486 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `da`
- familie van Adamswege. (=verre familie.)
- feestelijk danken (=er voor danken maar het zeker niet aannemen)
- gasten en vis blijven maar drie dagen fris. (=je moet als gast niet te lang blijven.)
- gedachten zijn tolvrij (=iedereen mag vrij denken wat diegene wil)
- gedane zaken hebben geen keer (=wat voorbij is, keert niet meer weer)
- geef een man een vis dan heeft hij die dag te eten (=je kunt iemand beter leren vissen dan heeft hij z`n leven lang vis te eten)
- geef, zodat je gevende blijft (=geef niet meer dan dat je kunt missen.)
- geen beter gemak dan eigen dak. (=thuis voel je je het meest op je gemak)
- geen dag zonder zorgen (=er is altijd wel iets om je zorgen over te maken.)
- geen erger venijn dan kwade tongen. (=er is niets zo erg als dat men kwaad van je spreekt.)
- geen groter venijn, dan vriend tonen en vijand zijn. (=iemands vertrouwen schaden is het gemeenste wat je kunt doen)
- geen tien paarden brengen me daar naar toe. (=in geen geval ga ik daar naar toe)
- geen zorgen voor de dag van morgen (=maak je nu nog niet druk over mogelijke toekomstige problemen)
- geen zorgen voor morgen, elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad (=de moeilijkheden van vandaag zijn genoeg om je zorgen over te maken)
- geld dat stom is, maakt recht wat krom is (=mensen kunnen door financiële bevoordeling ertoe gebracht worden om onrecht toe te laten)
- goed gereedschap hangt onder een afdak. (=ik ben wel te dik maar mijn ‘gereedschap` (de penis) werkt nog goed.)
- goede naam is beter dan goede olie (=een goede reputatie is beter dan veel geld)
- groot bal op kleine aardappelen (=boven zijn stand leven)
- had je me gisteren gehuurd dan was ik vandaag je knecht geweest (=je moet zo niet commanderen - dat doe ik gewoon niet!)
- heden ten dage (=tegenwoordig)
- heeft de duivel `t paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog. (=ben je eenmaal in handen van slechte mensen gevallen, dan verlies je alles.)
- heeft de duivel het paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog. (=ben je eenmaal in de macht van slechte mensen, dan wordt het alleen maar erger)
- het daar is hommeles (=het is daar niet in orde)
- het daglicht niet kunnen verdragen/zien (=iets wordt stiekem of oneerlijk gedaan)
- het dunkt elke uil dat zijn jong een valke is. (=iedereen is trots op zijn kinderen)
- het ei wil wijzer zijn dan de kip (=kinderen willen wijzer zijn dan de ouders)
- het grootste mirakel duurt maar drie dagen. (=mensen vergeten snel)
- het hebben over blauwe aardappelen en blauwe sokken (=zonder het aanvankelijk beseft te hebben over verschillende zaken spreken)
- het hek is van de dam (=iedereen doet maar wat die wil zonder grenzen)
- het hemd is nader dan de rok (=eigen familie gaat voor)
- het huilen staat hem nader dan het lachen (=hij ziet er vooral de trieste kant van)
- het is alle dagen visdag maar geen vangdag (=als de buit of vangst tegen valt)
- het is beter een andermans hemd dan geen (=wat men niet heeft kan men desnoods nog altijd lenen)
- het is daar altijd elf ogen. (=er is daar altijd onenigheid.)
- het is daar armoe troef (=daar heerst grote armoede)
- het is gedaan met kaatje (=het is afgelopen)
- het is kwaad kammen daar geen haar is. (=bij arme mensen valt niets te halen)
- het is licht dansen op andermans vloer. (=geld van anderen uitgeven is makkelijk.)
- het is niet je dat (=het is niet geweldig)
- het krieken van de dag/dageraad (=de vroege ochtend)
- het leven is meer dan eten en drinken. (=alleen eten en drinken vult geen leven.)
- het middel is erger dan de kwaal (=de oplossing veroorzaakt nog meer schade)
- het oog is groter dan de maag (=meer op het bord scheppen dan er opgegeten kan worden)
- het paard dat de haver verdient krijgt ze niet (=diegene die het goede gedaan heeft, krijgt de beloning niet)
- het puntje van een scherpe pen is `t felste wapen dat ik ken (=met een kritisch woord kan het meest worden bereikt)
- het vat der danaïden vullen (=nooit klaar komen met het werk)
- het zal daar kluizen (=er zal hevige ruzie zijn)
- het zwaard van damocles (=iets wat snel of ieder moment kan gebeuren)
- hoe later op de avond/dag hoe schoner volk (=schertsend gezegd bij het laat binnenkomen van vrienden of familie)
- hoger willen vliegen dan men kan (=meer willen doen dan men kan)
715 betekenissen bevatten `da`
- een gehuurd paard en eigen sporen maken korte mijlen (=eigen bezit beschadigt men minder dan gekregen of gehuurd bezit)
- veel gewrijf en geschrijf (=eindeloze gedachtewisselingen)
- een brok in de keel krijgen (=emotioneel aangedaan zijn)
- een krop in de keel hebben (=emotioneel aangedaan zijn)
- er oog voor hebben (=er de waarde van inzien of aandacht voor hebben)
- iets laten zwemmen (=er geen aandacht meer aan besteden)
- goed je mondje kunnen roeren (=er goed voor zorgen dat je mening wordt gehoord)
- het is daar altijd elf ogen. (=er is daar altijd onenigheid.)
- de rapen zijn gaar (=er is een probleem waar direct iets aan gedaan moet worden)
- doorgestoken kaart (=er is heel duidelijk iets mis! Hier is getracht om iemand te laten geloven dat er bij toeval iets gebeurt, terwijl het in feite van tevoren gearrangeerd is)
- er schuilt iets achter (=er is meer aan de hand dan op het eerste gezicht lijkt.)
- bij de vleet (=er is meer dan voldoende van (vleet was vroeger een groot visnet))
- geld maakt niet gelukkig (=er is meer in het leven dan rijkdom)
- geen erger venijn dan kwade tongen. (=er is niets zo erg als dat men kwaad van je spreekt.)
- een zondagssteek houdt geen week (=er rust geen zegen op het werk wat iemand op zondag doet)
- feestelijk danken (=er voor danken maar het zeker niet aannemen)
- de soep wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
- daarmee is de kous af. (=er wordt geen aandacht meer aan gegeven)
- daar zitten nogal wat haken en ogen aan (=er zijn meer problemen dan je op het eerste gezicht zou denken)
- er de hand in gehad hebben (=eraan meegewerkt hebben, met raad of daad)
- iemand de voet kussen (=erg onderdanig naar iemand doen)
- iemand de hielen likken (=erg onderdanig of nederig tegen iemand doen)
- een gezicht als een oorwurm trekken (=erg ontevreden kijken (omdat er bijv. iets gedaan moet worden))
- er van langs krijgen (=erge straf krijgen, al dan niet met een pak slaag)
- hemel en aarde bewegen (=ergens alles aan doen om het gedaan te krijgen (bv van iemand))
- iemand de loef afsteken (=ergens beter in zijn dan iemand)
- er een plasje overheen doen (=ergens een kleine wijziging in aan (laten) brengen, dat wel duidelijk laat zien dat de afzender iemand van belang is)
- iets links laten liggen (=ergens geen aandacht aan geven)
- je hart vasthouden (=ernstig zorgen maken, bang zijn dat het mis gaat)
- iemand iets door de neus boren (=ervoor zorgen dat iemand iets niet krijgt)
- iets in goede banen leiden (=ervoor zorgen dat iets goed verloopt)
- er de angel uittrekken (=ervoor zorgen dat iets minder gevaarlijk wordt door het meest gevaarlijke deel onschadelijk te maken; iets minder pijnlijk maken)
- iets aan banden leggen (=ervoor zorgen dat iets zich niet verder kan uitbreiden)
- acte de présence geven (=ervoor zorgen dat je ergens aanwezig bent)
- een wig drijven tussen twee personen (=ervoor zorgen dat ze ruzie krijgen)
- de bocht achter/onder de arm houden (=extra voorzichtig zijn, iets nog niet garanderen. (een bocht houden in het touw dat je laat vieren))
- voor elkaar boksen (=gedaan krijgen, in orde maken)
- waar de boom gevallen is, blijft hij liggen (=gedane zaken nemen geen keer)
- memento mori (=gedenk dat je zal sterven)
- geef, zodat je gevende blijft (=geef niet meer dan dat je kunt missen.)
