161 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `aat`
- een rare schaats rijden (=zich raar aanstellen, lichtzinnig leven)
- een scheve schaats rijden (=een misstap begaan. Een morele regel overtreden)
- een stadspraatje duurt maar drie dagen. (=mensen vergeten snel)
- een straatje zonder eind (=een eindeloos proces, iets wat nooit ophoudt)
- een vaatje zuur bier (=een oude vrijster)
- een vraagteken plaatsen achter (=in twijfel trekken)
- een vreemde schaats rijden (=zich raar aanstellen)
- een ziekte komt te paard en gaat te voet (=men wordt snel ziek maar genezen duurt lang)
- een ziekte komt te paard en gaat te voet. (=snel ziek worden, maar langzaam genezen)
- elk zijn meug, zei de boer en hij at paardenkeutels in plaats van vijgen. (=boeren zijn koppige mensen die hun eigen zin doen)
- er blijft veel aan maat en strijkstok hangen (=lang niet alles komt op zijn plaats terecht)
- er een slaatje uit slaan (=er een voordeeltje uit halen)
- er gaat een belletje rinkelen (=ik begin het te begrijpen)
- er staat een beer aan het hek te rammelen. (=naar het toilet moeten)
- geen maat weten te houden (=onbeheerst doorgaan waarmee men begonnen is)
- geen plaatje maken (=er niet geweldig uitzien)
- geen schoner gewaad als een zedig gelaat. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- gras gaat niet harder groeien als je eraan trekt (=sommige dingen hebben tijd nodig)
- het gaat aan zijn neus voorbij (=hij loopt iets mis)
- het gaat hem/haar voor de wind (=hij/zij heeft geluk)
- het gaat van sassenbloed (=het gaat met grote opofferingen gepaard)
- het gaat zo zijn gangetje (=het verloopt rustig, zonder ups en downs)
- het gelaat is de spiegel der ziel. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- het hart op de goede plaats hebben (=een oprecht en menslievend karakter hebben)
- het hart op de rechte plaats hebben (=eerlijk zijn)
- het huilen staat hem nader dan het lachen (=hij ziet er vooral de trieste kant van)
- het is dief en diefjesmaat (=het is allemaal even erg)
- het is een wijze man, die maat ramen kan. (=wijsheid komt van het vermogen om situaties te begrijpen en hoe daar op te reageren)
- het is gedaan met kaatje (=het is afgelopen)
- het komt te paard en het gaat te voet. (=ziekte en ongeluk komen vaak heel plotseling, maar het duurt lang voordat men weer hersteld is)
- het laat mij Siberisch koud (=het interesseert me totaal niet)
- het laatste hemd heeft geen zakken (=je kunt niets meenemen als je dood gaat (laatste hemd = doodshemd))
- het laatste woord willen hebben (=de baas willen zijn)
- het leven gaat niet altijd over rozen (=het is niet altijd zo mooi, iedereen heeft wel eens tegenvallers)
- het ligt aan de schaatsen en nooit aan de man. (=men geeft het gereedschap eerder de schuld dan zichzelf)
- het staat geschreven en gedrukt je moet krabben waar het jeukt (=problemen bij de bron aanpakken)
- het vaatje op zijn kant zetten (=het vat leegmaken (uitdrinken))
- hij geeft niet om wiens huis in brand staat, als hij zich maar aan de gloed kan warmen (=overal voordeel uit halen, ongeacht gevolgen voor anderen)
- hoe komt het kalf bij zijn maat (=hoe wonderlijk men elkaar kan ontmoeten)
- iemand ongesuikerd zeggen waar het op staat (=iemand ongegeneerd de waarheid zeggen)
- iemand op straat zetten (=iemand ontslaan)
- iemands maat niet kunnen halen (=aan iemand niet kunnen tippen)
- iets soldaat maken (=iets openmaken en helemaal opeten)
- iets staat op losse schroeven (=het is onzeker, er valt niet op te bouwen)
- in zijn laatste schoenen lopen (=het einde naderen - erg ziek zijn)
- Jan Rap en zijn maat (=het gewone volk)
- je eigen straatje vegen (=zijn eigen werk doen)
- je laatste adem uitblazen (=sterven, doodgaan)
- je laatste hemd aan hebben (=je hebt iets fout gedaan en er zal wat voor je zwaaien)
- je laatste troef uitspelen (=het laatste wat iemand achter de hand had naar buiten brengen)
220 betekenissen bevatten `aat`
- vechten tegen de bierkaai (=een gevecht aangaan dat al bij voorbaat verloren is)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengestelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- een koopman een loopman. (=een goede verkoper gaat bij zijn klanten langs)
- iemand de wacht aanzeggen (=een laatste waarschuwing geven)
- een heet hangijzer (=een moeilijk onderwerp waar veel discussie over bestaat)
- een zwaluw maakt de lente niet (=een omstandigheid laat nog geen eindconclusie toe)
- aan de rem trekken (=een ontwikkeling proberen tegen te houden/ waarschuwen dat iets niet goed gaat)
- mosterd na de maaltijd (=een oplossing die te laat komt)
- doekje voor het bloeden (=een schrale troost, of een ontoereikende, slechts symbolische maatregel)
- een morse muur is snel afgebroken (=een slechte zaak gaat niet lang mee)
- teken aan de wand (=een waarschuwing dat er iets gaat gebeuren)
- het hemd is nader dan de rok (=eigen familie gaat voor)
- de wind niet door de hekken laten waaien (=elke gelegenheid te baat nemen)
- de beer is los (=er gebeurt opeens van alles; er ontstaat ruzie of paniek)
- geen twee kapiteins op één schip (=er moet maar één persoon de leiding hebben, anders gaat het niet goed)
- de soep wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
- geen rook zonder vuur (=er wordt niet over gepraat of er is wel iets van waar)
- er een plasje overheen doen (=ergens een kleine wijziging in aan (laten) brengen, dat wel duidelijk laat zien dat de afzender iemand van belang is)
- je hart vasthouden (=ernstig zorgen maken, bang zijn dat het mis gaat)
- het zinkende schip verlaten (=ervandoor gaan als de zaak misgaat)
- de bocht achter/onder de arm houden (=extra voorzichtig zijn, iets nog niet garanderen. (een bocht houden in het touw dat je laat vieren))
- met de rug tegen de muur staan (=geen kant op kunnen, hooguit een laatste uitweg)
- esprit de l escalier (=geestig idee dat te laat komt)
- zo glad als een aal (=geslepen, uitgekookt, iemand die zich overal uitpraat)
- ter ziele zijn / ter ziele gaan (=gestorven zijn of sterven, ook figuurlijk: iets dat niet meer bestaat of actief is)
- het grondsop is voor de goddelozen (=gezegd van iemand die het laatste restje uitdrinkt)
- wat goed eet, schijt goed. (=gezond eten laat het lichaam goed functioneren.)
- het houdt geen rooi (=het gaat de perken te buiten)
- een kind kan de was doen (=het gaat heel makkelijk)
- het loopt in`t honderd (=het gaat helemaal mis)
- het gaat van sassenbloed (=het gaat met grote opofferingen gepaard)
- de klad zit er in (=het gaat niet goed)
- niet om de knikkers, maar om het spel (=het gaat niet om het winnen, maar om het spel)
- er zit geen schot in de zaak (=het gaat niet vooruit)
- de haring braadt hier niet (=het gaat niet zoals het zou moeten)
- het is de toon die de muziek maakt (=het gaat om de manier waarop iets gezegd wordt)
- een streep door de rekening. (=het gaat onverwacht niet door)
- bergafwaarts gaan (=het gaat steeds slechter, bijvoorbeeld met iemands gezondheid)
- het kan er mee door (=het gaat wel, het is aanvaardbaar)
- de rook kan het hangerijzer niet deren (=het heeft geen zin te proberen iets dat vast staat te veranderen)
- beter laat dan nooit (=het is beter dat iets een beetje te laat komt, dan dat het nooit gebeurt)
- beter hard geblazen dan de mond gebrand (=het is beter dat men zich inspant dan dat er door slordigheid of luiheid iets fout gaat)
- late haver komt ook op (=het is niet omdat iets laat komt, dat het niet goed zou zijn)
- de vruchten zullen de beloften der bloemen overtreffen (=het is nu al goed, maar het eindresultaat wordt nog veel beter)
- dat komt als eb en vloed. (=het komt en gaat, het wisselt)
- je laatste troef uitspelen (=het laatste wat iemand achter de hand had naar buiten brengen)
- de wereld draait door (=het leven gaat gewoon door, ondanks problemen.)
- een kort liedje is gauw gezongen (=het onaangename gaat snel genoeg voorbij)
- fiat justitia et pereat mundus (=het recht moet zegevieren ook al vergaat de wereld)
- het venijn zit hem in de staart (=het slechtste komt op het laatste)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
