168 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `eke`
- een streep door de rekening. (=het gaat onverwacht niet door)
- een veer op de hoed steken (=een compliment geven/krijgen)
- een veer op zijn muts steken (=een compliment geven/krijgen)
- een vos verliest wel zijn haren maar niet zijn streken (=mensen veranderen zelden echt)
- een vraagteken plaatsen achter (=in twijfel trekken)
- effen rekening maakt goede vrienden (=of anders: schulden maken vijanden)
- er de hand voor in het vuur steken (=heel zeker weten dat iets zo is)
- er de kat insteken (=ermee ophouden)
- er de vingers voor durven opsteken (=iets durven aanvaarden - zijn verantwoordelijkheid durven opnemen)
- er een stokje voor steken (=iets verhinderen)
- er geen tekeningetje bij moeten maken (=het is overduidelijk)
- er is een tijd van spreken en er is een tijd van zwijgen. (=soms is het beter om niets te zeggen)
- er niet van kunnen meespreken (=er niets over weten)
- er voor tekenen (=het met plezier willen aanvaarden)
- er zijn altijd meer zwijgers dan sprekers (=lang niet iedereen komt altijd voor zijn mening uit)
- ergens een potje kunnen breken (=ergens graag gezien zijn)
- geen krieken zonder stenen. (=niemand is er perfect.)
- geen spreker die een zwijger verbetert. (=als je niets zegt zeg je niets verkeerds)
- geen teken van leven meer geven (=niets meer van zich laten horen)
- geluk is de kunst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kunt (=gelukkig leven met de gegeven mogelijkheden/beperkingen)
- het bijltje zoeken (=een excuus of uitweg verzinnen)
- het hoofd breken over iets (=trachten een antwoord te vinden op een moeilijke vraag)
- het hoofd opsteken (=zich weer doen opmerken)
- het ijs breken / het ijs is gebroken (=een vriendelijk gesprek op gang brengen na een kil begin)
- het kind van de rekening (=degene die schade lijdt, terwijl anderen niets hebben)
- het krieken van de dag/dageraad (=de vroege ochtend)
- horzels steken niet en hommels doden niet. (=mensen met een grote mond dragen het minste bij)
- iemand de loef afsteken (=ergens beter in zijn dan iemand)
- iemand de nek toekeren (=zich minachtend van iemand afwenden)
- iemand de ogen uitsteken (=iemand jaloers maken door de aandacht te vestigen op iets wat men heeft, en wat de ander ontbreekt)
- iemand de rekening presenteren (=iemand de kosten ten laste brengen (ook figuurlijk))
- iemand een hart onder de gordel/riem steken (=iemand moed inspreken)
- iemand een pluim op zijn hoed steken (=iemand complimenteren)
- iemand een veer in de broek/kont steken (=iemand complimenteren of prijzen)
- iemand een veer op de hoed steken (=iemand vertellen dat die z`n werk goed gedaan heeft)
- iemand in de ogen steken (=iemand ergeren)
- iemand kunnen maken en breken (=de mogelijkheid hebben te beslissingen over iemands leven en dood en welbevinden)
- iemand met een zwarte kool tekenen (=iemand erg ongunstig voorstellen)
- iemand naar de kroon steken (=z`n best doen anderen te overtreffen)
- iemand onder vier ogen spreken (=praten met iemand zonder dat anderen erbij zijn)
- iemand over de hekel halen (=allerlei slechte dingen vertellen over iemand)
- iemand spreken door het oor van een turfmand (=iemand heimelijk spreken, zodat niemand anders het hoort)
- iets achter de kiezen steken (=iets eten)
- iets uit de doeken doen (=iets uitleggen)
- in de krop steken (=hinderen , onverwerkt zijn)
- in de ogen schijnen/steken (=hinderlijk zijn, ergeren)
- in de pekel (=in de penarie)
- in een slecht vel steken (=ongezond zijn - iets ongunstigs te verwachten hebben)
- in gebreke blijven (=zijn taak (belofte) niet uitvoeren)
- in gebreke stellen (=officieel stellen dat de taak niet naar behoren is uitgevoerd)
234 betekenissen bevatten `eke`
- de mier aan iets/iemand hebben (=een erge hekel hebben)
- iemand niet kunnen luchten of zien (=een hekel aan iemand hebben)
- een gepeperde rekening (=een hoge rekening)
- een tipje van de sluier oplichten (=een klein stukje van het onbekende onthullen)
- een oorblazer (=een kwaadspreker)
- schone appels zijn ook wel zuur. (=een mooie vrouw is niet vanzelfsprekend een goede echtgenote)
- iemand het voordeel van de twijfel gunnen (=een onzekere factor voor hem zo gunstig mogelijk laten meetellen)
- een krakende wagen (=een onzekere zaak - iemand met een zwakke gezondheid)
- een ijzer in het vuur hebben (=een plan hebben dat nog onbekend is voor de buitenwereld)
- één zwaluw maakt nog geen zomer (=één positieve gebeurtenis betekent niet dat alle problemen opgelost zijn.)
