372 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ed`
- onder een hoedje te vangen zijn (=zeer stil en gedwee zijn)
- onder een staand zeiltje is het goed roeien (=met een klein vast inkomen, verdient men al gauw genoeg voor de kost)
- ook de ceders van Libanon worden afgehouwen (=ook heilige dingen vergaan)
- op de voorgrond treden (=onder de aandacht treden)
- op een blind paard wedden. (=je inzetten voor iets wat gedoemd is te mislukken)
- op goed af spelen (=op goed geluk spelen)
- op goede voet staan met iemand (=goed kunnen opschieten)
- op het procrustesbed leggen (=grofweg inkorten)
- op het verkeerde paard wedden (=een verkeerde inschatting maken)
- op het verkeerde paard wedden. (=zich misrekenen)
- op ieder potje past wel een dekseltje (=voor iedereen bestaat er een geschikte levenspartner)
- op je hoede (of qui-vive) zijn (=voorzichtig zijn omdat het niet helemaal vertrouwd wordt)
- op je hoede zijn (=alert en voorzichtig zijn.)
- op twee gedachten hinkelen/hinken (=moeilijk kunnen beslissen)
- over de doden niets dan goeds (=men ziet kwaadspreken over overledenen als iets heel onbeleefd, er mag niet gespot worden met de dood)
- papier is geduldig (=men kan veel schrijven)
- patattenbloed hebben (=ziekelijk zijn)
- platgetreden paden/wegen (=dingen die anderen al eerder gedaan hebben)
- redeneren als een kip zonder kop (=erg dom redeneren)
- redenering van Jan Kalebas (=dwaze onlogische redenering)
- ruim zijn aandeel in `s werelds lief en leed gehad hebben (=genoeg geluk en tegenslagen gekend hebben)
- schijn bedriegt (=dingen zijn niet altijd zoals ze zich voordoen)
- steeds verder van huis raken (=verder van je doel afraken)
- te goeder naam en faam bekend staan (=bekend staan voor goede dingen)
- te goeder trouw (=naar beste weten en eerlijk handelend)
- tegenspel bieden/geven (=tegenstand bieden)
- tot de bedelstaf/bedelzak brengen (=alle aardse bezittingen ontnemen)
- traag gereden is vroeg thuis. (=sneller klaar zijn door eerst goed na te denken)
- tussen de bedrijven door (=tussen andere bezigheden in; tussendoor)
- twee zielen, één gedachte (=twee mensen die op hetzelfde moment hetzelfde idee hebben)
- tweede viool spelen (=een ondergeschikte rol spelen.)
- uit de hengstebron gedronken hebben (=erg veel gedichten schrijven)
- uit een goed nest komen (=van goede afkomst zijn)
- uit het goede hout gesneden zijn (=van goede afkomst zijn / een goed karakter hebben)
- uit iemands aangezicht gesneden zijn (=sterk op iemand lijken)
- van de bedplank zijn (=op de huwelijksnacht verwekt zijn.)
- van de hoed en de rand weten (=volledig geïnformeerd zijn)
- van voor de zondvloed zijn (=erg oud zijn)
- veel koks bederven/verzouten de brij (=te veel verschillende raad volgen kan schadelijk zijn)
- verandering van weide doet de koeien goed. (=afwisseling en verandering positieve effecten kunnen hebben)
- vissen hebben een goed leven (=het gelag niet betalen)
- vissenbloed hebben (=koudbloedig zijn, weinig gevoel hebben, niet gauw koud hebben)
- voor de drang der omstandigheden zwichten (=zich naar de omstandigheden schikken)
- voor de kat zijn viool iets hebben gedaan (=een zinloze inspanning hebben geleverd)
- voor de mast gediend hebben (=van gewone matroos opgeklommen zijn tot officier)
- voor de wind is het goed zeilen (=onder gunstige omstandigheden is het gemakkelijker succes te hebben)
- voor geen geld of goede woorden (tot iets bereid zijn) (=niet bereid zijn tot iets, wat iemand ook ervoor biedt, en welke argumenten iemand ook naar voren brengt)
- voor goede munt aannemen (=geloven)
- voor ieder gat een spijker hebben (=voor elk probleem een oplossing weten)
- voor iemand in het krijt treden (=iemand helpen en verdedigen)
898 betekenissen bevatten `ed`
- uit de doppen kijken (=goed uitkijken)
- beslagen ten ijs komen (=goed voorbereid zijn)
- met beslagen paarden op het ijs komen. (=goed voorbereid zijn voor zijn taak)
