929 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `OE`
- `t Mag vlOEien, `t mag ebben. Die niet waagt zal `t niet hebben (=je moet niet denken als je niets onderneemt dat ze het dan bij je thuis komen bezorgen)
- `t MOEt al een ruige hond wezen, die twee nesten warm houden kan (=alleen een rijke man kan er een tweede vrouw op na houden)
- a contrecOEur (=met tegenzin)
- aalmOEzen geven verarmt niet (=van een aalmoes te geven wordt men zelf niet armer)
- aan de bOEmel zijn (=fuiven)
- aan de ene vOEt een schOEn, de ander blootvOEts (=evenwicht is voornaamst)
- aan de grOEne tafel zitten (=bestuurslid zijn)
- aan de hand dOEn (=bezorgen)
- aan de rand van het ravijn blOEien de mooiste blOEmen (=de beste resultaten dragen tegelijkertijd de grootste risico`s)
- aan de vOEten van Gamaliël zitten (=aandachtig luisteren naar de les die een wijs persoon meegeeft)
- aan een balk, die uit het bos gehaald wordt, mOEt veel gehakt worden, voor hij in het huis past (=in een religieuze groep, vereniging, etc,: je kunt leden uit een gemeenschap winnen, maar hun moet wel geleerd worden zich aan te passen)
- aan een gOEd kantoor zijn (=op de juiste plaats zijn)
- aan een oud dak mOEt je veel herstellen (=verouderde zaken vergen nu eenmaal onderhoud)
- aan elke gOEde visser ontsnapt wel eens een aal (=iedereen maakt wel eens een foutje)
- aan handen en vOEten gebonden zijn (=geen kant op kunnen)
- aan het rOEr zitten/staan (=de leiding hebben)
- aan iemands vOEten liggen (=iemand vereren, een absolute fan van iemand zijn)
- aan kant dOEn (=opruimen)
- aan zijn brOEk krijgen (=ermee opgescheept worden)
- aan zijn snOEr rijgen (=tot volgeling maken)
- aanzien dOEt gedenken (=wat men met eigen ogen gezien heeft, is gemakkelijker te onthouden)
- aardappelblOEd hebben (=er ongezond uitzien)
- achter iemand zOEken (=iemand kwaad proberen te doen)
- al dOEnde leert men (=door iets vaak te doen, leert men hoe het moet.)
- al het gOEde komt van boven (=alle zegen komt van god)
- al mOEsten de kraaien het uitbrengen (=ooit wordt de zaak bekend)
- al te gOEd is buurmans gek (=van te veel goedheid wordt misbruik gemaakt)
- alle duivels uit de hel vlOEken (=heftig vloeken)
- alle gOEde dingen bestaan in drieën (=gezegd van iets waarvan men er twee heeft en een derde wil krijgen)
- alle heilige huisjes aandOEn (=alle cafés onderweg bezoeken)
- alle kusten bezOEken (=met allerlei slecht volk omgaan)
- alle mensen mOEten leven (=gun de anderen ook wat)
- alle vlOEd heeft zijn weerloop. (=soms zit het mee en soms zit het tegen)
- alles komt uit al mOEsten de kraaien het uitbrengen (=de waarheid komt altijd uit)
- alles malletje naar malletje dOEn/maken (=alles steeds weer op precies dezelfde manier doen)
- alles over de vlOEr halen (=alles verplaatsen)
- als de armOEde binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armoede betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
- als de bOEren niet meer klagen en de pastoors niet meer vragen, dan nadert het einde der dagen (=sommige mensen veranderen nooit)
- als de vis gOEdkoop is stinkt ze (=de herkomst ergens van is niet te vertrouwen)
- als de vos de passie preekt bOEr pas op je ganzen (=een huichelaar is niet te vertrouwen)
- als een snOEk op zolder (=totaal uit zijn element)
- als het geen brOErtje is dan is het een zusje. (=het is één of het ander)
- als het niet gaat zoals het mOEt, dan mOEt het zoals het gaat (=als de ideale situatie niet haalbaar is, moet je je aanpassen aan de omstandigheden.)
