38 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `en na`
- alle wegen leiden naar Rome (=er zijn veel manieren om je doel te bereiken / de uitkomst is altijd hetzelfde)
- als bijen naar de honing komen (=met velen komen en sterk gemotiveerd zijn)
- als een nachtkaars uitgaan (=in een gestaag tempo minder worden en eindigen)
- als het kind maar een naam heeft (=passend of niet, je moet het kunnen noemen (een naam geven))
- bij nacht zijn alle katjes grauw en alle mondjes even nauw (=als het erop aankomt zijn we allen gelijk)
- daar is wel wachten maar geen vasten naar (=dat zal niet gauw gebeuren)
- een droge maart en een natte april is de boeren naar hun wil (=weerspreuk)
- een naald in een hooiberg/hooimijt zoeken (=iets zoeken dat bijna niet te vinden is)
- een nagel aan iemands doodkist (=een groot verdriet of iemand die een groot verdriet veroorzaakt)
- een natte deken (=een borrel)
- een natte mei geeft boter in de wei (=weerspreuk)
- een verschil van dag en nacht. (=een heel groot verschil.)
- er een nachtje over willen slapen (=er eerst over na willen denken)
- er oren naar hebben (=er wel iets in zien)
- ergens met lood in de schoenen naar toe gaan (=er verschrikkelijk tegen opzien)
- geen naam mogen hebben (=niets te betekenen zijn)
- geen nagel hebben om zijn gat te krabben (=heel erg arm zijn)
- geen oren hebben naar iets (=ergens niet naar willen luisteren)
- het kind moet (toch) een naam hebben (=passend of niet, je moet het kunnen noemen)
- het mag geen naam hebben (=het is onbetekenend (bijvoorbeeld een verwonding))
- het niet meer kunnen navertellen (=er aan sterven)
- iets op je vingers kunnen natellen (=iets erg gemakkelijk kunnen nagaan/checken)
- je eigen naad naaien (=iets op zijn eigen manier uitvoeren; eigenwijs zijn)
- je uitkleden voor men naar bed gaat (=alles weggeven voor men sterft)
- klauwen en nagels hebben (=zich kunnen verdedigen)
- kolen naar Newcastle dragen (=nutteloos werk verrichten)
- luisteren naar groeien van het gras (=erg lui zijn)
- met een nat zeil thuiskomen (=dronken thuiskomen)
- met iemands woorden naar de markt gaan (=overal rondvertellen wat men elders horen zeggen heeft)
- niet over een nacht ijs gaan (=eerst nadenken voor men iets doet - geen risico`s nemen)
- op geen stukken na (halen) (=met grote achterstand iets niet halen)
- pappen en nathouden (=situatie min of meer ongewijzigd te laten zonder een beslissing te nemen of daadwerkelijk een probleem op te lossen)
- terugverlangen naar de vleespotten van Egypte (=naar de goede tijden terugverlangen)
- uilen naar Athene brengen. (=onzinnig werk (er zijn al wijzen=uilen genoeg in Athene))
- uilen naar Athene dragen (=nutteloos werk verrichten)
- uitgaan als een nachtkaars (=langzaam doven, sterven)
- verrijzen als paddenstoelen na een regenachtige dag (=plots tevoorschijn komen)
- vijgen na Pasen (=iets doen wat te laat komt)
34 betekenissen bevatten `en na`
- aan de voeten van Gamaliël zitten (=aandachtig luisteren naar de les die een wijs persoon meegeeft)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- waar een wil is is een weg (=als je iets echt wilt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je doel)
- wie vuur eet schijt vonken (=als men iets gevaarlijks onderneemt krijgt men nare gevolgen)
- eigen roem/lof stinkt (=door over jezelf op te scheppen maak je een nare indruk)
- de nacht is een goede raadsman. (=een nachtje slapen is goed bij het nemen van beslissingen)
- hoe eerder dood, hoe eerder begraven. (=een nare klus beter niet uitstellen)
- nood doet zelfs oude vrouwen rennen (=een onverwachte situatie kan verrassende kwaliteiten naar boven brengen (vergelijkbaar met `angst geeft vleugels`))
- het ijs breken / het ijs is gebroken (=een vriendelijk gesprek op gang brengen na een kil begin)
- de nacht brengt raad. (=ergens een nachtje over slapen leidt tot betere beslissingen of oplossingen)
- kind noch kraai hebben (=geen nazaten of andere familieleden hebben, alleen rekening moeten houden met zichzelf)
- er zonder kleerscheuren afkomen (=helemaal niets mankeren na een ongeluk)
- niet thuis geven (=het verwachtingspatroon niet kunnen nakomen)
- naar water snakken als een vis (=hevig verlangen naar iets)
- zo de wind waait, waait zijn jasje (=iemand zonder principes, die zonder eigen mening anderen naar de mond praat)
- iets op je vingers kunnen natellen (=iets erg gemakkelijk kunnen nagaan/checken)
- iets van de achterwacht vernemen (=iets vernemen na veel omwegen)
- er is nog nooit een kok gevonden die koken kan voor alle monden (=je kunt het niet iedereen naar de zin maken)
- met de witte perdekies naar Velzeke rijden (=krankzinnig worden. In Velzeke bevindt zich een sanatorium; de `witte perdekies` (witte paardjes) verwijzen naar een ziekenwagen, waarmee de geestesgestoorde afgevoerd wordt. Uitdrukking uit het zuiden van Oost-Vlaanderen)
- omstaan leren (=leren schikken naar de wensen en bevelen van een ander)
- te woord staan (=luisteren naar en bereid zijn te spreken met)
- scheer de schapen als ze wol hebben (=niet tegen elke prijs voordeel willen nastreven)
- een stok vinden om de hond te slaan (=om maar iemand te kunnen bekritiseren een nadelig punt vinden)
- de tijd baart rozen (=ook de diepste (geestelijke) wonden helen na verloop van tijd)
- uit de as herrijzen (=opnieuw opbouwen na een brand)
- als het kind maar een naam heeft (=passend of niet, je moet het kunnen noemen (een naam geven))
- met los kruit schieten (=schijnbaar streng straffen met een straf die in feite geen nadeel oplevert)
- over het paard getild zijn (=te veel eigendunk hebben of een naar karakter hebben, doordat je zoveel geprezen of verwend bent)
- je netten drogen (=uitrusten na dronkenschap)
- gewag maken van (=verwijzen naar, melding maken van)
- naar de bekende weg vragen (=vragen naar hetgeen men al weet / Overbodig handelen)
- de een z`n dood is een ander z`n brood (=wat voor de één een nadeel is, daar profiteert een ander van)
- de hakken in het zand zetten (=zich opstellen als felle tegenstander van een voorstel of ontwikkeling, zonder de bereidheid te zoeken naar positieve aspecten of naar compromissen)
- je huik naar de wind hangen (=zijn mening aanpassen naargelang de situatie)
5 dialectgezegden bevatten `en na`
-
veur en nao 't aete kumtj alles inne sjakosj! (=voor en na het eten komt alles in orde!) (Kinroois)
- de bèste Pruus haet nog ein paerd gestaole (=geen enkele Duitser werd vertrouwd (uiteraard gezegde van in en na de oorlog)) (Heitsers)
- ee-m stille ween (=bidden voor en na 't eten) (Lutters)
- En nà goat dje oeg vuuge, hê. (=En nu ga je je gedragen, hé.) (Walshoutems)
- Even stille wezen (=Bidden voor en na het eten) (Giethoorns)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
