584 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `on`
- onder het juk zuchten (=onderworpen zijn)
- onder het mes zitten (=een examen hebben, in angstige omstandigheden zitten)
- onder het oog brengen (=doen opmerken)
- onder iemands duiven schieten (=klanten van een ander overhalen om klant te worden bij jou)
- onder ogen brengen (=onder de aandacht brengen)
- onder ogen komen (=zich laten zien)
- onder ogen zien (=inzien, aanvaarden)
- onder valse vlag varen (=zich voordoen als een ander of zich anders voordoen)
- onder vier ogen (=waarbij slechts twee personen aanwezig zijn)
- onder water zijn (=afwezig zijn)
- onder zeil gaan (=gaan rusten of slapen, vertrekken of weggaan)
- onder zich hebben (=baas zijn over)
- onder zijn scepter brengen (=ondergeschikt maken)
- ondervinding is de beste leermeester (=door iets zelf mee te maken of te oefenen leert men het snelst)
- ongegund brood wordt veel gegeten. (=vaak kan men het niet verdragen dat het een ander beter gaat.)
- ongelijke paarden trekken kwalijk. (=mensen die teveel verschillen in kwaliteiten, werken vaak niet goed samen)
- ongeluk komt zelden alleen (=een tegenslag wordt vaak gevolgd door nog meer problemen)
- ongelukkig in het spel gelukkig in de liefde (=wie tegenslag heeft in het spel heeft misschien wel geluk in de liefde)
- ongenode gasten zet men achter de deur (=wie niet welkom is, laat men niet binnen of laat men zo lang mogelijk wachten)
- ongesuikerd zeggen waar het op staat (=onverbloemd de waarheid zeggen)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor geen toestemming is gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al gebeurd is)
- onkruid vergaat niet (=het slechte is moeilijk uit te roeien)
- ons kent ons (=betrekkelijk afgesloten clubje mensen dat onderling de zaken regelt)
- onze Lieve Heer heeft vreemde kostgangers (=er bestaan nu eenmaal merkwaardige mensen)
- onze lieve heer is aan het kegelen (=het onweert)
- ook de ceders van Libanon worden afgehouwen (=ook heilige dingen vergaan)
- op de achtergrond blijven (=niet in de schijnwerpers willen staan.)
- op de bon gaan (=bekeurd worden)
- op de bon slingeren (=bekeuren)
- op de bonnefooi/bof (=op goed geluk)
- op de schobberdebonk leven (=dakloos zijn en/of bedelend leven)
- op de tong liggen (=zeggensklaar zijn)
- op de voorgrond staan (=onder de aandacht staan)
- op de voorgrond treden (=onder de aandacht treden)
- op het appèl ontbreken (=niet aanwezig zijn)
- op het zondaarsbankje zitten (=schuld bekennen)
- op stel en sprong (=direct en zonder uitstel.)
- op tijd en stond (=ten gepasten tijde, af en toe)
- over de tong gaan (=het onderwerp van gesprek zijn)
- pijn in de portemonee hebben (=het geld is op)
- plak en gard ontwassen zijn (=ook zonder begeleiding wel kunnen leven)
- platvis eet je met de ramen open en rondvis met de ramen dicht (=m.a.w. platvis is een zomervis en rondvis is in de winter op z`n best)
- prijs de dag niet vóór de avond (=trek geen voorbarige conclusies en juich niet te vroeg)
- prijs de dag niet voor het avond is (=pas als alles gedaan is kun je zeggen of het goed ging)
- quod bonum felix faustumque sit (=moge dat goed en gezegend zijn) (Latijn)
- rad/rap van tong zijn (=snel praten / welbespraakt zijn)
- ratione officii (=ambtshalve) (Latijn)
- redeneren als een kip zonder kop (=erg dom redeneren)
- salva ratificatione (=behoudens bekrachtiging) (Latijn)
- salvis titulis et honoribus (=zonder vermelding van eretitels) (Latijn)
1039 betekenissen bevatten `on`
- niet thuis geven (=het verwachtingspatroon niet kunnen nakomen)
- als hamerstuk behandelen (=het voorstel zonder discussie aannemen)
- het lot valt altijd op Jonas. (=het zijn altijd dezelfde personen die onheil meemaken.)
