123 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ez`
- `t Moet al een ruige hond wezen, die twee nesten warm houden kan (=alleen een rijke man kan er een tweede vrouw op na houden)
- aalmoezen geven verarmt niet (=van een aalmoes te geven wordt men zelf niet armer)
- Abraham gezien hebben (=50 jaar of ouder zijn)
- achter de kiezen hebben (=opgegeten hebben)
- alle kusten bezoeken (=met allerlei slecht volk omgaan)
- andermans boeken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
- bepakt en bezakt (=met (veel) bagage)
- beter één ezel voor de ploeg dan twee paarden op stal. (=kiezen voor zekerheid.)
- bezint eer ge begint (=denk goed na over de gevolgen voordat je actie onderneemt)
- bezoek en vis blijven drie dagen fris (=je moet geen gasten te lang laten logeren want dan ga je je aan hun gewoonten ergeren)
- bitter in de mond maakt het hart gezond (=ook wat minder aangenaam is, kan gezond of goed zijn)
- dat is makkelijker gezegd dan gedaan (=het valt in de praktijk nog niet mee)
- dat maakt van Jezus nog een ketter (=dat is zelfs bij de meest integer mens een schanddaad)
- dat zal mij een zorg wezen (=daar trek ik me niets van aan)
- de bezem in de mast voeren (=de baas zijn en leiding hebben)
- de bezem uitsteken (=doen en laten wat men wil als de baas of leidinggevende er niet is)
- de gulden middenweg (houden/bewandelen/verkiezen) (=een tussenstandpunt of tussenoplossing verkiezen)
- de hand in eigen boezem steken (=zijn eigen fout inzien)
- de jongste ezel moet het pak dragen (=de jongste moet de vervelende klusjes opknappen)
- de koekoek en de sijs hebben niet dezelfde wijs. (=iedereen is anders)
- de koning gezien hebben (=dronken zijn)
- de pest aan iets (gezien) hebben (=er een hekel aan hebben)
- denkt aleer gij doende zijt en doende denkt dan nog. (Guido Gezelle) (=maak een plan alvorens ergens aan te beginnen, en stel tijdens de activiteit het plan bij indien nodig)
- een adder aan zijn borst/boezem koesteren (=iets doen voor een ondankbaar iemand)
- een eed met boter bezegeld. (=een belofte zonder echte intentie om de belofte na te komen)
- een ezel stoot zich geen tweemaal aan dezelfde steen (=men maakt geen twee keer dezelfde fout)
- een gezicht als een oorwurm trekken (=erg ontevreden kijken (omdat er bijv. iets gedaan moet worden))
- een gezicht van ouwe lappen (=een huilerig of lelijk gezicht)
- een gouden zadel maakt geen ezel tot paard. (=een mens verandert niet door uiterlijkheden)
- een haastig woord is gauw gezegd. (=zeg geen dingen zonder eerst na te denken)
- een kort liedje is gauw gezongen (=het onaangename gaat snel genoeg voorbij)
- een lang gezicht trekken/zetten (=laten merken dat men niet tevreden is)
- eén lijn trekken / Dezelfde lijn trekken (=dezelfde mening hebben)
- een schop van een ezel kunnen verdragen (=je moet het aankunnen dat iemand zonder verstand van zaken kritiek geeft)
- een vriendelijk gezicht brengt overal licht (=een vrolijk persoon weet vaak meer te bereiken dan een nors persoon)
- eens gezegd, blijft gezegd (=als iemand iets belooft moet die dat ook uitvoeren)
- eieren voor je geld kiezen (=met minder genoegen nemen dan men eerder wilde)
- er gezoden en gebraden liggen. (=ergens heel vaak zijn)
- er is geen land met hem te bezeilen (=je kan met hem niets aanvangen, omdat hij niet wil meewerken)
- ergens gezien zijn als een rotte kool bij een groenvrouw (=er niet graag gezien zijn)
- geef een ezel haver en hij loopt naar de distels. (=mensen zijn soms koppig en willen geen hulp of advies)
- geef een ezel klaver hij loopt naar de distels/biezen. (=sommige mensen zijn nooit tevreden met wat ze hebben)
- geen ezel en kan zijn eigen oren afbijten. (=het onmogelijke hoef je niet te doen.)
