7 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `mat`
- dat is alleen voor pater en mater en niet voor het hele convent (=dat is voor jou te hoog gegrepen)
- iemand op het matje roepen (=iemand bij zich laten komen en om uitleg vragen waarom iets zo gedaan is)
- in de mat zijn (=ziek of ongesteld zijn)
- je matten oprollen (=vertrekken, weggaan)
- liggende maan, staande matrozen. (=als de maan op zijn kant staat komt er storm op zee)
- met twee maten meten (=niet voor alles of iedereen even streng zijn)
- schaakmat zijn (=geen oplossing meer weten)
18 betekenissen bevatten `mat`
- aan de fep zijn (=(overmatig) drinken)
- dat gaat je niet in de kouwe/koude kleren zitten (=dat is heel ingrijpend. Daar ben je niet snel overheen (bijvoorbeeld een traumatische ervaring))
- het is kruis of munt, zei de non en ze trouwde de bankier (=een keuze voor het materiële kan ten koste gaan van het spirituele)
- goede waar prijst zichzelf (=goed materiaal moet niet aangeprezen worden)
- niets nieuws onder de zon (=het lijkt nieuwe informatie, maar is al eerder gezegd)
- troeven achter de hand houden (=iets voordeligs achterhouden, informatie achterhouden)
- over iemand een boekje opendoen (=informatie over iemand geven, waarvan diegene niet wil dat het bekend wordt)
- op een oude fiets moet je het leren (=lesmateriaal is zelden nieuw)
- iets door het oog van de schaar halen (=materiaal van op het werk voor jezelf houden / Jezelf oneerlijk zaken toe-eigenen)
- het verstand komt met de jaren (=naarmate je ouder wordt, word je wijzer en verstandiger)
- zweten als een aandrager (=overmatig zweten)
- de gestadige jager wint (=regelmatig doorzetten geeft het beste resultaat)
- het pad warm houden. (=regelmatig op bezoek komen)
- spijkers op laag water zoeken (=uitermate achterdochtig zijn, onprettige opmerkingen maken over onbelangrijke zaken)
- voor de mast gediend hebben (=van gewone matroos opgeklommen zijn tot officier)
- liever vrij en geen eten dan een volle buik aan een ijzeren keten. (=vrijheid is een hoger goed dan materiële welvaart.)
- weet wat je zegt, maar zeg niet alles wat je weet (=wees voorzichtig met woorden en je informatie)
- je hand in een wespennest steken (=zich bemoeien met een problematisch onderwerp en wellicht daardoor zelf moeilijkheden krijgen)
5 dialectgezegden bevatten `mat`
- Bejje mat de fiets of bejje lòpes? (=Ben je met de fiets of lopend?) (Dordts)
- get onder de mat kaere (=iets willen verborgen houden) (Munsterbilzen - Minsters)
- Ien over 't mat kommen (=Iemand op heterdaad betrappen) (Drents)
- moarn is neat, hjoed mat it barre (=morgen is niet van belang, vandaag moet het gebeuren) (Fries)
- Nou-nou, 't is an mit mat en Troi. (=Ze gaan plotseling veel met elkaar om.) (Zaans)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