- als het vOEten heeft (=als de omstandigheden gunstig zijn)
- als ik ze niet hOEf te hOEden laat ik de ganzen ganzen zijn (=ik bemoei me niet met andermans zaken als het niet hoeft)
- als je geschoren wordt, mOEt je stilzitten (=als er scherpe kritiek op je is (je wordt geschoren), kun je beter rustig wachten tot het voorbij is, in plaats van erop in te gaan)
- als paddenstOElen uit de grond schieten (=snel en in grote massa tevoorschijn komen)
- als prOEfkonijn dienen (=dienen voor een of ander experiment)
- Amerikaanse tOEstanden. (=overdreven grote en heftige situatues)
- andermans bOEken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
1406 betekenissen bevatten `OE`
- in de as leggen (=(dOEn) afbranden)
- naar iemands pijpen dansen (=(onderdanig) alles dOEn wat iemand vraagt)
- met zijn neus in de boter vallen (=(Onverwacht) gOEd terechtkomen)
- met zijn gat in de boter vallen (=(onverwacht) gOEd terechtkomen)
- een groentje zijn (=(ook: GrOEn als gras zijn. ) Ergens nog geen ervaring mee hebben)
- op de vingers kijken (=(Op een vervelende manier) scherp tOEzien hOE iemand iets dOEt, zodat elke fout direct opgemerkt wordt)
- in de ijskast zetten (=(tijdelijk) niet uitvOEren)
- wat de heren wijzen moeten de gekken prijzen (=aan beslissingen van het hoger gezag mOEt men zich onderwerpen)
- bakkerskinderen eten oud brood. (=aan het vak dat men uitOEfent, besteedt men in zijn directe omgeving weinig aandacht.)
- plat op de buik gaan (=aan iemand tOEgeven, zich overleveren)
- een kleine aardappel moet je niet schillen (=aan mensen die weinig geld hebben, mOEt je niet veel geld vragen)
- iemand het hof maken (=aardig tegen iemand dOEn in de hoop aardig gevonden te worden)
- werelds goed is eb en vloed (=aardse gOEderen komen en gaan)
- het achter de ellebogen hebben (=achterbaks; zonder zijn zelfzuchtige bedOElingen te laten zien)
- de barricades opgaan (=actie vOEren om iets voor elkaar te krijgen of juist tegen te houden)
- je snor drukken (=afwezig blijven / zijn werk niet dOEn)
- de lijdensbeker tot de bodem ledigen (=al het slechte, tot het laatste tOE, over zich heen krijgen)
- kunnen lezen en schrijven (=al lange tijd gOEde diensten bewezen hebben)
- je vergalopperen (=al te snel iets willen dOEn)
- in de kiem smoren (=al van bij het begin dOEn stoppen)
- aan alle kapelletjes aanleggen (=alle cafés onderweg bezOEken)
- alle heilige huisjes aandoen (=alle cafés onderweg bezOEken)
- bij elk heilig huisje aanleggen (=alle cafés onderweg bezOEken)
- de derde streng houdt de kabel. (=alle gOEde dingen bestaan in drieën)
- het gelag betalen (=alle kosten mOEten betalen terwijl ook anderen er schuld aan hebben)
- geld stinkt niet (=alle manieren om aan geld te komen zijn tOEgestaan)
- het doel heiligt de middelen (=alle middelen zijn tOEgelaten, zolang het dOEl maar bereikt wordt)
- het hart in de schoenen zinken (=alle mOEd en hoop verliezen om problemen op te lossen)
- kromme sprongen maken (=alle mOEite dOEn om zich uit een situatie te redden)
- de bastaard van de graaf wordt later bisschop (=alleen hoge heren kunnen hun buitenechtelijke kinderen een tOEkomst bieden)
- lief en leed delen (=allerlei plezierige en drOEvige dingen met elkaar beleefd hebben)
- de wereld op zijn duim kunnen draaien (=alles dOEn wat iemand wil)
- botertje aan de boom zijn / het is botertje tot de boom (=alles gaat gOEd zonder problemen)
- ogen van achteren en van voren hebben (=alles gOEd in de gaten houden)
- je ogen de kost geven (=alles gOEd in zich opnemen)
- voor niets gaat de zon op (=alles kost geld en/of mOEite)
- zo vrij als een vogeltje in de lucht (=alles kunnen dOEn en laten wat iemand wil)
- eet geen paaseieren op goede vrijdag (=alles op zijn tijd, het feest niet te vrOEg vieren)
- geen middel onbeproefd laten (=alles proberen om een dOEl te bereiken.)