- gepakt en gezakt (=klaar voor vertrek (met alle koffers ingepakt))
- gezegende omstandigheden (=in verwachting)
- gezelligheid kent geen tijd (=als het gezellig is, is het niet erg als het wat later wordt)
- gezien mogen worden (=er goed uitzien)
- gezien worden als een rotte appel/kool bij een fruitvrouw/groenvrouw (=er niet erg welkom zijn)
- gezouten scherts (=bijtende scherts)
- god noch gebod vrezen (=zich nergens iets van aantrekken - een misdadig leven leiden)
323 betekenissen bevatten `ez`
- de wijde wereld ingaan/intrekken (=(onbezorgd) op reis vertrekken)
- op de vingers kijken (=(Op een vervelende manier) scherp toezien hoe iemand iets doet, zodat elke fout direct opgemerkt wordt)
- wat de heren wijzen moeten de gekken prijzen (=aan beslissingen van het hoger gezag moet men zich onderwerpen)
- in hetzelfde gasthuis ziek liggen (=aan dezelfde kwaal lijden)
- een blauwe scheen lopen (=afgewezen worden)
- een korf krijgen (=afgewezen worden)
- een blauwtje lopen (=afgewezen worden (in de liefde))
- je snor drukken (=afwezig blijven / zijn werk niet doen)
- onder water zijn (=afwezig zijn)
- kunnen lezen en schrijven (=al lange tijd goede diensten bewezen hebben)
- tot de bedelstaf/bedelzak brengen (=alle aardse bezittingen ontnemen)
- aan alle kapelletjes aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- bij elk heilig huisje aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- alle heilige huisjes aandoen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- het hart in de schoenen zinken (=alle moed en hoop verliezen om problemen op te lossen)
- lief en leed delen (=allerlei plezierige en droevige dingen met elkaar beleefd hebben)
- alles op het spel zetten (=alles inzetten en mogelijk alles verliezen)
- alles malletje naar malletje doen/maken (=alles steeds weer op precies dezelfde manier doen)
- je hebben en houwen verliezen (=alles wat iemand bezit kwijtraken)
- have en goed (verliezen) (=alles wat je hebt (verliezen))
- als het hek van de dam is lopen de varkens in het koren (=als er geen toezicht is springen kinderen of ondergeschikten uit de band)
- als de kat van honk is dansen de muizen op tafel (=als er geen toezicht is, doen de ondergeschikten hun zin)
- gezelligheid kent geen tijd (=als het gezellig is, is het niet erg als het wat later wordt)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- je woorden worden weer thuisgebracht. (=als je iets negatiefs zegt kan dat leiden tot negatieve gevolgen voor jezelf)
- altijd de kwade pier zijn (=altijd als de schuldige aangewezen worden)
- niet in een goed vel steken (=altijd ziek zijn, nooit gezond)
- je bent om op te eten (met boter en suiker). (=beeldig, snoezig, hartveroverend, snoeperig.)
- een reef in het zeil doen (=besnoeien in de uitgaven, bezuinigen)
- aan de draai houden (=bezig houden)
- aan het (sleep)touw houden (=bezig houden / aan het lijntje houden)
- aan de hand doen (=bezorgen)
- de broodkorf hoger hangen. (=bezuinigen)
- apen en beren op de weg zien (=bezwaren zien)
- leeuwen en beren op de weg zien (=bezwaren zien)
- captie maken (=bezwaren/aanmerkingen maken)
- in het oog houden (=binnen het gezichtsveld houden)
- in het oog hebben (=binnen het gezichtsveld zijn)
- als Hollands welvaren (=blakend van gezondheid)
- zin noch wit hebben (=buiten jezelf zijn van woede)
- dat is er een uit de arke noachs (=dat is er een uit een groot gezin)
- dat is een ver-van-mijn-bedshow (=dat is iets waar ik me helemaal niet mee bezighoud; dat is iets dat op grote afstand van hier gebeurt)
- dat spreekt boekdelen (=dat is overduidelijk, bijv. `zijn gezicht spreekt boekdelen`)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden)
- uit het oog, uit het hart (=de aandacht voor iemand verliezen, als die persoon niet meer in de nabijheid is)
- het beste paard van stal (=de belangrijkste persoon in het gezelschap)
- de harp aan de wilgen hangen (=de bezigheden stopzetten)
- het verloren schaap (zijn) (=de gezochte (zijn))
- lector benevolente (=de welwillende lezer)
- het pleit beslechten/beslissen/verliezen (=de zaak definitief verliezen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
