280 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ete`
- de grote vissen eten de kleine (=de ondergeschikten moeten doen wat de baas zegt / het slachtoffer worden van overmacht.)
- de hete aardappel doorspelen (=iemand anders de vervelende klus laten opknappen)
- de hoofdvogel schieten (=een hoofdprijs winnen, maar vaak ironisch bedoeld. Letterlijk: de hoofdvogel is de hoofdprijs bij het vogelschieten)
- de kaas niet van het brood laten eten (=de voordelen niet zomaar laten afpakken)
- de klok hebben horen luiden maar niet weten waar de klepel hangt (=ergens over gehoord hebben, zonder er echt iets van af te weten)
- de koe is vergeten dat hij kalf geweest is. (=zeurende ouderen vergeten dat ze vroeger ook wild waren)
- de meeste aardappelen al gegeten hebben (=veel meegemaakt hebben, al lang leven)
- de patatten afgieten. (=urineren)
- de pot verwijt de ketel dat die zwart ziet (=een ander aanwijzen als schuldige, terwijl die zelf hetzelfde gedaan heeft)
- de regels met voeten treden (=overtreden, voorschriften niet opvolgen / onbehouwen te werk gaan)
- de soep wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
- droog brood eten (=zuinig moeten zijn, financieel slecht gaan)
- een bok schieten (=een grote fout begaan of zich lelijk vergissen)
- een goede buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
- een goede naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
- een reus op lemen voeten (=schijnbaar sterk maar in feite zwak)
- een veer (moeten) laten (=met minder genoegen moeten nemen)
- een vogel die te vroeg zingt, wordt `s avonds van de kat gegeten. (=wie al te jong naar genot streeft, gaat te gronde.)
- een zak zout met iemand gegeten hebben (=iemand al lang kennen)
- een zuiver geweten is het beste oorkussen. (=als je eerlijk bent slaap je gerust)
- eerst komt het eten dan de moraal. (=overleven is belangrijker dan het volgen van regels.)
- er geen bal van weten (=niets ervan weten)
- er geen kaas van hebben gegeten (=er geen verstand van hebben)
- er geen laars van weten (=er niets van afweten)
- er geen pap van gegeten hebben (=er weinig over weten)
- er geen tekeningetje bij moeten maken (=het is overduidelijk)
- er geen tittel of jota van afweten (=er helemaal geen kennis van hebben)
- er heg noch steg weten (=ergens de weg niet kennen)
- er is geen rooi mee te schieten (=je kan er niets mee aanvangen)
- er op zitten zweten (=er moeizaam of langdurig aan werken)
- er peper aan eten (=duur betalen)
- er zijn meer hondjes die Fikkie heten (=er zijn meer mensen/etc. met dezelfde naam)
- eraan moeten geloven (=of iemand wil of niet, het moet toch gebeuren)
- eten als een dijker. (=onbeschoft veel eten.)
- eten als een paard. (=heel veel eten)
- eten als een varken. (=ongemanierd eten.)
- eten als een wolf. (=veel en gulzig eten.)
- eten dat je zweet en werken dat je het koud krijgt, dat zijn de waren. (=slecht personeel. Uit de tijd dat meiden en knechts bij de boer in de kost waren.)
- eten en drinken houdt lijf en ziel bijeen. (=eten en drinken blijven levensbehoeften.)
- eten en drinken is geen beroep / ambacht. (=werken is noodzakelijk om te kunnen leven.)
- eten is een goed begin: het ene beetje brengt het ander in. (=letterlijke betekenis.)
- eten uit de korf zonder zorg (=geen zorgen meer hebben over zijn levensonderhoud)
- eten wat de pot schaft. (=eten wat op tafel komt.)
- geef een man een vis dan heeft hij die dag te eten (=je kunt iemand beter leren vissen dan heeft hij z`n leven lang vis te eten)
- geen beter gemak dan eigen dak. (=thuis voel je je het meest op je gemak)
- geen ding betert door ouderdom (=alles verslijt door de ouderdom)
- geen maat weten te houden (=onbeheerst doorgaan waarmee men begonnen is)
- geen spreker die een zwijger verbetert. (=als je niets zegt zeg je niets verkeerds)
- gegeven brokken zijn gauw gegeten. (=weldadigheid gaat meestal niet ver.)