- alles malletje naar malletje doen/maken (=alles steeds weer op precies dezelfde manier dOEn)
- een oude rot in het vak (zijn) (=alles van het vak afweten en alles weten hOE te dOEn)
- komt men over de hond, dan komt men over de staart (=als de grootste mOEilijkheden overwonnen zijn, dan komt de rest vanzelf)
- als het niet gaat zoals het moet, dan moet het zoals het gaat (=als de ideale situatie niet haalbaar is, mOEt je je aanpassen aan de omstandigheden.)
- als de herder dwaalt dolen de schapen (=als de leider het verkeerd dOEt weten de mensen die hem volgen niet wat ze dOEn mOEten)
- mal moertje mal kindje (=als de mOEder te veel tOEgeeft zal het kind niet deugen)
- in het donker zijn alle katten grijs/grauw (=als de situatie niet duidelijk is, zijn de zaken niet gOEd te beoordelen)
- waar meerderman komt moet minderman wijken (=als een machtig persoon iets zegt, mOEt de minder machtige zwijgen)
- eén rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand (=als één persoon uit een grOEp zich misdraagt, wordt de hele grOEp erop aangekeken. / Een negatieve beïnvlOEding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.)
- als `t schip zinkt dan zinkt ook de lading (=als een zaak bankrOEt gaat, dan is men meestal ook alles kwijt)
- de kat de bel aanbinden (=als eerste een begin maken aan iets mOEilijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
50 dialectgezegden bevatten `OE`
- (z) oë es ni op ze gat gedoëpt (=Zij / hij is genen dommerik) (Moorsel)
- 'k géf OE un pèr op OE bakkes! un bakpeer! (=ik geef je een klap op je gezicht!) (Helmonds)
- 'k ken OE wa, 'k pak OE an (=ik ken jou wel, ik zal je een lesje leren) (twents)
- 'k oë malsjanse (=ik had het geluk niet aan mijn zijde) (Waregems)
- 'k warskauw OE nie mèr! (=Ik waarschuw je niet meer!) (Helmonds)
- 'k Wol OE wiêzer hem'm (=Ik wou dat je 't snapte) (Vechtdals)
- 'OE lomper den bOEr, OE groëter zen petetten (=Hij is een echte gelukzak) (Melseels)
- 't fOEtert OE gin kant'n (=het werkt helemaal niet) (Wevelgems)
- 't is mangs klook om OE dom te hoaln (=Het is soms slim om je dom voor te dOEn) (Twents)
- 't is te zien OE da zèn muts stot (=het is af te wachten of hij gOEd gezind is) (Sint-Niklaas)
- 'T löp OE in'n drek (=Het gaat je niet lukken) (Twents)
- 't zwore wark mu-j peerd loatn dOE en veur 't lichte mu-j OE waren. (=oppassen dat je niet te veel dOEt) (Vechtdals)
- A´k OE was -A’k OE ware (=Als ik jou was) (Vaassens)
- à'k OE dan zà'k OE (=als ik je te pakken krijg dan zal ik je) (Betuws)
- Aan OE bakkes leg et nie (=als iemand betweterig gedrag vertoont) (Bredaas)
- adjOEmela djOEmela meulenèr, meej draaike en al. En ahhe dan nie vliehe wil, dan steekkik OE in OEw stal. (=liedje om een meikever aan het vliegen te krijgen.) (Hulsters (NL))
- Ai lui bint doa kun ie niks an doon, maar ai meu bint is't OE eig'n schuld (=Als je lui bent kun je niets aan dOEn, maar als je mOE bent is het je eigen schuld) (Twents)