- een wet van Meden en Perzen zijn (=een regel waarvan nooit mag worden afgeweken)
- je woorden kauwen (=eerst nadenken en dan pas spreken)
- je het apezuur zoeken (=eindeloos zoeken)
- terminus ad quem (=eindpunt van de tijdsberekening)
- de smoor in hebben (=er een geweldige hekel aan hebben)
- balen als een stier (=er een gloeiende hekel aan hebben)
- het zuur hebben (=er een hekel aan hebben)
- de pest aan iets (gezien) hebben (=er een hekel aan hebben)
- er een broertje aan dood hebben (=er een hekel aan hebben)
- er het land aan hebben (=er een hekel aan hebben)
- er geen woorden aan vuilmaken (=er niets eens over spreken)
- voor ogen houden/staan (=er steeds rekening mee blijven houden)
- feestelijk danken (=er voor danken maar het zeker niet aannemen)
- ik mag de tering krijgen (=er zeker van zijn)
- huilen als een hofhond (=erbarmelijk tekeer gaan)
- iemand wel kunnen villen (=erg kwaad zijn op iemand / Een erge hekel hebben aan iemand)
- stevig in je schoenen staan (=erg zeker zijn)
- vast in je schoenen staan (=erg zeker zijn)
- ergens als kind in huis zijn (=ergens bekend of goed behandeld worden)
- genade vinden (=ergens geen straf voor krijgen of iets niet toegerekend worden)
- iemand iets op een briefje geven (=ergens heel zeker van zijn)
- een vreemdeling in Jeruzalem zijn (=ergens niet bekend zijn met de gang van zaken of zich ergens niet thuis voelen)
- je kan beter naar de bakker dan naar de apotheker gaan. (=eten is gezond, de apotheker bezoek je als je ziek bent.)
- achter de schermen blijven (=geen bekendheid ergens mee willen krijgen terwijl diegene het wel bedacht heeft)
- kind noch kraai hebben (=geen nazaten of andere familieleden hebben, alleen rekening moeten houden met zichzelf)
- bij de pakken neerzitten (=geen oplossing meer zoeken, niet meer verder doen)
- goed geld naar kwaad geld gooien (=geld ergens insteken waarvan bekend is dat het verlies oplevert)
- geluk en glas breekt even ras. (=geluk is niet vanzelfsprekend)
- op de kaart zetten (=gemaakt tot iets waar rekening mee gehouden wordt.)
- lelijke streken op zijn kompas hebben (=gemene en lelijke streken uithalen)
- ruim zijn aandeel in `s werelds lief en leed gehad hebben (=genoeg geluk en tegenslagen gekend hebben)
- een goed mondstuk hebben (=goed kunnen spreken)
- er de hand voor in het vuur steken (=heel zeker weten dat iets zo is)
- alle duivels uit de hel vloeken (=heftig vloeken)
- wie zijn eigen tuintje wiedt, ziet het onkruid van een ander niet (=het is beter om energie te steken in het verbeteren van jezelf, dan in het bekritiseren van anderen)
- het is een dubbeltje op zijn kant (=het is nipt, erg onzeker)
- het mag geen naam hebben (=het is onbetekenend (bijvoorbeeld een verwonding))
- iets staat op losse schroeven (=het is onzeker, er valt niet op te bouwen)
- vrij buurmans` kind, dan weet je wat je vindt. (=het is verstandig om vast te houden aan wat bekend en vertrouwd is)
- oude schoenen wegwerpen voor men nieuwe heeft (=het onzekere voor het zekere nemen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
