6 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `de andere`
- als de ene hand de andere wast worden ze beide schoon (=de taak wordt gemakkelijk als je elkaar helpt)
- de ene bedelaar ziet de andere niet graag voor de deur staan (=men is bang voor concurrentie)
- de ene dienst is de andere waard (=wanneer iemand helpt, doet men graag iets terug)
- de ene kraai pikt de andere de ogen niet uit (=ze benadelen elkaar niet)
- de ene pijl de andere nazenden (=een dwaze of nutteloze daad herhalen)
- geloof nooit iemand die in de ene hand water en de andere hand vuur draagt (=wees niet lichtgelovig, niet iedereen is het vertrouwen waard)
9 betekenissen bevatten `de andere`
- uit de toon vallen (=anders zijn dan de anderen)
- de boter alleen op zijn koek willen hebben (=de anderen niets gunnen - zelf alles willen hebben)
- een verborgen agenda hebben (=een doel hebben dat voor de anderen verborgen gehouden wordt, bijvoorbeeld in een samenwerkingsverband)
- eerst oompje en dan oompjes kinderen (=eerst ik, daarna de anderen)
- alle mensen moeten leven (=gun de anderen ook wat)
- het ene gat met het andere stoppen (=het slecht beheren van geld door met de ene schuld de andere af te lossen)
- zo de waard is vertrouwt hij zijn gasten (=men ziet de anderen zoals men zichzelf ziet)
- in het gareel lopen (ook: in de pas lopen) (=precies zo doen als de anderen)
- de mantel naar de wind hangen (=steeds de opinie van de anderen volgen)
25 dialectgezegden bevatten `de andere`
- à geen zie-j (=aan de andere kant) (Heerlens)
- aaulen en draaugen (=de ene bui na de andere) (Klings)
- án de gunne kânt (=aan de andere kant) (Horster)
- Ane ginne kantj (=Aan de andere zijde) (Hunsels)
- aste viël kamëraote hëbs, kraajgste ook viël vijande (=als je buigt voor de ene, laat je de andere je achterste zien) (Munsterbilzen - Minsters)
- das jeulemaol dur Den Bos (s) eene (=dat is aan de andere kant van Oudenbosch) (Oudenbosch)
- de iene boer vroagt an den nare boer, wei giet het be oer pjerd me pjerd da giet nie da lupt, en wei lupt oer pjerd oh het giet (=de ene boer vraagt aan de andere boer hoe gaat met Uw paard de boer antwoord mijn paard gaat niet, dat loopt, en hoe loopt Uw paard oh het gaat) (Heusdens)
- de vinke zit te tsjienkn (=de vink lokt de andere vinken met haar contactroep) (Waregems)
- de weegaarde (=de andere sok, bijvoorbeeld) (Veurns)
- Eune keer dit, Anderu keer dat, ik weet ut mut jou ook niet hoar... (=De ene keer zeg je dit, de andere keer dat. je bent niet te volgen) (Utrechts)
- Geenènd (=Aan de andere zijde) (Geffes)
- hee kik met 't ene oog in de andere wèke (=Hij kijkt scheel) (Twents)
- ieder huiske ei z'n kruiske moar veur den iënen een loeie en veur den aandere een stroeie (=ieder huisje heeft zijn kruisje maar voor de een is het van lood en voor de andere van stro) (Antwerps)
- kust mè gat (=loop naar de maan, ietwat lompe formulering om te zeggen dat de andere kan vertrekken, zijn plan kan trekken) (Meers)
- lost d'n aandre kaant van 't straand es't er veul miër zaand (=Aan de andere kant van het strand is er veel meer zand) (Antwerps)
- nau heirstë ëns een aandër klok loje (=dat is de andere kant van het verhaal) (Munsterbilzen - Minsters)
- nost geene kant (=aan de andere kant) (Willebroeks)
- Oan de gunne kant (=Aan de andere kant) (Nieuw lekkerlands)
- om 't aaner daag (=om de andere dag) (Westerkwartiers)
- Tgoa wel zyn! (=de andere persoon zal boos zijn!) (Iepers)
- van de weirk kijken (=naar de andere kant opkijken) (Sint-Niklaas)
- van den eine kantj...van den angere kantj (=van de ene kant... van de andere kant) (Sittards)
- van den enen no de gunten (=van de ene naar de andere) (Veurns)
- van over de vaut (=van de andere kant van de rivier) (Liedekerks)
- Ziej woont euver de liên. (=Zij woont aan de andere kant van de spoorlijn.) (Roermonds)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