- Ak OE hurn en ni zage lup ik hat weg. (=Je hebt wel praatjes maar maakt op mij geen indruk.) (Hattems)
- Ak OE niet bekorte (=Als ik u niet ontrief) (Hoogeveens)
- Ak OE niet ontrieve (=Als ik je niet ontrief) (Hoogeveens)
- ak OE waar, vatte ik mèn (=als ik jou was, zou ik mij nemen) (Tilburgs)
- Ak OE zo heure (=Als ik je zo hoor) (Hoogeveens)
- al OE pOEr verschooten 'en (=alles opgebruikt hebben) (Maldegems)
- Allei, cirkulei, d'eraf of 'k zet OE derOEp! (=Vooruit, rij door, ga van dat (vOEtpad), of ik zet je op de bon!) (Antwerps)
- As ge 't zééjt, geleuf'k OE gèère (=Als jij het zegt, geloof ik het graag) (Hedels)
- as ge me OE ermOEi geen road wit, ben de nie werd de ge ze het (=als je met je armOEde geen raad weet ben je niet waard dat je ze hebt) (Heezers)
- As ge nou OE-en bèk nie houdt, dan sloa ik daluk al OE krulle uit OE hoar (=MOEder wil jengelend kind stil krijgen) (Bosch)
- as ie OE bek ewm hoalt, dan kunt wie normaal kuieren. (=als jij je mond even houdt, kunnen wij normaal overleggen.) (Twents)
- As ie OE ies wat vraogt, mu'j niet overal op antwoorden (=Als hij je iets vraagt mOEt je niet overal op antwoorden) (hoogeveens)
- as ik OE raoje maag (=als ik je een gOEde raad mag geven) (Tilburgs)
- Bekiek et OE (=Bekijk het je) (Achterhoeks)
- Better één dee nöast OE geet, as twee dee achter OE an loopt. (=Een gOEde buurman is beter dan een verre vriend.) (Twents)
- Blef eraf mee OE jatten, pollen (=Blijf eraf met je handen!) (Brabants )
- blieft er nou us mé OE fikkes vanaaf (=blijf er nou eens vanaf!) (Budels)
- D' r geet OE nog wa un wörm oaf! (=Je komt er nog wel achter.) (Twents)
- da kult OE un keer (=dat breekt je op) (Maas en waals)
- da zy OE last wa; könns mean' ie van wa (=dat zei je laatst van wel) (Twents)
- dadaar ik OE toch gezeed (=zie je nou wel) (Oudenbosch)
- dan gaode naar Jantje Worst dieee un hondje en dat piest OE in OEw mondje (=dorstige kinderen die om drinken vragen) (Oudenbosch)
- Dan wens ik OE een fijne dag en tot ziens! HoudOE! (=Dan wens ik je een fijne dag en tot ziens! Tot ziens!) (Kerkdriels)
- dat vrös OE op 'n emmer! (=dat gaat je mis!) (Twents)
- dat zal OE beste reise nie weehn! (=dat zal niet onbestraft blijven!) (Sallands)
- Dé zék OE (=Ik zeg het je) (Kerkdriels)
- die èèrpel kèèken OE aon (=die aardappels zijn niet gOEd gepit) (Tilburgs)
- die kunde over OE schouwers gooien en terug schuppen (=hangtieten) (Tilburgs)
- dOE de deur tòch aachter OE gat dicht, ik zit hier te verrèkke van den èèrmOEj (=dOE de deur toch achter je dicht, ik zit hier te vernikkelen van de kou) (Tilburgs)
- dät is zo läkker, iej zollen OE der an tebässen eaten (=zich ongans eten) (Epers)
- Een dorre op OE totte (=Een slag in je gezicht) (Maldegems)
- een pees op OE bakkes (=een klop op uw gezicht) (Leuvens)
- Ek et OE nie gezeed (=heb ik het je niet gezegd) (Bergs)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen