsterbilzen - Minsters)
- das gee ketsje vêr zonder haase aon te pakke (=een kat in 't nauw maakt soms rare bokkesprongen) (Munsterbilzen - Minsters)
- das goed vër de vërautgang van den aaterautgang (=dat is bevorderlijk voor de stoelgang) (Munsterbilzen - Minsters)
- das goed vër et stort (=dat is brol) (Munsterbilzen - Minsters)
- das kei weite weg / Weeg (=dat is heel ver weg) (Brabants)
- das nen heilen opstand vër ne niks (=heel wat twist voor een niemendalleke) (Munsterbilzen - Minsters)
- das nie bij de deur (=dat is ver weg) (Oudenbosch)
- das nie vër iëvër noë haus te sjrijve (=dat is niets om fier op te zijn) (Munsterbilzen - Minsters)
- das nie vër te laachte (=dat is niet simpel) (Munsterbilzen - Minsters)
- das nog waat (=het is nog ver) (Zandhovens)
- das sjinees vër mich (=dat versta ik niet) (Munsterbilzen - Minsters)
- das tan vër de kat hër fiaul (=dat is vergeefse moeite, dient tot niets) (Munsterbilzen - Minsters)
- das un aande over de brugge (=Dat is ver weg) (Flakkees)
- das vër daud te valle, -terdievel ès ter mèt gemoeid -de makral zit trop (=daar krijg je wat van, dat is te veel pech in ééns) (Munsterbilzen - Minsters)
- das vër érm zin van te krijge (=dat is om een inzinking van te krijgen) (Munsterbilzen - Minsters)
- das vër graajs hoeëre van te krijge (=dat zet je zwaar aan 't tobben) (Munsterbilzen - Minsters)
- das vër hieën(=horens) van te krijgens (=dat is om krankjorum van te worden) (Munsterbilzen - Minsters)
- das vër opte sjoo (=dat is om te pronken) (Munsterbilzen - Minsters)
- das wijd triëvër ! (=dat gaat wat ver !) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat doog vér niks (=dat is nergens goed voor) (Bilzers)
- Dat ès vér hiën te krijge! (=Dat is om hoorndol van te worden!) (Bilzers)
- Dat hent ver i hule en fule. (=Daarvan hebben we meer dan genoeg.) (Mechels (NL))
- dat hètter nie vanne vrümde (=da appel valt niet ver van de boom) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat hulste nie vër mieëgëlëk! (=niet te geloven!) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat joeërke zulle vër ook nog wol doeërspattële (=dat (nieuwe) jaar zullen we ook nog wel doorspartelen) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat kan alleman gebiëre
dat steed iedereen ver zen diër
doë kan niemes onderaut (=dat kan iedereen overkomen) (Bilzers)
- dat kan ich nie vër mën ooge laaje (=dat kan ik niet voor me verdragen) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat ligk wied oet de slaag (=dat is ver uit de buurt) (Steins)
- dat moês tevan koëme
dat wor te verwaachte
dat stond ver de diër (=dat moest een keer gebeuren) (Bilzers)
- de abbel vaalt niet ver van 'e boom (=die aard naar zijn ouders) (Westerkwartiers)
- de abbel vaalt nooit ver vanne boom (=de appel valt nooit ver van de boom) (Gronings)
- de bès nauts te aad vër get bij te leire (=leren doe je tot je laatste dag) (Munsterbilzen - Minsters)
- de bès pas aad asset langer doert vër aut te rèste as vër miech te wieëne (=oud zijn) (Munsterbilzen - Minsters)
- de bès toch nie sjau vër watter (=ga je maar eens wassen!) (Munsterbilzen - Minsters)
- de beste pere zijn geplukt (=het is ver gedaan met mij) (Oudenbosch)
- de breidsjes ligge vër de vinster (=haar borsten hangen half bloot) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen