15 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `om een`
- als twee honden vechten om een been loopt de derde ermee heen (=als twee mensen ruzie maken, profiteert een derde ervan.)
- bederf geen pannenkoek om een ei (=op kleine dingen bezuinigen kan grotere gevolgen hebben)
- bederf geen struif om een ei (=je moet het geheel niet afkeuren voor één gebrek)
- bouw geen molen om een bak zaad (=voor een kleinigheid moet men teveel moeite doen.)
- een bliek (spiering) uitgooien om een snoek te vangen (=met zo min mogelijk kosten proberen maximale winst te behalen)
- een kind om een boodschap sturen. (=niet de juiste persoon iets op laten lossen)
- een put maken om een andere te vullen (=met de ene lening de vorige afbetalen)
- een spiering uitwerpen om een kabeljauw te vangen (=iets kleins aan een ander geven met de gedachte zelf iets groots terug te krijgen)
- een taling uitzenden om een eendvogel te vangen (=een kleinigheid opofferen om iets belangrijks terug te krijgen)
- iemand om een boodschap sturen (=iemand een opdracht laten uitvoeren)
- je kan niet alle meisjes haten om één (=als je bent getrouwd wilt dat niet zeggen dat vrouwen je niet meer interesseren)
- om een luchtje gaan (=dood gaan)
- wanneer twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen (=als twee strijdende personen of partijen zich richten op elkaar, kan een ander daarvan profiteren door zich datgene toe te eigenen waar om gestreden wordt)
- wie pleit om een paard, behoudt de staart. (=je kunt beter wat toegeven, dan het tot een duur en langslepende kwestie te laten komen)
- zoveel geven om iets als een boer om een kers (=er totaal niets om geven)
8 betekenissen bevatten `om een`
- geen middel onbeproefd laten (=alles proberen om een doel te bereiken.)
- zoete broodjes bakken (=dingen zeggen om een goede indruk achter te laten bij mensen met invloed)
- een bonte kraai maakt nog geen winter (=één voorbeeld is niet genoeg om een definitief besluit te nemen)
- alle dingen hebben twee handvatten. (=er zijn vaak meerdere manieren zijn om een situatie aan te pakken)
- het is kwaad stelen waar de waard een dief is. (=het is moeilijk om een bedrieger te bedriegen)
- de haring braden om de hom of kuit (=iets opofferen om een kleinigheid)
- Parijs is wel een mis waard (=om een voordeel te behalen bij tegenstanders aansluiten)
- je kan geen omelet maken zonder eieren te breken (=soms moet men iets verliezen om een hoger doel te bereiken)
29 dialectgezegden bevatten `om een`
- 'n mens is zien eig'n moaker niet (=lach niet om een gehandicapt medemens) (Westerkwartiers)
- 'n störm ien 'n glaas wodder (=veel poeha om een kleinigheidje) (Westerkwartiers)
- 't éne gat met 't aaner stopp'm (=een lening afsluiten om een andere lening af te betalen) (Westerkwartiers)
- aandrmans braiv'n bin'n duuster te leez'n (=het is moeilijk om een ander te peilen) (Gronings)
- adjoemela djoemela meulenèr, meej draaike en al. En ahhe dan nie vliehe wil, dan steekkik oe in oew stal. (=liedje om een meikever aan het vliegen te krijgen.) (Hulsters (NL))
- al dauws te op zën pëdallë waaj nen akkrëbaot, as te de sjoer nie kon vieërblijve wieës te toch naot (=je moet flink hard kunnen fietsen om een regenbui voor te blijven) (Munsterbilzen - Minsters)
- as twie hun vechte um e bien, dan lup de 3de dermee hien (=als 2 honden vechten om een been, loopt de 3de er mee heen) (Rekems)
- asse de naam hes te laat te kômen, kumse noeit miêr op tiêd (=als je bekend staat om een bepaalde eigenschap hou je dat) (Sevenums)
- aste mots moes höbbe, zèkset mèr (=je vraagt om een pak rammel) (Munsterbilzen - Minsters)
- das vër érm zin van te krijge (=dat is om een inzinking van te krijgen) (Munsterbilzen - Minsters)
- det helleptj tieëge de muus zag de boor en hae stoeëk zien scheur in brând (=overdrijven om een klein probleem op te lossen) (Weerts)
- die moet ók weer om een boeskip (=die is ook weer in verwachting) (Wierings)
- e zeel hood. (WT) (=voorraad hout om een jaar de broodoven en het fornuis te stoken) (Mechels (NL))
- Ei rosten, oeveel kosten au wosten? (=om een roodharige uit te schelden) (Lokers)
- G' oeft gin land te hebbe um boer te zen (=men hoeft geen land te hebben om een boer te zijn) (Eindhovens)
- God hèt ook de vrolaaj gemok, mer hae hètter zelf geen gehate (=je hebt geen vleugels nodig om een engel te zijn) (Munsterbilzen - Minsters)
- Hij komt om Sint Pieters penning (=Pastoor komt om een aalmoes) (Bevers)
- iemand te voet valle (=iemand om een gunst vragen) (Leefdaals)
- ij ee ne neuze om een bruud te snijn (=hij heeft een spitse (scherpe) neus) (Brakels)
- men haan krievele (=ik heb goesting om een pak rammel uit te delen) (Munsterbilzen - Minsters)
- Mit 'n metworst noar'n ziede spek gooien (=Men gooit een spiering uit om een kabeljauw te vangen) (Gronings)
- n'een puut ontvluhten voe een padde teehn te komn (=een kikker ontlopen om een pad te ontmoeten) (Izegems)
- ne gestampten boer (=een echt boers iemand (gestamp wordt gebruikt om een slechte eigenschap te benadrukken)) (Meers)
- ten ieën, ten twieën ten drêën, ... (=om één uur, om twee uur, om drie uur ...) (Kaprijks)
- twiëds, twiëds (=codewoord samen met het V-teken (opsteken van 2 vingers) om een pauze te bekomen tijdens het spel) (Meers)
- Zal ik ow de kop 'ns tussen twee oorn zetten? (=Zal ik je het hoofd eens tussen twee oren zetten? (grappig bedoelde opmerking om een kind te jennen)) (Aaltens)
- ze vechten om een onnozulleid (=ze vechten om een kleinigheid) (Sint-Niklaas)
- Zo gierig dat-ie zelluf tegen de pui staat te pisse om een hond uit te sparen (=Zuinig zijn) (Rotterdams)
- Zo gierig dat-ie zelluf tegn de pui staat te pisse om een hond uit te sparen (=Zuinig zijn) (Mestreechs)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