- zijn hoed staat op halfzeven (=hij is dronken)
- zijn kop is zwaarder dan zijn benen (=hij is dronken (of erg moe))
- in de krop steken (=hinderen , onverwerkt zijn)
- er een handje van hebben (=hinderlijke gewoonte, als iemand de kans ergens toe ziet die ook nemen, een ander het werk laten doen)
- hoe een dubbeltje rollen kan (=hoe iets een onverwacht verloop kan kennen)
- hoe komt het kalf bij zijn maat (=hoe wonderlijk men elkaar kan ontmoeten)
- ter wereld is er geen dodelijker venijn, dan vriend te schijnen en vijand te zijn (=hoed je voor onoprechte vrienden)
- hij zeit wat (=honend gezegd van iemand die iets stoms zegt)
- de beren zien dansen (=honger hebben)
- op een houtje bijten (=honger hebben)
- een mot in de maag hebben (=honger lijden)
- lang vasten is geen brood sparen. (=honger lijden is niet hetzelfde als geld besparen)
- grote vissen scheuren het net (=hooggeplaatste personen worden niet zo gemakkelijk gestraft)
- doorslaan als een blinde vink (=hoogst onlogisch redeneren)
- `s Lands wijs, `s lands eer (=ieder volk is gehecht aan zijn eigen gewoonten, hoewel anderen ze maar raar vinden)
- het hek is van de dam (=iedereen doet maar wat die wil zonder grenzen)
- een mens is geen aardappel (=iedereen heeft zo nu en dan behoefte aan ontspanning)
- iemand het gras voor de voeten wegmaaien (=iemand alle kansen ontnemen)
- iemand op zijn wenken bedienen (=iemand altijd en onmiddellijk geven waar hij om vraagt)
- door de neus boren (=iemand anders iets de mogelijkheid ontnemen)
- iemand doodverven met iets (=iemand bestemd voor een post achten, iemand als de dader van iets afschilderen (doodverf is grondverf)[1])
- iemand de ijzers aanleggen (=iemand boeien of onder grote druk zetten)
- iemand in de arm nemen (=iemand de hulp vragen om te ondersteunen)
- het gelijk van de vismarkt hebben (=iemand die (altijd) probeert men een grote mond zijn gelijk te krijgen)
- een schurftig paard vreest de roskam (=iemand die aan iets schuldig is, heeft liever niet dat datgeen onderzocht wordt)
- zo oud als Methusalem zijn (=iemand die bijzonder oud is)
- iemand die behoorlijk kan uitpakken (=iemand die ongeremd zijn toorn kan uiten)
- een paling (snoek) gevangen hebben (=iemand die per ongeluk in het water is gevallen)
- een hennentaster (=iemand die zich druk maakt om ongelegde eieren)
- vurige kolen op iemands hoofd stapelen (=iemand een groot schuldgevoel geven door hem onverdiende lof of vriendelijkheid te geven.)
- iemand met een zwarte kool tekenen (=iemand erg ongunstig voorstellen)
- je meester gevonden hebben (=iemand gevonden hebben die beter is, het beter doet)
- iemand van het hoofd tot de voeten meten (=iemand heel nauwkeurig onderzoeken)
- iemand het brood uit de mond nemen/stoten (=iemand het onmogelijk maken om in eigen inkomen te kunnen voorzien)
- in iemands vaarwater zitten (=iemand hinderen of concurreren)
- een sigaar uit eigen doos presenteren (=iemand iets aanbieden dat in feite door de ontvanger zelf is betaald)
- iemand met de neus op de feiten drukken (=iemand iets zó onder de aandacht brengen, dat hij het niet langer kan negeren)
- iemand de ogen uitsteken (=iemand jaloers maken door de aandacht te vestigen op iets wat men heeft, en wat de ander ontbreekt)
- iemand een koud bad geven (=iemand kalmeren , illusies ontnemen)
- iemand bijspijkeren (=iemand met geld of kennis ondersteunen)
- iemand iets voor de voeten gooien (=iemand met iets confronteren)
- iemands bloed wel kunnen drinken (=iemand niet mogen en daardoor alles doen om die persoon te hinderen)
- iemand belet geven (=iemand niet ontvangen)
- iemand in de kaart spelen (=iemand onbewust helpen)
- iemand het vuur na aan de schenen leggen (=iemand onder druk zetten)
- iemand het mes op de keel zetten (=iemand onder zware druk zetten)
- iemand ongesuikerd zeggen waar het op staat (=iemand ongegeneerd de waarheid zeggen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