- achter de schermen blijven (=geen bekendheid ergens mee willen krijgen terwijl diegene het wel bedacht heeft)
- dweilen met de kraan open (=geen kans op succes hebben, omdat men de symptomen bestrijdt zonder de oorzaak aan te pakken)
- esprit de l escalier (=geestig idee dat te laat komt)
- aan de strijkstok blijven hangen (=geld dat aan een goed doel wordt besteed verdwijnt voor een groot deel bij mensen die oneerlijke onkosten maken)
- geld verzoet de arbeid (=geld dat je krijgt maakt het harde vervelende werk weer goed)
- goed geld naar kwaad geld gooien (=geld ergens insteken waarvan bekend is dat het verlies oplevert)
- pluk de dag (Carpe diem) (=geniet van vandaag)
- mooi weer spelen (=genieten (meestal van andermans goed) / mooier voordoen dan het is)
- je in het slijk wentelen (=genieten van iets dat slecht is)
- hete bliksem (=gestoofde aardappels met appel)
50 dialectgezegden bevatten `da`
- da is zeik op de riek (=dat is nonsens) (Siebengewalds)
- da is zoewe plat as ne stront (=iets dat overgaar is) (Westels)
- da is! (=dat is zo.) (Eindhovens)
- da jak aadde gij gere genog aangat gat (=die jurk had je best willen dragen) (Oudenbosch)
- Dá joengse is toch zô'n aenepiksje (=dat jongetje is een echt kruidje roer-me-niet. Zuid-beveland) ) (Zeeuws)
- da jontse kan no' al u betse pullen! (=dat jongetje kan drinken) (Deinzes)
- da ka mijnen bruinen nie trekken (=dat kan ik mij niet veroorloven) (Zeels)
- da ka minnen bruinen nie trekken (=dat is te duur voor mij) (Sint-Niklaas)
- da kaañ meinn bruinñ ni trëkñ. (=duur `dat is te duur voor mij!!`) (oudenaards)
- da kaan mennen broinen ni trekken (=dat is te duur voor mij) (Aalsters)
- da kaank nie tuisbrenge (=daar heb ik nooit van gehoord) (Oudenbosch)
- da kaank nie, or (=dat kan ik niet, hoor!) (Bredaas)
- da kaank niej uitstaon (=dat verdraag ik niet) (Oudenbosch)
- da kajn menne witte ni trekke (=dat is veel te duur) (Wommersoms)
- da kama nie botte (=dat kan mij niet schelen) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- da kamme nie schille (=Het kan mij niet schelen) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- da kamme nie schille! (=dat kan me niets schelen!) (Roosendaals)
- da kan (=Dit behoort tot de mogelijkheden) (Olens)
- da kan bè nun boer oak veurvallen (=iedereen kan missen) (Sint-Niklaas)
- da kan bij ut kachelout (=doe dat maar weg) (Oudenbosch)
- da kan de bèste iëvërkoëme, mér de loempst iës (=slimmeriken zijn er meestal beter vanaf dan lomperiken) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan de bruine nie trekke (=dat kunnen we ons niet veroorloven) (Oudenbosch)
- da kan de bruine nie trekke (=onbetaalbaar) (Gastels)
- da kan de mijne nie trèkke (=dat is me wat duur) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan den bruinen nie trekken. (=dat kan ik niet betalen) (Bevers)
- da kan doch nie woor waenn (=dat kan toch niet zo zijn) (Achterhoeks)
- da kan eenderwie gedoan ein (=dat kan iedereen gedaan hebben) (Sint-Niklaas)
- da kan er bij mich nie èn (=dat begrijp ik niet) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan ich misse waaj tandpaajn (=dat ook nog!) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan ich nie tausbringe (=dat ken ik helemaal niet) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan ich toch nie reike! (=hoe zou ik dat kunnen weten) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan ik an mun taand nie veele (=Ergens een enorme hekel aan hebben) (helmonds)
- da kan maainen broine ni trekke (=dat is te duur voor mij) (Antwerps)
- da kan maainen broïne nie trekke zene (=Dit kan ik niet betalen, hoor) (Antwerps)
- da kan maanen broëne nie trekke (=dat kan ik niet betalen) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- da kan maë nie schille (=dat kan mij niet schelen) (winksels)
- da kan mainen broine nie trekke (=dat kan ik niet betalen) (Leefdaals)
- da kan me naa just niks schille (=dat raakt mij niet) (Herentals)
- da kan menne grijze nie trekke (=dat kan ik niet betalen) (Heusdens)
- da kan menne witte nie trekke (=dat kan ik niet bekostigen) (Tiens)
- da kan mënnen bruinen nie trekken (=dat is te duur) (Meers)
- da kan mich geen fleet sjaele (=dat interesseert me helemaal niet) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan mich geen zier sjille (=dat maakt me helemaal niets uit) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan mich gene bal sjille (=dat interesseert me helemaal niet) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan mich gestoële wiëne (=ik geef er niet om) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan mich nie boemme (='t kan me niets schelen) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan mich nie sjaele (=dat laat me onverschillig) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan mich nie sjaele (boeme) (=dat trek ik me niet aan) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan mich nie sjille (=dat kan me niet schelen) (Munsterbilzen - Minsters)
- da kan mich nie sjille (boemme) (=dat belangt me niet aan) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