- genadebrood eten (=door anderen onderhouden worden)
374 betekenissen bevatten `ete`
- de jongste schepen wijst het vonnis (=de kinderen willen het het best weten)
- ijdele tonnen rollen het hardst. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- holle vaten klinken het hardst. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- het slechtste wiel van de wagen kraakt meest. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- de grote vissen eten de kleine (=de ondergeschikten moeten doen wat de baas zegt / het slachtoffer worden van overmacht.)
- weten hoe men dat in het vat zal gieten (=de oplossing weten)
- van de wal in de sloot (helpen) (=de situatie verergeren in plaats van verbeteren)
- in de lift zitten (=de situatie waarin het zit wordt beter)
- eind goed, al goed (=de tegenslagen zijn gauw vergeten als het goed afloopt)
- de beste stuurlui staan aan wal (=de toeschouwers kunnen het altijd beter dan de uitvoerders)
- dat zaakje zal wel doodbloeden (=die kwestie zal geleidelijk aan wel worden vergeten)
- een kattenrug maken (=diep buigend groeten)
- tegen de muur zetten (=doodschieten)
- door vragen wordt men wijs (=door het stellen van vragen kun je veel te weten komen en veel kennis opdoen)
- buurmans leed troost (=door het verdriet of de pijn van een ander kun je je eigen verdriet en pijn beter verdragen)
- oefening baart kunst (=door veel te oefenen verbeteren de prestaties)
- jezelf op de borst slaan (=duidelijk aan de omgeving laten weten dat men ergens bijzonder trots op is)
- met een rode letter aangetekend staan (=duidelijk vermeld , zodanig dat het zeker niet vergeten wordt)
- moeten kiezen of delen (=een (vervelende) keus moeten maken)
- het is altijd vet op een andermans schotel (=een ander heeft het schijnbaar altijd beter)
- ambt geeft verstand. (=een baan gekregen hebben zonder er iets van af te weten)
- zand schuurt de maag (=een beetje zand eten is niet erg (meer algemeen: stel je niet aan!))
- een goede buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
- een goede naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
- goede naam is beter dan goede olie (=een goede reputatie is beter dan veel geld)
- het gemeste kalf slachten (=een groot feest opzetten / het beste en lekkerste eten op tafel zetten)
- een loden pijp hebben (=een hete vloeistof snel kunnen opdrinken)
- de hoofdvogel schieten (=een hoofdprijs winnen, maar vaak ironisch bedoeld. Letterlijk: de hoofdvogel is de hoofdprijs bij het vogelschieten)
- een ei is geen ei twee ei is een half ei drie ei is een paasei (=één is niet genoeg, twee is beter, drie is goed)
- hoe eerder dood, hoe eerder begraven. (=een nare klus beter niet uitstellen)
- iemand het voordeel van de twijfel gunnen (=een onzekere factor voor hem zo gunstig mogelijk laten meetellen)
- een tafeltje welbereid. (=een plek met veel en goed eten)
- één zwaluw maakt nog geen zomer (=één positieve gebeurtenis betekent niet dat alle problemen opgelost zijn.)
- de slaap der rechtvaardigen slapen (=een schoon geweten hebben)
- ten hemel schreiend (=een toestand die zo erg is dat er eigenlijk direct iets aan gedaan zou moeten worden)
- ruggespraak houden (=eerst ergens over moeten overleggen)
- de kost gaat voor de baat uit (=eerst moeten er kosten worden gemaakt alvorens men er iets aan verdienen kan)
- willen weten welk vlees men in de kuip heeft (=eerst willen weten hoe iemand is)
- er niet van terug hebben (=er geen antwoord op weten)
- een baas boven baas zijn (=er is altijd wel iemand die het beter kan of het beter denkt te kunnen)
- er niet van kunnen meespreken (=er niets over weten)
- in het duister tasten (=er niets over weten, geen aanknopingspunten vinden)
- er geen laars van weten (=er niets van afweten)
- er part noch deel aan hebben (=er niets van weten of niet aan deelgenomen hebben)
- er geen pap van gegeten hebben (=er weinig over weten)
- de schouders ophalen (=er zich niets van aantrekken - er niets over willen weten)
- er is onkruid onder de tarwe (=er zijn minderwaardige goederen (of personen) tussen de betere)
- van pomp noch pompstang weten (=erg dom zijn, weinig weten)
- van zessen klaar (=erg handig zijn en van aanpakken weten)
- vorderen als een luis op een teerton (=erg moeizaam opschieten)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