- van wanten weten (=goed weten hoe men iets moet aanpakken)
- buig de boom als hij jong is (=goede gewoonten kunnen het beste al jong worden aangeleerd)
- het takje buigen als het nog jong is (=goede gewoonten leert men het beste op jonge leeftijd aan)
- de vogel over het net laten vliegen (=goede kansen niet aangrijpen)
- goederen in de dode hand (=goederen die niet vererven)
- je zegel aan iets hechten (=goedkeuring of toestemming ergens aan geven)
- geef mijn fiets terug (=grapje om Duitsers te wijzen op de Tweede Wereldoorlog, toen er veel fietsen geconfisqueerd werden)
- in de knoei zitten (=grote moeilijkheden of zorgen hebben)
- Keulen en Aken zijn niet op een dag gebouwd (=grote projecten kosten tijd (en vergen geduld))
- aan het lijf schieten (=haastig aantrekken (kleding))
- wie werkt als een paard zal haver eten. (=hard werken is voor de meeste mensen geen garantie op een goed inkomen)
- heb het hart eens (=heb de moed om dat te doen. (Eigenlijk: als je dat doet, zal ik je ongenadig straffen))
- zo mak als een lammetje (=heel gedwee zijn)
- op je duimpje kennen (=heel goed kennen, van buiten weten)
- geheel oog zijn (=heel goed opletten)
- geheel oor zijn (=heel goed opletten - goed luisteren)
- de keel kost veel (=herhaalde dronkenschap leidt tot armoede)
- de rijpste pruimen zijn geschud (=het belangrijkste werk is gedaan of grootste deel van de oogst is binnengehaald)
- de rode draad (in een verhaal of betoog) (=het centrale thema, hetgeen waar steeds weer op wordt teruggegrepen)
- het einde van het liedje (=het einde van iets goeds)
- op fluweel zitten (=het erg goed en gemakkelijk hebben)
- de klad zit er in (=het gaat niet goed)
- bergafwaarts gaan (=het gaat steeds slechter, bijvoorbeeld met iemands gezondheid)
- een dronkemansgebed doen (=het geld natellen (als het zo goed als op is))
- de schapen van de bokken scheiden (=het goede van het slechte scheiden)
- parels/paarlen voor de zwijnen werpen (=het goede verspillen aan hen die het niet verdienen/waarderen)
- het is een pleister op een zere wonde (=het is bedoeld om het leed wat te verzachten)
- beter blode Jan dan dode Jan (=het is beter zich laf blood te gedragen, dan te sterven, dood te zijn)
- het is galgen of burgemeesteren. (=het is goed of fout, er is geen tussenweg)
- het is gezond om in het vuur te pissen (=het is goed om hevigheid te kalmeren)
- laat maar zitten (=het is goed zo)
- het is zondegeld (=het is jammer dat daar kosten voor gedaan zijn)
- het is kwaad stelen waar de waard een dief is. (=het is moeilijk om een bedrieger te bedriegen)
- zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens (=het is nergens zo goed als thuis)
- het leven gaat niet altijd over rozen (=het is niet altijd zo mooi, iedereen heeft wel eens tegenvallers)
- het leven is geen zoete krentenbol (=het is niet altijd zo mooi, iedereen heeft wel eens tegenvallers)
- late haver komt ook op (=het is niet omdat iets laat komt, dat het niet goed zou zijn)
- de vruchten zullen de beloften der bloemen overtreffen (=het is nu al goed, maar het eindresultaat wordt nog veel beter)
- het is een hopje in een brouwketel (=het is zo goed als niets)
- balsem in de wonde gieten (=het leed verzachten)
- het is altijd rouwen en trouwen (=het leven is een afwisseling van goede en slechte tijden)
- de teugels afwerpen. (=het loslaten van regels en verantwoordelijkheden)
- kaf onder het koren (=het minder goede onder het goede)
- niet vet kunnen soppen (=het niet breed hebben)
- de duivel schijt altijd op de grootste hoop (=het ongeluk treft meestal degenen die al in moeilijkheden verkeren.)
- het klopt als een zwerende vinger (=het past goed; het is logisch; het is volkomen juist; er is niets tegen in te brengen. (Equivalent aan: het sluit als een bus.))
- in de roos schieten (=het precies goed raden/doen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
